Το κρίσιμο ζήτημα της ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου της Πάτρας φέρνει στη συνεδρίαση Λογοδοσίας της Δημοτικής Αρχής ο Δημοτικός Σύμβουλος της παράταξης «Πάτρα, Σπουδαία και Πάλι», Βαγγέλης Καραχάλιος, ζητώντας σαφείς απαντήσεις για την πορεία του σχεδιασμού, τη θεσμική διαφάνεια και τον συντονισμό με το λιμενικό Master Plan και τον σχεδιασμό του σιδηροδρόμου.
Όπως επισημαίνει, πρόκειται για τη σημαντικότερη στρατηγική αστική παρέμβαση στη σύγχρονη ιστορία της πόλης, η οποία θα καθορίσει τη σχέση της Πάτρας με τη θάλασσα, τις χρήσεις γης, τη βιώσιμη κινητικότητα, την αναπτυξιακή φυσιογνωμία και συνολικά το μέλλον της παραλιακής ζώνης για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο κ. Καραχάλιος εκφράζει έντονο προβληματισμό για το γεγονός ότι, παρά την υπογραφή της σύμβασης εκπόνησης της μελέτης από τον Μάιο του 2025, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ολοκληρωμένο Master Plan, ούτε έχουν δοθεί αναλυτικά στοιχεία για τις βασικές χωρικές και λειτουργικές επιλογές του σχεδιασμού.
Παράλληλα, θέτει ζήτημα έλλειψης ενιαίου στρατηγικού συντονισμού μεταξύ της ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου, του εγκεκριμένου Master Plan του ΟΛΠΑ και του σχεδιασμού της νέας σιδηροδρομικής διέλευσης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τρεις παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα τη μελλοντική φυσιογνωμία της πόλης.
Στο πλαίσιο αυτό, καταθέτει σειρά ερωτημάτων προς τη Δημοτική Αρχή σχετικά με, την πορεία και τα παραδοτέα της μελέτης, το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του Master Plan, τις κατευθύνσεις που έχουν δοθεί στους μελετητές, τον συντονισμό με ΟΛΠΑ, Υπουργείο Υποδομών και ΕΡΓΟΣΕ, καθώς και το πολεοδομικό και θεσμικό καθεστώς των εκτάσεων της παραλιακής ζώνης.
«Η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου δεν μπορεί να εξελίσσεται ως ένας κλειστός διοικητικός σχεδιασμός περιορισμένης πληροφόρησης. Η πόλη οφείλει να γνωρίζει, να συμμετέχει και να έχει λόγο για τη σημαντικότερη παρέμβαση δημόσιου χώρου των επόμενων δεκαετιών», τονίζει ο Βαγγέλης Καραχάλιος.
Το πλήρες κείμενο της ερώτησης έχει ως εξής:
«Κύριε Δήμαρχε,
Η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου της Πάτρας αποτελεί, αναμφίβολα, το σημαντικότερο εγχείρημα αστικού, πολεοδομικού και αναπτυξιακού μετασχηματισμού που έχει να διαχειριστεί η πόλη εδώ και πολλές δεκαετίες.
Δεν πρόκειται για μια αποσπασματική τεχνική παρέμβαση ή για ένα ακόμη έργο αστικής αισθητικής. Πρόκειται για έναν σχεδιασμό στρατηγικού χαρακτήρα, ο οποίος θα καθορίσει τη σχέση της Πάτρας με τη θάλασσα, τη λειτουργική διάρθρωση της πόλης, το αναπτυξιακό της μοντέλο, τις χρήσεις γης, τη βιώσιμη κινητικότητα, την περιβαλλοντική της φυσιογνωμία και τελικά την ίδια την ταυτότητα της πόλης για τις επόμενες γενιές.
Η παραλιακή ζώνη της Πάτρας αποτελεί το σημαντικότερο αναξιοποίητο αναπτυξιακό και χωρικό απόθεμα της πόλης.
Κατά συνέπεια, ο σχεδιασμός της οφείλει να στηρίζεται:
- σε σαφή στρατηγική αντίληψη,
- σε ενιαίο χωρικό και λειτουργικό σχεδιασμό,
- σε πλήρη θεσμική διαφάνεια,
- σε τεχνική και επιστημονική τεκμηρίωση,
- και κυρίως σε ουσιαστική συμμετοχή της πόλης και των θεσμικών της φορέων.
Υπενθυμίζεται ότι μετά την παραχώρηση το 2018 στον Δήμο Πατρέων, για χρονικό διάστημα 99 ετών, σημαντικών τμημάτων της παραλιακής ζώνης, προκηρύχθηκε το 2021 πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός ιδεών για την ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου.
Ένας διαγωνισμός που, παρά τη σπουδαιότητα και την υπερτοπική σημασία του έργου, δεν απέκτησε τον διεθνή χαρακτήρα που θα άρμοζε σε μια τέτοια παρέμβαση.
Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε χωρίς απονομή πρώτου βραβείου και με την απονομή τριών ισότιμων δεύτερων βραβείων, με επιλογή της σύνθεσης των προτάσεων από τις τρεις βραβευμένες ομάδες μελετητών σε μία ενιαία μελετητική προσέγγιση.
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη υπογραφεί από τον Μάιο του 2025 η σχετική σύμβαση εκπόνησης της μελέτης, μέχρι σήμερα:
- δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια ολοκληρωμένο Master Plan,
- δεν έχουν παρουσιαστεί οι βασικές χωρικές και λειτουργικές επιλογές,
- δεν έχει παρουσιαστεί ο τρόπος σύνθεσης των τριών προτάσεων,
- ούτε έχει υπάρξει θεσμική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου για την πορεία και το περιεχόμενο του σχεδιασμού.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί σοβαρά ζητήματα θεσμικής τάξης, διαφάνειας και δημοκρατικής νομιμοποίησης ενός έργου που θα επηρεάσει καθοριστικά τη φυσιογνωμία της πόλης για τις επόμενες δεκαετίες.
Επιπλέον, η κατάσταση καθίσταται ακόμη πιο προβληματική αν ληφθεί υπόψη ότι σήμερα εξελίσσονται παράλληλα τρεις διαφορετικοί στρατηγικοί σχεδιασμοί που αφορούν την ίδια ακριβώς γεωγραφική και λειτουργική ενότητα της πόλης:
- η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου,
- το εγκεκριμένο πλέον Master Plan του λιμένα Πατρών,
- και ο σχεδιασμός της νέας σιδηροδρομικής διέλευσης και σύνδεσης του λιμένα με το εθνικό δίκτυο.
Παρά ταύτα, μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί κανένα ενιαίο πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού μεταξύ αυτών των τριών κρίσιμων παρεμβάσεων, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα:
- τις χρήσεις γης,
- τη λειτουργία του παραλιακού μετώπου,
- την πρόσβαση των πολιτών στη θάλασσα,
- τις κυκλοφοριακές ροές,
- τη βιώσιμη κινητικότητα,
- τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις,
- καθώς και συνολικά τη μελλοντική φυσιογνωμία της πόλης.
Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το πρόσφατα εγκεκριμένο Master Plan του ΟΛΠΑ, προκαλεί εύλογο προβληματισμό το γεγονός ότι ένα σχέδιο που καθορίζει κρίσιμες επιλογές για τη λιμενική και παραλιακή ζώνη της Πάτρας εγκρίθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική δημόσια και θεσμική συζήτηση με το Δημοτικό Συμβούλιο, τους επιστημονικούς φορείς και την τοπική κοινωνία για το τελικό μίγμα χρήσεων και το μοντέλο ανάπτυξης της παραλιακής περιοχής.
Την ίδια στιγμή, παραμένει απολύτως ασαφές πάνω σε ποια δεδομένα και με ποιες παραδοχές σχεδιάζουν σήμερα οι μελετητικές ομάδες την ανάπλαση σε σχέση με το κρίσιμο ζήτημα της σιδηροδρομικής διέλευσης.
Διότι είναι προφανές ότι η τελική επιλογή για:
- τη χάραξη του τρένου,
- την πιθανή υπογειοποίηση ή επιφανειακή διέλευση,
- τη σύνδεση με το νέο λιμάνι,
- και τη χωροθέτηση των σχετικών υποδομών,
επηρεάζει εκ των πραγμάτων τον πυρήνα του ίδιου του σχεδιασμού της ανάπλασης.
Με βάση τα παραπάνω, ερωτάται η Δημοτική Αρχή:
- Σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκεται σήμερα η εκπόνηση της μελέτης ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου και ποια συγκεκριμένα παραδοτέα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα;
Ζητείται η κατάθεση του επίσημου χρονοδιαγράμματος της σύμβασης, των επιμέρους φάσεων εκπόνησης της μελέτης και των αντίστοιχων συμβατικών προθεσμιών. - Έχει ολοκληρωθεί η σύνθεση των τριών βραβευμένων προτάσεων σε ενιαίο Master Plan; Εάν ναι, γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια στο Δημοτικό Συμβούλιο; Εάν όχι, ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης και δημόσιας παρουσίασής του;
- Ποιο είναι το θεσμικό και επιχειρησιακό μοντέλο συνεργασίας των τριών μελετητικών ομάδων; Ποιος έχει την ευθύνη του συνολικού σχεδιαστικού συντονισμού και βάσει ποιου εγκεκριμένου πλαισίου αρχών και κατευθύνσεων εκπονείται η ενιαία πρόταση;
- Ποιες είναι οι βασικές χωρικές, πολεοδομικές και λειτουργικές αρχές που έχουν δοθεί στους μελετητές ως κατευθυντήριος άξονας για τον σχεδιασμό της ανάπλασης;
Υφίσταται εγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο ως προς:
- τις χρήσεις γης,
- τις επιτρεπόμενες λειτουργίες,
- την κινητικότητα,
- τη στάθμευση,
- τους ελεύθερους δημόσιους χώρους,
- το πράσινο,
- την κλιματική ανθεκτικότητα,
- και τη σχέση πόλης – λιμένα – θαλάσσιου μετώπου;
- Με ποιον τρόπο ενσωματώνονται στον σχεδιασμό της ανάπλασης οι προβλέψεις του εγκεκριμένου πλέον Master Plan του ΟΛΠΑ;
Υφίσταται θεσμικός και επιχειρησιακός συντονισμός μεταξύ Δήμου Πατρέων, ΟΛΠΑ και των μελετητικών ομάδων ώστε να διασφαλιστεί η συμβατότητα των δύο σχεδιασμών; - Έχει αξιολογηθεί από τη Δημοτική Αρχή ο βαθμός στον οποίο οι προβλέψεις του λιμενικού Master Plan επηρεάζουν:
- το μίγμα χρήσεων,
- την προσβασιμότητα των πολιτών στη θάλασσα,
- τις κυκλοφοριακές επιβαρύνσεις,
- τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις,
- τους κοινόχρηστους χώρους,
- και συνολικά τη φυσιογνωμία της παραλιακής ζώνης;
- Ποια ακριβώς κατεύθυνση ή σχεδιαστική παραδοχή έχει δοθεί από τον Δήμο προς τους μελετητές σχετικά με τη μελλοντική διέλευση του σιδηροδρόμου;
- Με ποιο συγκεκριμένο σενάριο σχεδιάζεται σήμερα η ανάπλαση;
- Έχουν ζητηθεί από τις μελετητικές ομάδες εναλλακτικά σενάρια σχεδιασμού ανάλογα με διαφορετικές πιθανές λύσεις για το τρένο;
Υφίσταται επίσημη συνεργασία ή ανταλλαγή δεδομένων με το Υπουργείο Υποδομών, την ΕΡΓΟΣΕ και τον ΟΣΕ ώστε να διασφαλιστεί ότι το Master Plan της ανάπλασης δεν θα καταστεί μελλοντικά ανεφάρμοστο λόγω διαφορετικών επιλογών για τη σιδηροδρομική διέλευση; - Για ποιο λόγο μέχρι σήμερα δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα:
- τα βασικά σχέδια,
- τα παραδοτέα,
- οι τεχνικοί φάκελοι,
- οι στρατηγικές κατευθύνσεις,
- και τα στοιχεία που έχουν ήδη παραχθεί στο πλαίσιο της σύμβασης;
- Πότε προτίθεται η Δημοτική Αρχή να παρουσιάσει επίσημα και δημόσια στο Δημοτικό Συμβούλιο και στην πόλη το πλήρες Master Plan της ανάπλασης;
- Δεδομένου ότι από το 2018 έχουν παραχωρηθεί στον Δήμο Πατρέων, για χρονικό διάστημα 99 ετών, εκτεταμένα τμήματα της παραλιακής ζώνης, τα οποία αποτελούν σήμερα το βασικό πεδίο σχεδιασμού της ανάπλασης του θαλάσσιου μετώπου, ερωτάται η Δημοτική Αρχή:
- Ποιο είναι το ισχύον και επίσημα βεβαιούμενο πολεοδομικό καθεστώς και καθεστώς χρήσεων γης για τις παραχωρηθείσες εκτάσεις;
- Ποιες ακριβώς χρήσεις γης βεβαιώνει σήμερα η Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Πατρέων για τα συγκεκριμένα τμήματα της παραλιακής ζώνης;
- Υφίστανται θεσμοθετημένοι πολεοδομικοί περιορισμοί, ειδικοί όροι δόμησης ή δεσμεύσεις που επηρεάζουν τον σχεδιασμό της ανάπλασης;
- Έχει ολοκληρωθεί ή δρομολογείται διαδικασία πολεοδομικής ωρίμανσης, τροποποίησης χρήσεων γης ή εκπόνησης ειδικού χωρικού/πολεοδομικού εργαλείου για την περιοχή παρέμβασης;
- Με ποιο ακριβώς θεσμικό και πολεοδομικό υπόβαθρο εκπονούν σήμερα οι μελετητικές ομάδες το Master Plan της ανάπλασης;
Διότι είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρός και εφαρμόσιμος σχεδιασμός μιας τόσο κρίσιμης αστικής παρέμβασης χωρίς σαφή, θεσμοθετημένη και πολεοδομικά κατοχυρωμένη βάση ως προς τις χρήσεις γης και το καθεστώς ανάπτυξης της περιοχής παρέμβασης.
Η ανάπλαση του θαλάσσιου μετώπου δεν μπορεί να εξελίσσεται ως ένας κλειστός διοικητικός σχεδιασμός περιορισμένης πληροφόρησης.
Αντιθέτως, πρόκειται για τη σημαντικότερη στρατηγική παρέμβαση δημόσιου χώρου στην σύγχρονη ιστορία της Πάτρας και οφείλει να προχωρήσει:
- με πλήρη διαφάνεια,
- με θεσμική λογοδοσία,
- με επιστημονική τεκμηρίωση,
- με ουσιαστική συμμετοχή της πόλης,
- και με έναν ενιαίο και συνεκτικό σχεδιασμό για τη σχέση πόλης, λιμένα, σιδηροδρόμου και θαλάσσιου μετώπου.
Μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί ότι η Πάτρα θα αποκτήσει ένα σύγχρονο, λειτουργικό, βιώσιμο και πραγματικά δημόσιο παραλιακό μέτωπο, αντάξιο της ιστορίας, της γεωγραφίας και των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της
