Θλιβερές πρωτιές στην ενεργειακή ακρίβεια και την ενεργειακή φτώχεια σημειώνει η Ελλάδα, όπως μας θυμίζουν δύο νέες αναλύσεις – παρεμβάσεις που δημοσιεύθηκαν σήμερα.
Η πρώτη έχει πολιτικό χαρακτήρα, καθώς προέρχεται από το Ινστιτούτο Τσίπρα. Συνοδεύεται από προτάσεις για την ενεργειακή θωράκιση των νοικοκυριών, με στόχο τη μείωση των τελικών λογαριασμών ενέργειας από 30% έως 40%.
Η δεύτερη προέρχεται από την ερευνητική ομάδα Greece In Figures – Η Ελλάδα σε αριθμούς και εξηγεί, μέσα από στατιστικά δεδομένα και γραφήματα, το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας στη χώρα μας.
Οι δύο αναλύσεις, που διαβάζονται συνδυαστικά, αποκτούν δραματικά επίκαιρο χαρακτήρα εν μέσω της νέας ενεργειακής κρίσης.
Ο «λογαριασμός» της νέας ενεργειακής κρίσης
Όπως διαπιστώνει στην τελευταία του παρέμβαση το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο «λογαριασμός» της ενεργειακής κρίσης μπορεί να κοστίσει στο μέσο ελληνικό νοικοκυριό έως και 2.000 ευρώ επιπλέον μέσα στο 2026.
Με βάση τις τρέχουσες τιμές, οι ήδη «κλειδωμένες» απώλειες ανέρχονται σε περίπου 400 ευρώ ετησίως για κάθε νοικοκυριό. Αν προστεθούν και οι έμμεσες επιβαρύνσεις από τις αυξήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, η συνολική πίεση ξεπερνά κατά πολύ τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών, όπως τα 40 ευρώ μικτά στον κατώτατο μισθό.
Όλα αυτά λειτουργούν σωρευτικά πάνω σε μια ήδη προβληματική κατάσταση. Σήμερα, σχεδόν ένα στα πέντε νοικοκυριά στην Ελλάδα αντιμετωπίζει ενεργειακή φτώχεια, αδυνατώντας να εξασφαλίσει στοιχειώδεις συνθήκες θερμικής άνεσης.
Πρωτιά της Ελλάδας στις αυξήσεις του ηλεκτρικού ρεύματος
Προς το παρόν, οι επιπτώσεις της νέας ενεργειακής ακρίβειας είναι πιο ορατές στις τιμές των καυσίμων. Το τελευταίο δίμηνο, η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκαν κατά 18% έως 20%.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών, οι καταναλωτές στην Ελλάδα πλήρωσαν πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον για καύσιμα από την αρχή του πολέμου στο Ιράν.
Τον Απρίλιο, η Ελλάδα κατέγραψε και την υψηλότερη αύξηση τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα. Σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Οικιακής Ενέργειας (House Energy Price Index – HEPI), τα νοικοκυριά στην Αθήνα πλήρωσαν 7% ακριβότερους λογαριασμούς ρεύματος, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν μόλις 3%.
Τι είναι η ενεργειακή φτώχεια
Ένα νοικοκυριό θεωρείται ενεργειακά φτωχό όταν δεν έχει πρόσβαση σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες — όπως θέρμανση, ψύξη, φωτισμό και λειτουργία οικιακών συσκευών — σε επίπεδο που να εξασφαλίζει αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και υγείας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το φαινόμενο συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων:
- χαμηλά εισοδήματα,
- υψηλές ενεργειακές δαπάνες,
- χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κατοικιών.
Η Ελλάδα στην κορυφή της ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη
Τα στοιχεία του Greece In Figures δείχνουν ότι η Ελλάδα το 2025 κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό νοικοκυριών στην ΕΕ που αδυνατούν να διατηρήσουν το σπίτι τους επαρκώς ζεστό τον χειμώνα: 18%.
Ακολουθούν:
- η Λιθουανία με 17%,
- η Βουλγαρία, η Ισπανία και η Πορτογαλία με 16%.
Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στο 9,2%.
Το καλοκαίρι γίνεται ακόμη πιο δύσκολο
Αν η κλιματική αλλαγή κάνει ελαφρώς πιο υποφερτούς τους χειμώνες, ισχύει το αντίθετο για τους θερινούς μήνες.
Σύμφωνα με έρευνα της Greenpeace και του Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου (ΕΠΑΚ):
- το 34% των νοικοκυριών δεν μπορεί να διατηρήσει το σπίτι επαρκώς δροσερό το καλοκαίρι,
- στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες το ποσοστό αγγίζει το 50%.
Ποιες κοινωνικές ομάδες πλήττονται περισσότερο
Η ενεργειακή φτώχεια δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο.
Μονοπρόσωπα νοικοκυριά
Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας, με περισσότερους από 26% να αδυνατούν να θερμάνουν επαρκώς την κατοικία τους το 2025.
Η ευαλωτότητα αυτή οφείλεται κυρίως στο ότι το ενεργειακό κόστος επιβαρύνει αποκλειστικά ένα άτομο.
Μονογονεϊκές οικογένειες
Ιδιαίτερα υψηλά είναι και τα ποσοστά στα μονοπρόσωπα νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά, όπου σε ορισμένα έτη η ενεργειακή φτώχεια ξεπερνά ακόμη και το 30% έως 40%.
Ευάλωτα νοικοκυριά
Έρευνα της ΕΚΠΟΙΖΩ σε ευάλωτα νοικοκυριά της Αττικής έδειξε ότι το 55% έως 60% βιώνει θερμική δυσφορία, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες.
Οι γεωγραφικές ανισότητες της ενεργειακής φτώχειας
Η ενεργειακή φτώχεια παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια.
Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά
Το 2025, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται:
- στη Δυτική Ελλάδα με 30,4%,
- στα Ιόνια Νησιά με 25,8%,
- στην Κεντρική Μακεδονία με 22,1%.
Υψηλά επίπεδα εμφανίζουν επίσης:
- το Νότιο Αιγαίο,
- η Πελοπόννησος.
Περιφέρειες με χαμηλότερα ποσοστά
Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται:
- στη Θεσσαλία με 10,8%,
- στη Στερεά Ελλάδα με 11,3%,
- στην Κρήτη με 12,3%.
Η Αττική κινείται κοντά στον εθνικό μέσο όρο, με ποσοστό 17,4%.
Μια κρίση που βαθαίνει
Η ενεργειακή κρίση δεν αποτελεί πλέον μια προσωρινή διαταραχή αλλά μια διαρκή κοινωνική και οικονομική απειλή. Η Ελλάδα, ήδη επιβαρυμένη από χρόνια χαμηλών εισοδημάτων και ακριβής ενέργειας, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα φαινόμενο που επηρεάζει πλέον ευρύτατα κοινωνικά στρώματα.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα συμβεί από εδώ και πέρα, αλλά και πόσα νοικοκυριά έχουν ήδη φτάσει στα όριά τους.
