Σε μία από τις πιο ρευστές και απρόβλεπτες περιόδους της τελευταίας δεκαετίας εισέρχεται το πολιτικό σκηνικό και ιδίως ο χώρος της αντιπολίτευσης. Μέσα στον Μάιο, όλα δείχνουν ότι θα αποκτήσουμε δύο νέους παίκτες με εντελώς διαφορετική αφετηρία, αλλά με κοινό χαρακτηριστικό την προσπάθεια να εκφράσουν ένα τμήμα της κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στο σημερινό πολιτικό σύστημα και ειδικότερα στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη: Πρόκειται για τον νέο πολιτικό φορέα που ετοιμάζει ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και το υπό διαμόρφωση εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού. Η σχεδόν ταυτόχρονη εμφάνιση δύο νέων πολιτικών σχημάτων δημιουργεί νέα δεδομένα όχι μόνο για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά συνολικά για το πολιτικό σκηνικό της χώρας. Το κεντρικό διακύβευμα είναι αν πρόκειται για συγκυριακές εκφράσεις διαμαρτυρίας ή για την αρχή μιας βαθύτερης πολιτικής αναδιάταξης που μπορεί να μεταβάλει τον σημερινό κομματικό χάρτη.
Το εγχείρημα Τσίπρα και η λογική της «επανεκκίνησης»
Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, οι τελευταίες κινήσεις δείχνουν ότι το εγχείρημα βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία. Η χθεσινή του ομιλία στο Χαλάνδρι ήταν η ανεπίσημη έναρξη της νέας φάσης της πολιτικής του δράσης, ενώ το μανιφέστο που παρουσίασε το Ινστιτούτο του την Πρωτομαγιά θεωρείται από πολλούς ως το ιδεολογικό και πολιτικό προοίμιο ενός νέου φορέα, ο οποίος θα επιχειρήσει να υπερβεί τα όρια του παραδοσιακού ΣΥΡΙΖΑ και να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο προοδευτικό, κεντροαριστερό και αντιδεξιό ακροατήριο. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να επενδύει λιγότερο στη λογική της «επιστροφής» και περισσότερο στη λογική της «επανεκκίνησης». Η συζήτηση περί rebranding δεν αφορά μόνο στην αισθητική ή στην επικοινωνία, αλλά κυρίως στην προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας πολιτικής ταυτότητας που θα συνδυάζει στοιχεία θεσμικότητας, ευρωπαϊκού προσανατολισμού και κοινωνικής ριζοσπαστικότητας.
Οι συνεργάτες του εκτιμούν ότι υπάρχει ένα πολιτικό κενό ανάμεσα στο σημερινό ΠΑΣΟΚ και στις πιο αντισυστημικές εκφράσεις διαμαρτυρίας, το οποίο μπορεί να καλυφθεί από έναν νέο φορέα με ισχυρή πολιτική εμπειρία, αλλά και ανανεωμένο αφήγημα. Γι’ αυτό και το νέο εγχείρημα φαίνεται να απευθύνεται όχι μόνο σε πρώην ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και σε απογοητευμένους κεντροαριστερούς, νεότερες ηλικίες και πολίτες που αποστασιοποιήθηκαν από την πολιτική μετά το 2019. Ταυτόχρονα, όμως, η προσπάθεια αυτή συνοδεύεται και από σημαντικές δυσκολίες. Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, αλλά παραμένει και ένα βαθιά πολωτικό πρόσωπο. Για ένα μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να συμβολίζει την περίοδο της κρίσης, των μνημονίων και της έντονης πολιτικής σύγκρουσης. Αυτό σημαίνει ότι η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο θα πείσει ότι εκφράζει κάτι πραγματικά νέο και όχι απλώς μια διαφορετική εκδοχή του παλιού ΣΥΡΙΖΑ.
Η περίπτωση Καρυστιανού
Από την άλλη πλευρά, η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού είναι πολιτικά εντελώς διαφορετική. Η δυναμική της προέρχεται κυρίως από την κοινωνική και ηθική φόρτιση που δημιούργησε η τραγωδία των Τεμπών και από τη μεγάλη απήχηση που απέκτησε το αίτημα για δικαιοσύνη και λογοδοσία. Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων εβδομάδων δείχνουν ότι ένα πιθανό κόμμα υπό την Καρυστιανού διαθέτει ήδη σημαντική δυνητική επιρροή, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Το στοιχείο αυτό ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης προς το υπάρχον πολιτικό σύστημα και αναζήτησης νέων προσώπων που εμφανίζονται «εκτός κομματικού μηχανισμού». Ωστόσο, εδώ προκύπτει και το μεγάλο πολιτικό ερώτημα: μπορεί ένα κίνημα κοινωνικής διαμαρτυρίας να μετατραπεί σε σταθερό πολιτικό φορέα; Η ιστορία της μεταπολίτευσης δείχνει ότι η μετάβαση από την κοινωνική απήχηση στην οργανωμένη πολιτική εκπροσώπηση είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Απαιτεί πρόγραμμα, οργανωτική δομή, στελέχη, πολιτικές συμμαχίες και κυρίως σαφή θέση σε κρίσιμα ζητήματα πέρα από το αρχικό σημείο αναφοράς που δημιούργησε τη δυναμική.
Οι συνέπειες για την αντιπολίτευση
Παρά τις διαφορές τους, τα δύο νέα εγχειρήματα έχουν ήδη κοινές πολιτικές συνέπειες. Πρώτον, αυξάνουν ακόμη περισσότερο τον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Ελληνική Λύση, η Πλεύση Ελευθερίας και τα μικρότερα κόμματα καλούνται πλέον να κινηθούν σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός για την εκπροσώπηση της αντικυβερνητικής ψήφου γίνεται ακόμη πιο σύνθετος.
Δεύτερον, δημιουργούν πίεση κυρίως προς τα κόμματα της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη επιχειρεί να παγιωθεί ως βασικός εκφραστής της Σοσιαλδημοκρατίας, όμως η πιθανή είσοδος ενός νέου φορέα υπό τον Αλέξη Τσίπρα είναι περίπου βέβαιο ότι θα αναζωπυρώσει τον ανταγωνισμό για την ηγεμονία στον χώρο. Παράλληλα, το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού θα μπορούσε να απορροφήσει ψήφους διαμαρτυρίας από διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις, λειτουργώντας με περισσότερο αντισυστημικά χαρακτηριστικά.
Τρίτον, οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν έμμεσα και την κυβέρνηση. Η Νέα Δημοκρατία παρακολουθεί τις διεργασίες με προσοχή, καθώς η δημιουργία περισσότερων κομμάτων μπορεί θεωρητικά να διευκολύνει την πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης. Από την άλλη πλευρά, όμως, η ανάδυση νέων πολιτικών σχημάτων αποτελεί επίσης ένδειξη κοινωνικής φθοράς του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος συνολικά, κάτι που μπορεί να επηρεάσει και τα σχέδια του Μεγάρου Μαξίμου.
Τα στοιχήματα της επόμενης ημέρας
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό. Για τον Αλέξη Τσίπρα, το στοίχημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει την προσωπική πολιτική του επιστροφή σε ευρύτερο πολιτικό ρεύμα με διάρκεια και προοπτική εξουσίας και να αναδειχθεί σε βασικό εναλλακτικό πόλο της Νέας Δημοκρατίας. Για τη Μαρία Καρυστιανού, το ζητούμενο είναι αν μπορεί να μετασχηματίσει μια κοινωνική δυναμική υψηλής συναισθηματικής φόρτισης σε οργανωμένη πολιτική πρόταση. Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, το στοίχημα είναι να καταφέρει να μην επηρεαστεί αρνητικά από αυτές τις εξελίξεις και το ΠΑΣΟΚ να παραμείνει αυτό που είναι τώρα: το δεύτερο κόμμα του πολιτικού μας τοπίου.
Είναι προφανές, δηλαδή, ότι οι επιδιώξεις πολιτικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης είναι «μηδενικού αθροίσματος», δηλαδή το κέρδος του ενός ισοδυναμεί με ζημία του άλλου. Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα της αντιπολίτευσης αλλάζει ήδη. Και το γεγονός ότι δύο νέα κόμματα ετοιμάζονται να εμφανιστούν σχεδόν ταυτόχρονα, σε μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής δυσαρέσκειας και πολιτικής αβεβαιότητας, δείχνει ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα εισέρχεται σε μια νέα φάση αναζήτησης ισορροπιών, χωρίς ακόμη να είναι σαφές ποιοι τελικά θα βγουν ενισχυμένοι από αυτή τη διαδικασία.
Πηγη: imerisia.gr, Διαμαντης Σεϊτανίδης
Διαβάστε ακόμη
Ακολουθήστε μας
Γίνετε μέλος
