Η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη σε αναζήτηση κεντρικών και μεγάλων κτιρίων στην Αθήνα για να στεγάσει το πρώτο φυσικό κατάστημα του ΕΟΚΕΔ (Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης). Πρόκειται για έναν νέο, πανίσχυρο φορέα που γεννιέται από τη συγχώνευση των Πολεοδομιών με το Κτηματολόγιο, δημιουργώντας ένα ψηφιακό και φυσικό «one stop shop» για οτιδήποτε αφορά την ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα.
Το σχετικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναμένεται να ψηφιστεί άμεσα. Εντός του έτους θα ξεκινήσει η πιλοτική λειτουργία των τριών πρώτων γραφείων, ενώ η πλήρης εφαρμογή σε όλη τη χώρα υπολογίζεται μετά το 2027.
Το όλο εγχείρημα ονομάστηκε «Νικόλαος Ταγαράς», ως φόρος τιμής στον εκλιπόντα υφυπουργό που το σχεδίασε από το μηδέν.
Τέλος οι Πολεοδομίες (ΥΔΟΜ) – Τι Αλλάζει για τους Πολίτες
Οι Πολεοδομίες καταργούνται ως αυτόνομες δημοτικές υπηρεσίες. Η αξιολόγηση του Υπουργείου Εσωτερικών έδειξε τεράστιες καθυστερήσεις (από 3 μήνες έως 5 χρόνια για μια άδεια) και σοβαρή υποστελέχωση.
-
Πού μεταφέρονται: Οι αρμοδιότητες και το προσωπικό τους ενσωματώνονται σε 20 Περιφερειακά και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης.
-
Πού θα στεγαστούν: Στα υφιστάμενα γραφεία του Κτηματολογίου.
-
Πώς θα εξυπηρετείται ο πολίτης: Σε ένα ενιαίο σημείο ανά περιοχή ή πλήρως ψηφιακά (το «gov.gr των πολεοδομιών»), με κοινούς κανόνες για όλους, χωρίς τοπικούς περιορισμούς.
Τι κρατούν και τι χάνουν οι Δήμοι;
| Τι ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ στον ΕΟΚΕΔ | Τι ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ στους Δήμους |
| Έκδοση & έλεγχος οικοδομικών αδειών | Τοπικός πολεοδομικός σχεδιασμός & μελέτες |
| Προεγκρίσεις & βεβαιώσεις όρων δόμησης | Αναπλάσεις & επεκτάσεις σχεδίων πόλης |
| Έλεγχος κατασκευών & τήρηση νομοθεσίας | Διαχείριση κοινόχρηστων/κοινωφελών χώρων |
| Καταγραφή & εγγύηση ιδιοκτησίας | Πράξεις εφαρμογής, τακτοποιήσεις & ρυμοτομία |
Μάχη κατά της Διαφθοράς με «Ράμπο» και Τεχνητή Νοημοσύνη
Η ανάγκη για ριζική αλλαγή έγινε επιτακτική μετά από πρόσφατα κρούσματα διαφθοράς και παράνομων αδειοδοτήσεων (π.χ. Αττική, Μήλος). Ο ΕΟΚΕΔ εισάγει δύο σημαντικές δικλίδες ασφαλείας:
-
Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης: Ιδιώτες ελεγκτές («Ράμπο») θα κληρώνονται υποχρεωτικά για να ελέγξουν κάθε άδεια πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε οικοδομική εργασία.
-
Έλεγχος με AI (Τεχνητή Νοημοσύνη): Ένας αλγόριθμος θα φιλτράρει τις αιτήσεις και θα ξεχωρίζει τις υποθέσεις «υψηλού ρίσκου» (π.χ. σε προστατευόμενες περιοχές, ιστορικούς τόπους ή ζώνες με αυξημένη αυθαιρεσία). Συνολικά θα ελέγχεται στοχευμένα το 30% των αδειών.
Οι 3 Πυλώνες της Μεταρρύθμισης
Η συνολική στρατηγική της κυβέρνησης για τα ακίνητα βασίζεται σε τρεις άξονες:
-
1ος Πυλώνας (Ιδιοκτησία): Οριστικό κλείσιμο των 392 υποθηκοφυλακείων, μεταφορά των συναλλαγών στα 92 Κτηματολογικά Γραφεία και πλήρης ψηφιοποίηση των αρχείων.
-
2ος Πυλώνας (Οριοθέτηση): Η διαχείριση και εκμετάλλευση ρεμάτων και παραλιών περνά στην Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου (όχι στους δήμους).
-
3ος Πυλώνας (Σχεδιασμός & Κανόνες): Συγκέντρωση όλης της πολεοδομικής νομοθεσίας σε 477 ξεκάθαρα άρθρα, απλοποίηση του ΝΟΚ, μείωση συντελεστών δόμησης στα εκτός σχεδίου και λειτουργία του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη.
Τα «Κλειδιά» της Μετάβασης
Η μεταρρύθμιση στηρίζεται σε πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ($1728/2025$), η οποία ξεκαθαρίζει ότι η έκδοση οικοδομικών αδειών αποτελεί αρμοδιότητα της κεντρικής διοίκησης και όχι των δήμων, καθώς αφορά το περιβάλλον και το δημόσιο συμφέρον.
Έτσι, εξασφαλίζεται η διαφάνεια (καταργείται ο φυσικός φάκελος και όλα αφήνουν ψηφιακό ίχνος), ενώ παράλληλα διατηρείται η θεσμική ισορροπία, καθώς το Υπουργείο Περιβάλλοντος κρατά τη γενική στρατηγική, οι δήμοι τον σχεδιασμό της πόλης τους, και ένας ανεξάρτητος φορέας θα εξετάζει τις προσφυγές των πολιτών.
