Δρόμος για την επανεκκίνηση του Οδοντωτού σιδηροδρόμου διαμορφώνεται μέσα από το σχέδιο που παρουσίασαν από κοινού το Υπουργείο Μεταφορών και η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, σε διευρυμένη σύσκεψη με τη συμμετοχή δημάρχων, βουλευτών, εκπροσώπων του Επιμελητηρίου και τοπικών φορέων.
Για πρώτη φορά τίθεται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ασφαλούς λειτουργίας, το οποίο περιλαμβάνει σαφείς όρους, αυστηρούς ελέγχους και καθορισμένους ρόλους για όλους τους εμπλεκόμενους, επιχειρώντας να δώσει απαντήσεις στις ανησυχίες που έχουν προκύψει από τα επαναλαμβανόμενα φαινόμενα κατολισθήσεων στο φαράγγι.
Δύο στάδια λειτουργίας με προοδευτική εφαρμογή
Η επαναλειτουργία της γραμμής θα πραγματοποιηθεί σε δύο φάσεις. Αρχικά προβλέπεται μια πιλοτική περίοδος λειτουργίας, βασισμένη στα αποτελέσματα ολοκληρωμένης γεωλογικής και γεωτεχνικής μελέτης για την κατάσταση του φαραγγιού. Σε αυτό το στάδιο, η λειτουργία θα γίνεται υπό συνεχή επιτήρηση και διαρκή αξιολόγηση.
Η πλήρης λειτουργία θα ξεκινήσει μόνο αφού ολοκληρωθούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις, κυρίως από τις δασικές υπηρεσίες και τους αρμόδιους τεχνικούς φορείς, και εφόσον διασφαλιστεί ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις ασφάλειας.
Καθοριστικής σημασίας είναι ότι η μετάβαση θα γίνει σταδιακά και όχι αυτόματα, με συνεχή έλεγχο και δυνατότητα διακοπής της λειτουργίας σε οποιοδήποτε στάδιο.
Κυρανάκης: Οι βασικοί άξονες της μελέτης και το νέο πλαίσιο λειτουργίας
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών, Κώστας Κυρανάκης, παρουσίασε τα κύρια σημεία του σχεδίου, δίνοντας έμφαση στη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης ως βασική προϋπόθεση για την επανεκκίνηση.
Η μελέτη, που θα χρηματοδοτηθεί από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, θα εστιάσει σε τρεις βασικούς τομείς:
- καταγραφή της συχνότητας και της έντασης των κατολισθήσεων,
- αξιολόγηση της σταθερότητας των πρανών μετά από φυσικά φαινόμενα όπως πυρκαγιές και πλημμύρες,
- εντοπισμός γεωλογικών ρηγμάτων στο έδαφος και στους βραχώδεις σχηματισμούς.
Από τα ευρήματα θα προκύψει αναλυτική χαρτογράφηση επικινδυνότητας, με διαχωρισμό των σημείων της γραμμής σε ζώνες υψηλού και μέσου κινδύνου, ώστε να καθοριστούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων παρακολούθησης με αισθητήρες, που θα επιτρέπουν τη συλλογή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και την πρόβλεψη πιθανών κινδύνων.
Επιπλέον, θα υλοποιηθούν έργα σταθεροποίησης των πρανών και συγκράτησης εδαφών και βράχων, ενώ θα καθιερωθεί ένα ενιαίο πρωτόκολλο ασφαλείας για όλη τη γραμμή. Το πρωτόκολλο αυτό θα δίνει ακόμη και τη δυνατότητα αυτόματης διακοπής λειτουργίας όταν τα δεδομένα δείχνουν αυξημένο κίνδυνο.
Ο κ. Κυρανάκης τόνισε ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς – Τοπική Αυτοδιοίκηση, δασικές υπηρεσίες, ΟΣΕ και Hellenic Train – αναλαμβάνουν συγκεκριμένες ευθύνες, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για συλλογική προσπάθεια και όχι για μετακύλιση ευθυνών.
Αυστηρά όρια ασφαλείας και άμεσες αποφάσεις
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η θέσπιση σαφών και δεσμευτικών ορίων λειτουργίας (thresholds), που μετατρέπουν τα δεδομένα παρακολούθησης σε επιχειρησιακές αποφάσεις.
Τα όρια αυτά διακρίνονται σε τρία επίπεδα:
- αυξημένη επιτήρηση (Monitoring),
- άμεση παρέμβαση με πιθανή διακοπή δρομολογίων (Action),
- πλήρης διακοπή λειτουργίας (Shutdown).
Η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική, διασφαλίζοντας ότι η ασφάλεια αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα.
Φαρμάκης: Έμφαση σε ρεαλιστικές λύσεις
Ο Περιφερειάρχης Νεκτάριος Φαρμάκης υπογράμμισε την ανάγκη για εφαρμόσιμες παρεμβάσεις, τονίζοντας ότι δεν αρκεί η εκπόνηση μελετών, αλλά απαιτείται και η πρακτική υλοποίησή τους.
Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η δημιουργία ενός συστήματος διαχείρισης κινδύνων που θα εφαρμόζεται χωρίς εξαιρέσεις, είτε μέσω σύγχρονων τεχνολογιών είτε με επιτόπια παρακολούθηση και άμεση αντίδραση.
Δασικές υπηρεσίες: Δεν μπορεί να τεθεί σαφές χρονοδιάγραμμα
Ο Γενικός Γραμματέας Δασών, Στάθης Σταθόπουλος, στάθηκε στις ιδιαιτερότητες του φυσικού περιβάλλοντος, επισημαίνοντας ότι η μορφολογία του φαραγγιού δεν επιτρέπει τον καθορισμό συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.
Κρίσιμο στοιχείο αποτελεί η ταχεία ολοκλήρωση της μελέτης από το ΕΑΓΜΕ, η οποία θα καθορίσει τα επόμενα βήματα.
ΟΣΕ: Τα μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί
Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, Χρήστος Παληός, παρουσίασε τις ενέργειες που έχουν ήδη υλοποιηθεί, όπως η ανάπτυξη συστήματος παρακολούθησης στο φαράγγι, η παρουσία τεχνικού προσωπικού σε κάθε δρομολόγιο και οι δοκιμαστικές διαδρομές μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα.
Τόνισε επίσης ότι η απόφαση διακοπής λειτουργίας ήταν δύσκολη, αλλά απαραίτητη, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια δεν επιδέχεται συμβιβασμούς.
Κοντογεώργης: Προτάσεις για επιτάχυνση και εκσυγχρονισμό
Ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, πρότεινε τη δημιουργία ομάδας εργασίας μεταξύ Υπουργείων και ΟΣΕ, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών για τη μελέτη.
Παράλληλα, ζήτησε την εκπόνηση άμεσου σχεδίου εκσυγχρονισμού για τον Οδοντωτό, το τροχαίο υλικό και τις υποδομές.
Αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία και πολιτική ένταση
Έντονες ήταν οι αντιδράσεις από την τοπική αυτοδιοίκηση, με βασικό αίτημα τον καθορισμό σαφούς χρονοδιαγράμματος.
Ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαβρύτων, Ευθύμιος Τζόβολος, αναφέρθηκε στις αρνητικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία, ενώ ο δήμαρχος Αιγιαλείας, Τάκης Ανδριόπουλος, χαρακτήρισε αδικαιολόγητη τη διακοπή λειτουργίας ακόμη και το καλοκαίρι.
Σε πολιτικό επίπεδο, οι τοποθετήσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες. Ο Ανδρέας Κατσανιώτης ζήτησε σαφές πρωτόκολλο και χρονοδιάγραμμα, ενώ ο Ιάσονας Φωτήλας αναφέρθηκε σε θεσμικές παρεμβάσεις που οδήγησαν σε εισαγγελική έρευνα.
Αλεξοπούλου: Ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση
Η Χριστίνα Αλεξοπούλου υπογράμμισε τη σημασία της συντονισμένης συνεργασίας όλων των φορέων για την ταχεία επαναλειτουργία της γραμμής Διακοπτού – Καλαβρύτων.
Τόνισε ότι απαιτείται επιτάχυνση της μελέτης, σαφές χρονοδιάγραμμα και απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια πολιτών και εργαζομένων, σημειώνοντας ότι η τοπική κοινωνία αναμένει άμεσα αποτελέσματα.
Επισήμανε επίσης τη σημασία του Οδοντωτού για την οικονομία και την ανάπτυξη της Αχαΐας, ασκώντας παράλληλα κριτική για την απουσία του Γιώργου Παπανδρέου από τη σύσκεψη.
Αντιπολίτευση: Ευθύνες και καθυστερήσεις
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο Ανδρέας Παναγιωτόπουλος έκανε λόγο για διαχρονικές ευθύνες και καθυστερήσεις, ιδιαίτερα μετά τις καταστροφές του 2023.
Η Σία Αναγνωστοπούλου τόνισε ότι η άμεση και ασφαλής επαναλειτουργία αποτελεί ευθύνη όλων.
Τεχνική κατάσταση και ανάγκες συντήρησης
Η γραμμή παρουσιάζει φθορές τόσο στο τροχαίο υλικό όσο και στις υποδομές, κυρίως λόγω έλλειψης συστηματικής συντήρησης τα τελευταία χρόνια.
Οι τρεις αμαξοστοιχίες βρίσκονται σε φάση εκτεταμένης συντήρησης, ενώ απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις στη γραμμή, ιδιαίτερα σε σημεία μειωμένης ταχύτητας και στα έργα αποστράγγισης.
Επιμελητήριο Αχαΐας: Εφικτή η επαναλειτουργία σε σύντομο χρόνο
Σύμφωνα με το Επιμελητήριο Αχαΐας, τα περισσότερα περιστατικά ακινητοποίησης οφείλονται σε τεχνικές βλάβες και ελλιπή συντήρηση, και όχι σε γενικευμένη γεωλογική επικινδυνότητα.
Όπως επισημάνθηκε, με παρεμβάσεις διάρκειας περίπου δύο μηνών – όπως αντικατάσταση φθαρμένων τροχών, εργασίες στη γραμμή και ενίσχυση προσωπικού – η ασφαλής επαναλειτουργία είναι εφικτή.
Η θέση του Επιμελητηρίου είναι ξεκάθαρη: ο Οδοντωτός δεν είναι συνολικά επικίνδυνος, αλλά απαιτεί οργανωμένο και τεκμηριωμένο σχέδιο επανεκκίνησης με αυξημένα μέτρα ασφάλειας.
