Σημαντικές αλλαγές στο τοπίο της τουριστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), το οποίο εισάγει ένα πιο αυστηρό πλαίσιο κανόνων για τη δόμηση, τις επεκτάσεις ξενοδοχειακών μονάδων και τη χωρική κατανομή των τουριστικών επενδύσεων.
Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Κεντρικός άξονας του νέου σχεδίου είναι η κατηγοριοποίηση της χώρας σε ζώνες τουριστικής ανάπτυξης και η εισαγωγή περιορισμών ανά περιοχή, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων και των κορεσμένων προορισμών. Ωστόσο, ο ξενοδοχειακός κλάδος εκφράζει έντονες αντιδράσεις, κάνοντας λόγο για περιορισμούς που ενδέχεται να επηρεάσουν την επενδυτική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, το νέο πλαίσιο θέτει περιορισμούς στις δυνατότητες ανάπτυξης και επέκτασης τουριστικών μονάδων σε αρκετές περιοχές, ενώ παράλληλα δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για υφιστάμενες και μελλοντικές επενδύσεις. Όπως υποστηρίζουν, η επιβολή αυστηρών όρων και προϋποθέσεων χωρίς να έχουν προηγηθεί οι απαραίτητες μελέτες επιπτώσεων μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα πολλών τουριστικών προορισμών. Οι ξενοδόχοι επισημαίνουν ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο περιοχές με διαφορετικά χαρακτηριστικά και διαφορετικό επίπεδο τουριστικής ανάπτυξης. Όπως αναφέρουν, περιοχές που βρίσκονται σε αναπτυξιακή φάση και επιδιώκουν να ενισχύσουν το τουριστικό τους αποτύπωμα κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με εμπόδια που θα αποθαρρύνουν νέες επενδύσεις.
Αυστηρότερο πλαίσιο στην εκτός σχεδίου δόμηση
Ένας από τους βασικούς πυλώνες του νέου χωροταξικού είναι η σημαντική αυστηροποίηση των όρων για την εκτός σχεδίου δόμηση τουριστικών καταλυμάτων.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων εκτός σχεδίου απαιτείται ελάχιστη αρτιότητα:
-
16 στρέμματα σε περιοχές υψηλής τουριστικής πίεσης και κορεσμού
-
12 στρέμματα σε αναπτυγμένες περιοχές με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα
-
ακόμη χαμηλότερα όρια σε λιγότερο ανεπτυγμένες ζώνες, με στόχο την οργανωμένη ανάπτυξη
Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στον περιορισμό της διάσπαρτης δόμησης και στην ενίσχυση οργανωμένων μορφών τουριστικής ανάπτυξης, όπως σύνθετα τουριστικά καταλύματα και ολοκληρωμένα τουριστικά συγκροτήματα.
«Κόκκινες» και κορεσμένες περιοχές
Το νέο χωροταξικό εισάγει επίσης τη διάκριση περιοχών σε κατηγορίες ανάπτυξης, με τις λεγόμενες κορεσμένες ή «κόκκινες ζώνες» να τίθενται υπό ιδιαίτερο καθεστώς περιορισμών.
Σε αυτές τις περιοχές:
-
περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα δημιουργίας νέων ξενοδοχείων
-
δίνεται προτεραιότητα στον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων μονάδων
-
τίθενται ανώτατα όρια δυναμικότητας για νέες τουριστικές επενδύσεις
Ενδεικτικά, σε συγκεκριμένες κατηγορίες νησιών προβλέπεται ανώτατο όριο περίπου 100 κλινών για νέα ξενοδοχεία, με στόχο την αποσυμφόρηση υπερκορεσμένων προορισμών και τη διατήρηση της φέρουσας ικανότητας των περιοχών.
Περιορισμοί στις επεκτάσεις ξενοδοχείων
Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στις δυνατότητες επέκτασης υφιστάμενων ξενοδοχειακών μονάδων.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
-
οι επεκτάσεις συνδέονται με αυστηρότερες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις
-
εξετάζεται η συμβατότητα με τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής
-
σε κορεσμένες ζώνες οι δυνατότητες επέκτασης περιορίζονται σημαντικά ή επιτρέπονται μόνο υπό ειδικούς όρους αναβάθμισης
Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι η μετάβαση από την ποσοτική στην ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού, με έμφαση στην αναβάθμιση αντί της ανεξέλεγκτης επέκτασης.
Αντιδράσεις του κλάδου
Μιλώντας στο Fineview.gr ο Κωνσταντίνος Μαρινάκος, Αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, τονίζει ότι « Υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση σε θέματα χωροταξίας και θέματα περιβάλλοντος τοπίου και τουριστικής ανάπτυξης. Αυτό που έχει πυροδοτήσει μια σφοδρή αντιπαράθεση μεταξύ του κράτους και των ξενοδόχων συλλογικά είναι ότι το νέο πλαίσιο δεν θα πρέπει να δημιουργεί οριζόντιους περιορισμούς. Θα έπρεπε να προσπαθεί να παρέχει κάποιες μακροπρόθεσμες κατευθύνσεις. Κάτι τέτοιο προάγει και την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα και την εξειδίκευση των προορισμών».
Ακολούθως εξηγεί ότι θα πρέπει το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο να ενσωματώνει ποιοτικούς στόχους, αφήνοντας την εξειδίκευση των όρων δόμησης στα τοπικά συμβούλια. Ο λόγος είναι ότι οι τοπικές κοινότητες γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες των περιοχών.
«Ο Χωροταξικός Σχεδιασμός αποτελεί θεμέλιο λίθο για την ανάπτυξη της οικονομίας. Η αναθεώρηση των πλαισίων θα πρέπει να έχει μια βραχυπρόθεσμη διάσταση. Και αυτό γιατί με τον τρόπο αυτό στην περίπτωση που οι αποφάσεις και οι προβλέψεις είναι λάθος, θα υπονοεύσουν τον τουρισμό για τις επόμενες δεκαετίες» εξηγεί ο κ. Μαρινάκος. Ο ίδιος προσθέτει ότι ο Χωροταξικός Σχεδιασμός θα πρέπει να είναι ο κατευθυντήριος οδηγός που θα αφήσει τα ζητήματα των εξειδικεύσεων στα τοπικά συμβούλια που γνωρίζουν τις ανάγκες των περιοχών.
«Υπάρχουν μονοδιάστατες απαγορεύσεις δόμησης σε ολόκληρες περιφέρειες και επιβάλλεται ένας περιορισμός κλινών. Αυτό αντιβαίνει σε θεμελιώσεις διαφοροποιήσεις σημαντικών περιορισμών. Ουσιαστικά δύο περιοχές ενώ έχουν ίδιο μέγεθος, θα έχουν διαφορετική εξέλιξη στις υποδομές, στη διαχείριση των υδάτων, της ενέργειας και σε άλλους τομείς. Ο νέος σχειδασμός θα πρέπει να λαμβάνει τις ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής και γι’ αυτό επισημαίνουμε ότι η λήψη τέτοιοων μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική στασιμότητα και να βλάψει το τουριστικό προϊόν στο σύνολό του», υπογραμμίζει ο κ. Μαρινάκος.
Κατά τον ίδιο, η επιτυχία ενός σχεδίου έγκειται στην ικανότητα των τοπικών φορέων να αναλύουν τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, κάτι που δεν παρέχει το υπάρχον σχέδιο με αυτά τα δεδομένα.
Οι ξενοδόχοι κάνουν λόγο για ένα πλαίσιο που δημιουργεί αβεβαιότητα και επενδυτικούς περιορισμούς, ειδικά σε περιοχές που βρίσκονται σε αναπτυξιακή φάση.
« Βλέπουμε τα τελευταία χρόνια την επέκταση του συστήματος των βραχυχνόνιων μισθώσεων που υπονομεύει το τουριστικό προιόν. Αντίθετα οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες βοηθούν την τοπική αρχιτεκτονική και την πορστασία του περιβάλλοντος, αλλά και την διατήρηση της ταυτότητας των προορισμών. Οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν μεγάλες δυνατότητες επένδυσης στο κομμάτι του περιβάλλοντος και δημιουργίας υποδομών.Οι μικρές δεν το έχουν και χρειάζονται χρηματοδοτική στήριξη. Σαφώς εξασφαλίζουν τουρίστες μεγαλύτερης οικονομικής ευωστείας και καλύτερου οικονομικού προφίλ».
Όπως επισημαίνουν, οι αυστηροί περιορισμοί στην εκτός σχεδίου δόμηση και τα όρια στις κλίνες ενδέχεται να αποθαρρύνουν νέες επενδύσεις, ιδιαίτερα σε περιφέρειες όπως η Δυτική Ελλάδα, που επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση τους στον τουριστικό χάρτη.
Παράλληλα, τονίζουν ότι η οριζόντια εφαρμογή κανόνων δεν λαμβάνει πάντα υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία και ουσιαστικό διάλογο με την Πολιτεία.
