Ανέφερε ο Γιώργος Παπανδρέου:
“Φίλες και φίλοι,
Η συζήτηση που ανοίγουμε σήμερα για την Ύπαιθρο του Αύριο δεν είναι μια ακόμη συζήτηση. Είναι η αφετηρία ενός μεγάλου διαλόγου για το τι σημαίνει, ουσιαστικά, να μένεις, να παράγεις και να ζεις στον τόπο σου. Και το κάνουμε εδώ, σε μια περιοχή όπου βλέπουμε καθαρά τις παθογένειες που παραπέμπουν ευθέως σε αυτό που εδώ και χρόνια ονομάζουμε Ελληνικό Πρόβλημα.
Α. Οι δυνατότητες υπάρχουν και το αποδεικνύουμε. Ξέρουμε ότι η αλλαγή γίνεται, γιατί την έχουμε δει με τα μάτια μας. Εδώ, στα Καλάβρυτα, ο Συνεταιρισμός Καλαβρύτων είναι το ζωντανό παράδειγμα: πρότυπα δομημένος, με επενδύσεις, με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα, με διαφάνεια και οικονομική αποδοτικότητα. Ο Δήμος μας ανακηρύχτηκε πρόσφατα δεύτερος καλύτερος ορεινός Δήμος πανελλαδικά, με όραμα να μετατρέψει το Χιονοδρομικό σε Πολυθεματικό Πάρκο Τεσσάρων Εποχών. Αυτά δεν είναι εξαιρέσεις. Είναι αποδείξεις. Αποδείξεις ότι όταν δίνεται χώρος στις τοπικές κοινωνίες, οι λύσεις υπάρχουν και τις βρίσκουμε μόνοι μας, ακόμη κι όταν η κρίση μάς βρίσκει απροετοίμαστους. Γι’ αυτό, στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, μίλησα για τη Βίβλο Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων: για δημοκρατία και αλληλεγγύη στην οικονομία, για τον εκδημοκρατισμό της ίδιας της οικονομικής ζωής, με έμφαση στους συνεταιρισμούς, στις κοινωνικές επιχειρήσεις, στις ενεργειακές κοινότητες.
Β. Το πρόβλημα δεν είναι τα μέσα. Είναι ο τρόπος διακυβέρνησης Οι δυνατότητες υπάρχουν. Και τα χρήματα δεν λείπουν. Τι λείπει, λοιπόν; Λείπει ο τρόπος λειτουργίας της κυβέρνησης. Η Νέα Δημοκρατία δεν είναι απλώς ανίκανη να αντιμετωπίσει το σύστημα. Λειτουργεί μέσα σ’ αυτό, και το τροφοδοτεί. Με τον μανδύα του «επιτελικού κράτους», ο ίδιος ο Πρωθυπουργός μετέτρεψε το πρωθυπουργικό γραφείο σε κέντρο ελέγχου και διανομής του δημόσιου χρήματος. Το ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι ένα ακόμη σκάνδαλο αδιαφανούς διαχείρισης. Είναι οργανωμένο σχέδιο, με χρηματοδότηση παραγόντων που επηρεάζουν το κλίμα και τη ροή των ψήφων. Το ίδιο σύστημα που παράγει το ΟΠΕΚΕΠΕ παράγει και την τραγωδία των Τεμπών και την επιχείρηση συγκάλυψής της. Το ίδιο σύστημα παράγει τις υποκλοπές. Τα δώρα δισεκατομμυρίων στους μεγάλους της ενέργειας, των κατασκευών, των καταναλωτικών αλυσίδων. Τις αναθέσεις δισεκατομμυρίων σε συμβουλευτικές υπηρεσίες για κούφιες μελέτες. Και το ίδιο ακριβώς σύστημα είναι που αφήνει τον Οδοντωτό στην εγκατάλειψη. Δεν είναι σύμπτωση. Είναι συνέπεια. Όταν η εξουσία ιδιοποιείται από λίγους, όταν καταστρατηγείται η διάκριση των εξουσιών, το πρώτο πράγμα που θυσιάζεται είναι ό,τι δεν εξυπηρετεί άμεσα το δίκτυο εξουσίας. Και αυτό είναι, πρώτα απ’ όλα, η ύπαιθρος, τα ορεινά, τα νησιά. Μια ματιά, και μόνο, στο πώς προσέχουν τις τράπεζες, τους ενεργειακούς κολοσσούς και τις καταναλωτικές αλυσίδες την ίδια ώρα που συρρικνώνεται διαρκώς το εισόδημα των πολλών, αρκεί για να καταλάβει κανείς το μέγεθος αυτών των επιλογών. Δείτε εδώ, στα Καλάβρυτα, τα πρωτοφανή προβλήματα με τον Οδοντωτό. Δείτε την προκλητική αδιαφορία, μαζί με την υποκρισία και τη σχεδιασμένη μετατόπιση ευθυνών. Και να το πούμε καθαρά: δεν ήταν ποτέ θέμα κόστους. Λεφτά σπαταλήθηκαν πέρα από κάθε όριο τα τελευταία χρόνια. Ένα ολόκληρο Ταμείο Ανάκαμψης χάθηκε στις σκοτεινές διαδρομές του ελληνικού πελατειακού πολιτικο-οικονομικού συστήματος. Και μαζί του χάθηκε η ελπίδα δεκάδες δισεκατομμύρια να επενδυθούν παραγωγικά και βιώσιμα, σε ένα συνεκτικό σχέδιο μετάβασης στην πράσινη και ψηφιακή εποχή. Αυτή είναι η ουσία: όταν το σύστημα είναι συγκεντρωτικό, οι αποφάσεις παίρνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες. Όταν είναι πελατειακό, οι πόροι πηγαίνουν εκεί που εξυπηρετούν δίκτυα, όχι ανάγκες. Όταν είναι αιχμάλωτο συμφερόντων, η ιεράρχηση προτεραιοτήτων αποκλείει τους ορεινούς, τους νησιώτες, τους αδύναμους. Και όταν είναι αδιαφανές, κανείς δεν λογοδοτεί για τίποτα απ’ όλα αυτά. Γι’ αυτό η κρίση που ζούμε δεν είναι συγκυριακή. Είναι συστημική κρίση παραγωγικού προτύπου. Τι άλλο μπορεί να είναι η συνεχιζόμενη συρρίκνωση του πρωτογενούς τομέα και η ταυτόχρονη παράδοσή του σε λίγα ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα; Τι άλλο ο αφελληνισμός του εθνικού μας πλούτου; Τι άλλο η απουσία ισχυρής, καινοτόμου παραγωγικής βάσης; Και τα προβλήματα αυτά δεν μένουν στάσιμα, πολλαπλασιάζονται. Πριν δύο μήνες, στη Νάξο, μίλησα για το αυξανόμενο κόστος παραγωγής, για το κόστος της ενέργειας, για τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, για τον διεθνή ανταγωνισμό — συχνά αθέμιτο — για τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και την εγκατάλειψη της υπαίθρου, για την έλλειψη συστηματικής έρευνας στα αγροτικά μας προϊόντα και εκπαίδευσης των αγροτών μας, για τις ζωονόσους, ένα φαινόμενο που θα επαναλαμβάνεται όλο και συχνότερα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της καταστροφής του περιβάλλοντος. Αυτά είναι πραγματικά προβλήματα. Αλλά το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια είναι. Είναι γιατί, χρόνια τώρα, παραμένουν αναπάντητα. Και η απάντηση είναι μία: γιατί το ίδιο το σύστημα διακυβέρνησης της χώρας είναι πελατειακό, συγκεντρωτικό, αιχμάλωτο συμφερόντων, αδιαφανές. Και ένα τέτοιο σύστημα δεν μπορεί να θεραπεύσει όσα το ίδιο παράγει.
Γ. Το αντίθετο μοντέλο και τι προτείνουμε Γι’ αυτό χρειαζόμαστε τη διαμόρφωση ενός εθνικού διεκδικητικού πλαισίου, που θα απαιτεί οι πόροι του ελληνικού λαού να αξιοποιούνται με διαφάνεια, με εθνικούς στόχους, με προγραμματισμό, με αξιολόγηση ουσίας. Αυτό σημαίνει συνεχή διαβούλευση με την κοινωνία, την αυτοδιοίκηση, τον πολίτη — γιατί ο σχεδιασμός και το πρόγραμμα πρέπει να απαντούν σε ένα και μόνο ερώτημα: ποιον εξυπηρετούν; Όχι τους ολιγάρχες. Τους Έλληνες πολίτες. Σημαίνει ριζική αποκέντρωση: να απελευθερώσουμε την περιφέρεια από τις γραφειοκρατικές και πελατειακές δομές που την πνίγουν, να μπορεί να δοκιμάζει, να παίρνει πρωτοβουλίες, και βέβαια να έχει τους αναγκαίους πόρους — πόρους που δεν θα καταλήγουν στα ταμεία των κεντρικών υπουργείων, αλλά θα διανέμονται με δίκαιο τρόπο σε όλη την Ελλάδα. Σημαίνει να αναβαθμίσουμε τις υπηρεσίες υγείας, παιδείας, μεταφορών, τη διαχείριση βασικών αγαθών όπως το νερό, με έναν και μοναδικό στόχο: το κοινό καλό και την ποιότητα ζωής για όλους. Ναι, είμαστε διαφορετικοί. Δεν υιοθετούμε τις επιλογές ενός συστήματος που υπηρετεί τους λίγους. Είμαστε δημοκράτες σοσιαλιστές, γιατί υπηρετούμε το δημόσιο συμφέρον και τους πολλούς. Η δύναμη για το μέλλον μας βρίσκεται στα δικά μας χέρια”.
