Κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα ανήλθαν στα 3,88 δισ. ευρώ, καταγράφοντας μια άνοδο της τάξεως των 57 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τα στοιχεία του Αυγούστου. Παράλληλα, παρατηρήθηκε αποκλιμάκωση στις εκκρεμείς επιστροφές φόρων, οι οποίες ωστόσο παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, αγγίζοντας το 1,023 δισ. ευρώ, ενώ τον Ιούλιο το αντίστοιχο μέγεθος βρισκόταν στα 629 εκατ. ευρώ. Η συσσώρευση των εκκρεμοτήτων αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην υποβολή φορολογικών δηλώσεων «της τελευταίας στιγμής» κατά το δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου. Η μαζική αυτή διαδικασία προκάλεσε ραγδαία αύξηση των πιστωτικών εκκαθαριστικών, τα οποία απαιτούν χρόνο για έλεγχο και συμψηφισμό. Παρά ταύτα, διευκρινίζεται ότι το σύνολο του ποσού δεν συνιστά απαραίτητα καθυστέρηση πληρωμής, καθώς μόνο το 1/4 των περιπτώσεων εκκρεμεί για διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών, ώστε να ταξινομηθεί τυπικά ως ληξιπρόθεσμο χρέος.
Η κυριαρχία των νοσοκομειακών οφειλών
Τα νοσοκομεία παραμένουν ο φορέας που επιβαρύνει περισσότερο τον κρατικό προϋπολογισμό, με τις οφειλές τους να διαμορφώνονται στα 1,367 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, παρουσιάζοντας αύξηση 36 εκατ. ευρώ μέσα σε έναν μήνα. Η πορεία των χρεών στον τομέα της υγείας, που τον Ιούνιο ήταν 1,307 δισ. ευρώ και τον Ιούλιο 1,238 δισ. ευρώ, αποτελεί τον βασικό πυλώνα πίεσης στα δημόσια οικονομικά. Η διατήρηση αυτών των χρεών προς προμηθευτές και παρόχους υπηρεσιών δημιουργεί σημαντικά εμπόδια στην ομαλή λειτουργία της αγοράς. Στον αντίποδα, οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης εμφάνισαν μείωση στις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις για συντάξεις και εφάπαξ, υποχωρώντας στα 716 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο από 733 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο, αν και παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα από τα 681 εκατ. ευρώ του Ιουλίου. Στα εν λόγω μεγέθη περιλαμβάνονται και οι οφειλές του ΕΟΠΥΥ, οι οποίες ανήλθαν στα 293 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 13 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.
Επιδείνωση στους ΟΤΑ και λοιπούς φορείς
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπου τα ληξιπρόθεσμα χρέη έφτασαν τα 341 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο, από 329 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο. Η σύγκριση με το τέλος του 2025, όταν οι οφειλές κυμαίνονταν στα 180 εκατ. ευρώ, αναδεικνύει σχεδόν διπλασιασμό των χρεών μέσα σε ένα έτος. Οι οφειλές αυτές αφορούν κυρίως έργα, προμήθειες και λειτουργικές δαπάνες, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη σχετική επιβάρυνση. Επιπρόσθετα, τα λοιπά νομικά πρόσωπα του Δημοσίου κατέγραψαν αύξηση στα 301 εκατ. ευρώ, ενώ στα υπουργεία οι υποχρεώσεις ανήλθαν στα 169 εκατ. ευρώ, με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου να κατέχει 61 εκατ. ευρώ και το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής 44 εκατ. ευρώ.
Διαχείριση των επιστροφών φόρου
Αναφορικά με τις επιστροφές φόρων, το ποσό μειώθηκε στα 979 εκατ. ευρώ τον Σεπτέμβριο από το 1,023 δισ. ευρώ του Αυγούστου. Η προηγούμενη εκτίναξη του ποσού, από τα 362 εκατ. ευρώ του Ιουλίου, συνδέθηκε άμεσα με το κύμα των δηλώσεων που εισήλθαν στο σύστημα. Η διοικητική διαδικασία που ακολουθείται για κάθε πιστωτικό εκκαθαριστικό περιλαμβάνει:
- Έλεγχο των δηλωθέντων στοιχείων.
- Επιβεβαίωση της εγκυρότητας των αιτημάτων.
- Επιστροφή των χρημάτων στους δικαιούχους.
- Συμψηφισμό με άλλες βεβαιωμένες οφειλές προς το κράτος.
Ο όγκος αυτός επιφέρει σημαντική διοικητική επιβάρυνση, καθώς η διεκπεραίωση απαιτεί διαφορετικούς χειρισμούς ανά περίπτωση.
Προοπτικές με την πλατφόρμα «Συνέπεια»
Παρά τις προσπάθειες για επιτάχυνση των πληρωμών, η τάση αύξησης των οφειλών προς ιδιώτες παραμένει ενεργή. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει προαναγγείλει την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας «Συνέπεια» από τον Δεκέμβριο. Το νέο αυτό εργαλείο θα παρέχει τη δυνατότητα παρακολούθησης των ληξιπρόθεσμων χρεών σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των φορέων. Οι υπηρεσίες που παρουσιάζουν συστηματική αδυναμία αποπληρωμής θα εντάσσονται σε ειδικό κατάλογο, με σκοπό τον περιορισμό της δημιουργίας νέων κρατικών χρεών.
