Το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία, έξι χρόνια μετά την απόρριψή της – Νέα δεδομένα στις ελληνολιβυκές σχέσεις και στις ενεργειακές έρευνες
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί η απόφαση του κοινοβουλίου της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ανατρέποντας τη στάση που είχε τηρήσει από το 2020 απέναντι στη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Άγκυρα.
Την εξέλιξη επιβεβαίωσαν στο πρακτορείο Reuters δύο Λίβυοι βουλευτές, ενώ ακολούθησε ανακοίνωση από τον εκπρόσωπο του κοινοβουλίου.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και τις σχεδιαζόμενες σεισμικές έρευνες νοτίως της Κρήτης.
Από την απόρριψη στην έγκριση
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη.
Ωστόσο, το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης είχε αντιταχθεί στη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την άκυρη και αποφασίζοντας το 2020 να μην την εγκρίνει.
Έξι χρόνια αργότερα, η αλλαγή στάσης σηματοδοτεί σημαντική πολιτική μετατόπιση, καθώς το νομοθετικό σώμα που επί χρόνια βρισκόταν σε αντιπαράθεση με την κυβέρνηση της Τρίπολης εμφανίζεται πλέον να στηρίζει τη θαλάσσια συμφωνία με την Τουρκία.
Η εξέλιξη συνδέεται και με τις αλλαγές στην ηγεσία του λιβυκού κοινοβουλίου, μετά την αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ και την ανάληψη της προεδρίας από πολιτικό που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βρίσκεται κοντά στον Σαντάμ Χαφτάρ.
Στο επίκεντρο οι ελληνικές έρευνες
Η έγκριση του μνημονίου ακολουθεί τη ρηματική διακοίνωση που είχε αποστείλει η Λιβύη προς την Ελλάδα στις 24 Αυγούστου 2026, εκφράζοντας αντιρρήσεις για τις σχεδιαζόμενες σεισμικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές νοτίως της Κρήτης.
Η λιβυκή πλευρά υποστήριξε ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες αφορούν περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί μεταξύ των δύο χωρών και προειδοποίησε ότι η συνέχισή τους θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις διμερείς διαπραγματεύσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι περιοχές «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης», που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό για σεισμικές έρευνες.
Η ελληνική πλευρά βασίζει τον καθορισμό των σχετικών θαλάσσιων περιοχών στην εθνική νομοθεσία και στην αρχή της μέσης γραμμής, ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης.
Αντίθετα, το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτυπώνει διεκδικήσεις που αμφισβητούν την επήρεια ελληνικών νησιών στη διαμόρφωση των θαλάσσιων ζωνών. Η Ελλάδα έχει απορρίψει τη συμφωνία ως αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Ικανοποίηση στην Τουρκία
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου έγινε δεκτή με ιδιαίτερη ικανοποίηση από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία τη συνέδεσαν με την πολιτική της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Τουρκικά δημοσιεύματα εκτιμούν ότι η έγκριση ενδέχεται να διευκολύνει την επέκταση των υπεράκτιων ερευνητικών δραστηριοτήτων της Τουρκίας σε περιοχές που διεκδικούνται βάσει της συμφωνίας.
Οι διπλωματικές προεκτάσεις
Η απόφαση δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή των θαλάσσιων ορίων ούτε επιλύει τις νομικές διαφωνίες γύρω από το μνημόνιο. Ενισχύει, ωστόσο, την πολιτική στήριξή του στο εσωτερικό της Λιβύης και δημιουργεί νέα δεδομένα για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα στις ήδη σύνθετες ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου, όπου οι ενεργειακοί σχεδιασμοί, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις και οι περιφερειακές συμμαχίες παραμένουν στενά συνδεδεμένες.
