Ενας κόσμος χωρίς κανόνες θα ήταν καταστροφή», προειδοποιεί ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην ισπανική εφημερίδα El Pais. Ο ίδιος υπογραμμίζει πως η στάση του οργανισμού απέναντι σε κάθε παραβίαση του διεθνούς δικαίου παραμένει σταθερή, αποφεύγοντας πρακτικές συναλλακτικής διπλωματίας. Αντίθετα, η προσέγγιση βασίζεται στην προσήλωση στις αξίες του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Σύμφωνα με τον Γκουτέρες, η απώλεια αυτού του θεμελιώδους σημείου αναφοράς θα οδηγούσε την ανθρωπότητα σε μια χαοτική κατάσταση με ολέθριες συνέπειες για όλους. Παρά την κριτική που έχει ασκηθεί στην πολυμέρεια από ηγέτες όπως ο Πρόεδρος Τραμπ, ο Γκουτέρες διατηρεί αμετάβλητη τη ρητορική του, αποφεύγοντας να κατονομάσει συγκεκριμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρόλο που αναγνωρίζει τις ενστάσεις ισχυρών κρατών.
Κλίμα απόλυτης ατιμωρησίας
Αναφερόμενος στην ολοκλήρωση της θητείας του στο τέλος του έτους, ο Αντόνιο Γκουτέρες εκφράζει την έντονη ανησυχία του για το επικρατούν κλίμα ατιμωρησίας, το οποίο συνδέεται άμεσα με τα προβλήματα νομιμότητας και αποτελεσματικότητας του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ο ίδιος επισημαίνει ότι το όργανο που είναι επιφορτισμένο με τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης αδυνατεί να ανταποκριθεί στο ρόλο του, καθώς η σύνθεσή του δεν ανταποκρίνεται στη σύγχρονη πραγματικότητα. Συγκεκριμένα, η υποεκπροσώπηση του Παγκόσμιου Νότου, καθώς και η απουσία μόνιμων μελών από την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, υπονομεύουν τη νομιμότητά του. Παράλληλα, οι βαθιές γεωπολιτικές ρήξεις καθιστούν το Συμβούλιο ανήμπορο να δράσει αποφασιστικά, ειδικά όταν μόνιμα μέλη του εμπλέκονται άμεσα σε πολεμικές συρράξεις.
Ο Γκουτέρες τονίζει τη συνέπεια της στάσης του ΟΗΕ: «Καταδικάζουμε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία με την ίδια σαφήνεια με την οποία υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του παλαιστινιακού λαού. Καταδικάζουμε την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, καθώς και τους θανάτους και την καταστροφή στη Γάζα». Παρά τις επικρίσεις, διαβεβαιώνει ότι η πλειοψηφία των μελών παραμένει προσηλωμένη στο πολυμερές πλαίσιο, επιτρέποντας την προώθηση κρίσιμων θεμάτων όπως η κλιματική αλλαγή και η τεχνητή νοημοσύνη, ακόμη και όταν υπάρχουν ισχυρές αντιδράσεις.
Μία γυναίκα στο τιμόνι του ΟΗΕ
Σχετικά με τη διαδοχή του, ο απερχόμενος Γενικός Γραμματέας τηρεί στάση αναμονής, αποφεύγοντας να παρέμβει στη διαδικασία για να μην προκαλέσει θεσμική αβεβαιότητα. Ο ίδιος δηλώνει έτοιμος να επιστρέψει στην Πορτογαλία μετά την 31η Δεκεμβρίου, αποφεύγοντας να εμπλακεί σε προεκλογικές συζητήσεις. Ωστόσο, εκφράζει την επιθυμία του να αναλάβει τη θέση μια γυναίκα, υπογραμμίζοντας ότι «θα ήταν μεγάλη χαρά να δούμε γυναίκες στο τιμόνι των πιο σημαντικών χωρών στον κόσμο, όπου δυστυχώς έχουμε σχεδόν αποκλειστικά άνδρες».
Καταστροφικός ο ανταγωνισμός για την ΑΙ
Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αναδεικνύει ο Γκουτέρες είναι η κούρσα εξοπλισμών στην τεχνητή νοημοσύνη μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη όπλων βασισμένων σε αυτή την τεχνολογία μπορεί να επιφέρει καταστροφικά αποτελέσματα, καθιστώντας απαραίτητη τη δημιουργία διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των υπερδυνάμεων για την αποφυγή μιας παγκόσμιας κρίσης. Κλείνοντας, ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας και Ύπατος Αρμοστής για τους Πρόσφυγες, δηλώνει πως δεν αισθάνεται περήφανος, θεωρώντας ότι απλώς επιτελεί το καθήκον του. Παρά την επικείμενη αποχώρησή του, παραμένει δραστήριος, εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στο περιβάλλον και στις εξελίξεις της τεχνητής νοημοσύνης.
