Ανησυχητικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για συνεχή μείωση του πληθυσμού και αύξηση των ηλικιωμένων – Σημαντικές πιέσεις σε ασφαλιστικό σύστημα και αγορά εργασίας.
Ανησυχητικές διαστάσεις αναμένεται να λάβει το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες, καθώς ο πληθυσμός της χώρας προβλέπεται να μειωθεί σημαντικά έως το 2080, την ώρα που η γήρανση του πληθυσμού θα εντείνεται.
Σύμφωνα με τις προβολές που παρουσιάζονται στην έκθεση «Ageing Report 2027» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πληθυσμός της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα περιοριστεί από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080, καταγράφοντας μείωση περίπου 2,8 εκατομμυρίων κατοίκων.
Πρόκειται για μια πτώση που προσεγγίζει το 27% του σημερινού πληθυσμού, αποτυπώνοντας το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης που αντιμετωπίζει η χώρα.
Συνεχής μείωση του πληθυσμού
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η πληθυσμιακή συρρίκνωση δεν θα είναι πρόσκαιρη, αλλά θα συνεχιστεί σε όλη τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, ο πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να διαμορφωθεί ως εξής:
| Έτος | Εκτιμώμενος πληθυσμός |
|---|---|
| 2025 | 10,4 εκατ. |
| 2030 | 10,2 εκατ. |
| 2040 | 9,7 εκατ. |
| 2050 | 9,2 εκατ. |
| 2060 | 8,6 εκατ. |
| 2070 | 8,0 εκατ. |
| 2080 | 7,6 εκατ. |
Η μείωση εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί παρά την προβλεπόμενη μικρή βελτίωση της γονιμότητας, καθώς ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθεί από 1,2 σε 1,45 έως το 2080.
Ωστόσο, ο αριθμός αυτός παραμένει σημαντικά χαμηλότερος από το επίπεδο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, που θεωρείται απαραίτητο για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η μετανάστευση.
Αυξάνεται ο πληθυσμός των ηλικιωμένων
Εξίσου ανησυχητική είναι η μεταβολή της ηλικιακής σύνθεσης του πληθυσμού, με τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο.
Σύμφωνα με την έκθεση, η γήρανση θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της δημογραφικής εξέλιξης, με ιδιαίτερα έντονη αύξηση της συμμετοχής των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να δημιουργήσει πρόσθετες ανάγκες στο σύστημα υγείας, στις υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας και στο ασφαλιστικό σύστημα.
Μείωση πληθυσμού και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Το δημογραφικό πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, καθώς αντίστοιχες τάσεις καταγράφονται σε μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029, πριν αρχίσει να μειώνεται σταδιακά, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080.
Η συνολική μείωση εκτιμάται περίπου στο 8%, αν και οι πληθυσμιακές εξελίξεις θα διαφέρουν μεταξύ των κρατών-μελών.
Σε δέκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο πληθυσμός αναμένεται να είναι μεγαλύτερος το 2080 σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Ωστόσο, η γήρανση προβλέπεται να επηρεάσει όλες τις χώρες.
Ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προβλεπόμενη αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% το 2025 σε 33% το 2080.
Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η μεταβολή στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, το ποσοστό της οποίας εκτιμάται ότι θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Την ίδια στιγμή, ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών θα περιοριστεί από 58% σε 51% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.
Η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων προβλέπεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα
Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει άμεσα και τη σχέση μεταξύ εργαζομένων και συνταξιούχων.
Ο λεγόμενος δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών, προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο δείκτης εκτιμάται ότι θα ανέλθει από 38% το 2025 σε 65% το 2080.
Με απλά λόγια, ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών σε κάθε δέκα ηλικιωμένους, το 2080 ο αριθμός αυτός αναμένεται να μειωθεί σε λιγότερα από 16.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν τα ασφαλιστικά συστήματα και οι οικονομίες των κρατών-μελών.
Περισσότερα χρόνια ζωής, αλλά λιγότερες γεννήσεις
Η έκθεση προβλέπει επίσης αύξηση του προσδόκιμου ζωής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για τους άνδρες εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080, ενώ για τις γυναίκες από τα 84 στα 90 έτη.
Παράλληλα, ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 1,3 παιδιά ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080, παραμένοντας ωστόσο κάτω από το επίπεδο φυσικής αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Οι μακροπρόθεσμες αυτές προβολές, οι οποίες δεν αποτελούν βέβαιες εκτιμήσεις για το μέλλον, αναδεικνύουν την ανάγκη αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος με πολιτικές στήριξης της οικογένειας, της απασχόλησης και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Για την Ελλάδα, η προβλεπόμενη απώλεια εκατομμυρίων κατοίκων και η συνεχής γήρανση του πληθυσμού συνιστούν μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
