Mελέτη, που πραγματοποίησε το Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), για τη συνεισφορά των εισροών στην αγροτική παραγωγή και το μέλλον του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα, παρουσιάστηκε διαδικτυακά την Τετάρτη (21/10/2020).
Τη μερίδα του λέοντος, στις εισροές της αγροτικής παραγωγής, σύμφωνα με την μελέτη του ΙΟΒΕ, έχει το κόστος της ενέργειας 32% (ηλεκτρικό ρεύμα και πετρέλαιο για κίνηση, άρδευση κ.α.). Ακολουθεί το κόστος ενοικίασης της γης (9,5%) και το κόστος για τα εργατικά χέρια (10,3%). Μόνο αυτοί οι τρεις παράγοντες να καλύπτουν το 51,8% του κόστους της αγροτικής παραγωγής στην χώρα μας.
Ο σκοπός της μελέτης του ΙΟΒΕ είναι να εξετάσει τον ρόλο και τη συνεισφορά των εισροών στην αγροτική παραγωγή, να διερευνήσει τη σημασία τους στη διαμόρφωση του κόστους της αγροτικής παραγωγής στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να επισημάνει την ανάγκη βελτίωσης της παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας του αγροτικού τομέα ως βασικού μοχλού για την ενίσχυση του εισοδήματος των αγροτών και του κλάδου των αγροτικών εφοδίων και, τελικά, για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Η μακροχρόνια τάση της κατανάλωσης λιπασμάτων στην Ελλάδα είναι πτωτική, ενώ ετήσια δαπάνη για την κατανάλωση λιπασμάτων και βελτιωτικών εδάφους έχει σταθεροποιηθεί την τελευταία τριετία κοντά στα 300 εκατ ευρώ.
Τα χαρακτηριστικά της Ελληνικής αγοράς σπόρων σύμφωνα με την μελέτη είναι:
- Υψηλό ποσοστό χρήσης μη πιστοποιημένων σπόρων
- Απαγόρευση εισαγωγής ή/και διάθεσης γενετικά τροποποιημένων σπόρων (GMO) και οι αυστηροί έλεγχοι για προσμίξεις με GMO, τόσο κατά την εισαγωγή, όσο και κατά την τοπική παραγωγή
- Πολύ μικρή συμμετοχή του ελληνικού γενετικού υλικού στους σπόρους που χρησιμοποιούν οι καλλιεργητές
- Σταδιακή μεταστροφή σε τοπική σποροπαραγωγή
Οι δαπάνες για την αγορά προϊόντων προστασίας φυτών και φυτοφαρμάκων κινήθηκαν ανοδικά μετά το 2012 για να φτάσουν τα 244 εκατ. ευρώ το 2018.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΕΣΥΦ, Βάσος Ευθυμιάδης, είμαστε σε έναν κλάδο που έμεινε σταθερός στην οικονομική κρίση σε σχέση με τους άλλους, κατά τη διάρκεια της οποίας το σύνολο του ΑΕΠ έπεσε κατακόρυφα. Όσον αφορά στη μελέτη του ΙΟΒΕ, ο κ. Ευθυμιάδης είπε ότι δεν μας εξέπληξαν πολύ τα αποτελέσματα. Το μεγαλύτερο κόστος είναι η ενέργεια και είναι το σημαντικότερο πρόβλημα. Είναι τελικά θέμα του κράτους. Αν θέλει το κράτος να επιδοτεί την ενέργεια απευθείας ή μέσω της απαλλαγής από φόρους.
Σχετικά με το λίπασμα και τη χρήση του, ο πρόεδρος του ΣΠΕΛ, Γιάννης Βεβελάκης, είπε ότι είναι ουτοπία οι προϋποθέσεις που θέτει η ΕΕ για την πράσινη πολιτική. Οι στόχοι που θέτει το Green Deal δεν είναι μείωση της χρήσης των λιπασμάτων κατά 50% μέχρι το 2050 αλλά ουσιαστικά μείωση της απώλειας προϊόντων θρέψης κατά 50%. Ήδη έχουμε μείωση της χρήσης των λιπασμάτων τα τελευταία χρόνια, όπως έδειξε η μελέτη. Αν προχωρήσουμε σε περαιτέρω μείωση δεν θα έχουμε μείωση παραγωγής αλλά θα υποβαθμιστεί και το έδαφος.
Κοινό Δελτίο Τύπου ΙΟΒΕ ΣΠΕΛ ΣΕΠΥ ΕΣΥΦ
Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2020 πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή εκδήλωση των Συνδέσμων Προϊόντων Θρέψης και Λιπασμάτων (ΣΠΕΛ), Πολλαπλασιαστικού υλικού (ΣΕΠΥ) και Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ) για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της μελέτης του Ιδρύματος Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) με θέμα ««Η συνεισφορά των εισροών στην αγροτική παραγωγή και το μέλλον του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα».
Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσίασαν ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, κύριος Νίκος Βέττας και ο Υπεύθυνος Κλαδικών Μελετών του ΙΟΒΕ, κύριος Γιώργος Μανιάτης.
Στη συζήτηση συμμετείχε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κύριος Μάκης Βορίδης.
Από πλευράς της βιομηχανίας των αγροτικών εφοδίων συμμετείχαν οι Πρόεδροι των τριών Συνδέσμων κκ. Βάσος Ευθυμιάδης (ΕΣΥΦ), Γιάννης Βεβελάκης (ΣΠΕΛ) και Θύμης Ευθυμιάδης (ΣΕΠΥ).
Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Νίκος Φιλιππίδης και την παρακολούθησαν περίπου 200 άτομα από διάφορους φορείς, τον κλάδο των εισροών, τα καταστημάτων εμπορίας αγροτικών εφοδίων, τις υπηρεσίες του ΥπΑΑΤ και δημοσιογράφοι.
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, τα βασικά αγροτικά εφόδια – Λιπάσματα, Φυτοπροστατευτικά προϊόντα, Σπόροι και πολλαπλασιαστικό υλικό – στηρίζουν πολύπλευρα τον εγχώριο αγροδιατροφικό τομέα, ενώ η παραγωγή και διανομή τους συνιστά μια σημαντική οικονομική δραστηριότητα για την ελληνική οικονομία.
Η ορθολογική και ενημερωμένη χρήση πιστοποιημένων αγροτικών εφοδίων οδηγεί σε αύξηση της απόδοσης και βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής, ενισχύοντας την ασφάλεια και επάρκεια των τροφίμων και την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών.
Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στην ενημέρωση των παραγωγών αναφορικά με την ορθολογική χρήση των αγροτικών εφοδίων, ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα όπως η ανεπαρκής λίπανση, η χρήση μη πιστοποιημένων ή παράνομων αγροτικών εφοδίων και η μη ορθή χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, τα οποία μεσοπρόθεσμα υποσκάπτουν την παραγωγική ικανότητα και την ποιότητα των προϊόντων του αγροτικού τομέα.
Η δαπάνη για αγροτικά εφόδια στην Ελλάδα κινείται στην περιοχή του 22% του συνολικού κόστους αγροτικής παραγωγής και είναι αρκετά χαμηλότερη του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαντική επίπτωση στο κόστος αγροτικής παραγωγής είχε από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας, η αύξηση των δαπανών για Ενέργεια.
Ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα, με έμφαση στον τεχνολογικό και οργανωτικό εκσυγχρονισμό, στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, στη στενή συνεργασία με φορείς έρευνας, και στην επανατοποθέτηση των ελληνικών αγροδιατροφικών προϊόντων, τόσο στην εγχώρια όσο και στις διεθνείς αγορές, θα έχει σύμφωνα με το ΙΟΒΕ θετικά αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία και το εισόδημα των παραγωγών, καθιστώντας τους λιγότερο ευάλωτους σε εξωγενείς διακυμάνσεις στο κόστος παραγωγής.
Ο πρόεδρος του ΣΕΠΥ τόνισε τον πολυδιάστατο ρόλο των επιχειρήσεων παραγωγής και διακίνησης αγροτικών εφοδίων, οι οποίες ασκούν μια σημαντική δραστηριότητα για την Εθνική Οικονομία, όχι μόνο υπό όρους τζίρου και απασχόλησης, αλλά και ως φορείς μεταφοράς τεχνογνωσίας στην Ελληνική γεωργία κατά τα τελευταία 40 και πλέον έτη. Επιπλέον αναφέρθηκε στην σημασία του πολλαπλασιαστικού υλικού για την αειφόρο παραγωγή τροφίμων μέσα από τη νέα στρατηγική της Ε.Ε. «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», καθώς πάνω από το 50% της καινοτομίας και της έρευνας, ενσωματώνεται στη γεωργική πράξη μέσα από το σπόρο. Για την επίτευξη των στόχων που θέτει η παραπάνω στρατηγική, είναι κρίσιμη η χρησιμοποίηση των νέων «εργαλείων» στον τομέα της γενετικής βελτίωσης για τη δημιουργία φυτικών ποικιλιών, πάντοτε όμως υπό τον έλεγχο και την εποπτεία τόσο της Ε.Ε. σε κεντρικό επίπεδο, όσο και των αρμοδίων αρχών σε κάθε κράτος μέλος. Τονίστηκε επίσης η σημασία ανάδειξης της χρήσης πιστοποιημένου σπόρου, καθώς και τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν γενικότερα για τους παραγωγούς από την επένδυση σε πιστοποιημένα αγροτικά εφόδια. Επισημάνθηκε τέλος, η ανάγκη αυστηρής πάταξης φαινομένων παράνομης εμπορίας σπόρων που σε ορισμένα φυτικά είδη (βαμβάκι, σιτηρά, μηδική, κηπευτικά κ.α.) έχει λάβει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα ανησυχητικές διαστάσεις, προκειμένου η Ελληνική εγχώρια παραγωγή να ταυτιστεί με την νέα εποχή της πιστοποίησης και της ιχνηλασιμότητας σε όλα τα στάδια.
Ο πρόεδρος του ΣΠΕΛ τόνισε την συμβολή των εισροών στην γεωργία και ιδιαίτερα στην παραγωγή τροφίμων που παραμένει μια από τις μεγάλες προκλήσεις της ανθρωπότητας, θυμίζοντας την περίφημη φράση του Norman Borlaug «H παγκόσμια ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί με άδεια στομάχια». Επιπρόσθετα, επισήμανε την μακροχρόνια πτωτική τάση της κατανάλωσης λιπασμάτων στην Ελλάδα και τις επιπτώσεις της υπολίπανσης στην ποσότητα και στην ποιότητα της παραγωγής, αλλά και στην διατήρηση των εδαφών. Αναλυτικά, τόνισε ότι η περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης λιπασμάτων θα επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στη γονιμότητα των εδαφών, καθώς θα επηρεαστεί το ισοζύγιο των θρεπτικών στοιχείων, με αποτέλεσμα την υποβάθμισή τους με κίνδυνο ακόμα και την ερημοποίηση. Τέλος, τοποθετήθηκε σχετικά με τη νέα πολιτική της Ε.Ε., για την Πράσινη Συμφωνία και τη Στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» σημειώνοντας ότι η πολιτική σε αυτό το στάδιο φαίνεται να εντοπίζεται σε ουτοπικούς στόχους. Εξέφρασε ωστόσο την ελπίδα ότι μέσα από τις διεργασίες που θα ακολουθήσουν, καθώς και στην προσαρμογή της πολιτικής στις τοπικές ανάγκες των κρατών μελών, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να επιτευχθεί το προσδοκώμενο: Δημιουργία ποιοτικών και ασφαλών προϊόντων σε ποσότητες που θα εξασφαλίζουν τις επισιτιστικές ανάγκες της ΕΕ και που τελικά θα συμβάλλουν στην αύξηση του αγροτικού εισοδήματος.
Ο πρόεδρος του ΕΣΥΦ αναφέρθηκε στο γεγονός ότι περίπου το 80% του κόστους της αγροτικής παραγωγής, αποτελούμενο κυρίως από ενέργεια, ενοίκια και εργατικά, είναι εντελώς ανεξάρτητο από την βιομηχανία εισροών και μπορεί να επηρεαστεί μόνο με στοχευμένες κρατικές παρεμβάσεις. Τόνισε ότι ο μικρός κλήρος δεν αποτελεί τροχοπέδη για τη γεωργία μόνο στο παρόν αλλά, αν δεν αλλάξει κάτι δραστικά, θα αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο όσον αφορά στην οικονομική βιωσιμότητα της χρήσης εργαλείων ψηφιακής γεωργίας και στο μέλλον. Υποστήριξε ότι η προοπτική ανάπτυξης της γεωργίας και της αύξησης του αγροτικού εισοδήματος περνάει οπωσδήποτε μέσα από συνεργασίες βασισμένες πάνω σε συμβολαιοποιημένη παραγωγή προϊόντων συμφωνημένων προδιαγραφών δημιουργώντας προστιθέμενη αξία στον τελικό χρήστη, είτε είναι αυτός ο καταναλωτής είτε η βιομηχανία τροφίμων. Τέλος, τοποθετήθηκε πάνω στην νέα πολιτική της Ε.Ε. όσον αφορά στην Πράσινη Συμφωνία και στις Στρατηγικές «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και για τη Βιοποικιλότητα, αναφέροντας ότι η βιομηχανία φυτοπροστατευτικών προϊόντων ήταν και είναι ένθερμος υποστηρικτής κάθε προσπάθειας προστασίας του περιβάλλοντος, του καταναλωτή και των φυσικών πόρων, υπό την προϋπόθεση ότι οι στόχοι που τίθενται είναι ρεαλιστικοί, λαμβάνουν υπ’ όψη τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας και έχει δοθεί το κατάλληλο χρονικό περιθώριο για την επίτευξή τους.
