Με το κόστος του brent να προσεγγίζει τα 120 δολάρια και το φυσικό αέριο να υπερβαίνει το όριο των 100 ευρώ για πρώτη φορά από το τέλος του 2022, η κυβέρνηση στην Αθήνα καταστρώνει το δεύτερο πλάνο άμυνας απέναντι στην ενεργειακή αναταραχή. Η διοίκηση δεν προτίθεται να παραμείνει αδρανής αναμένοντας την έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για αυξημένη ευελιξία. Ο πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι «καμία χώρα δεν είναι γαλατικό χωριό» ώστε να λειτουργεί εντελώς αποκομμένη από τις διεθνείς εξελίξεις, διασφαλίζει ότι η Ελλάδα δεν θα ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων κρατών που επιβάλλουν λιτότητα. Αντιθέτως, η χώρα επιδιώκει να διατηρήσει τον δημοσιονομικό χώρο που απαιτείται για την ενίσχυση νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η σταθερότητα και η ισορροπία που επιδεικνύει η ελληνική οικονομία έχουν αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης με διεθνείς οίκους αξιολόγησης, καθώς η ανθεκτικότητα αυτή είναι που οδήγησε σε θετικές εκθέσεις, όπως της Standard and Poor’s, σχετικά με τη μείωση του χρέους.
Η διαχείριση της κοινωνικής πίεσης
Οι αντιδράσεις για την ακρίβεια που εκδηλώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, από την Ισπανία και τη Γαλλία έως την Ιταλία, το Βέλγιο και την Πορτογαλία, αποτελούν ένα σαφές μήνυμα. Σε αντίθεση με άλλα κράτη που υποχρεώνονται σε περικοπές, η Ελλάδα υλοποιεί προγράμματα στήριξης. Με δαπάνες ύψους 1 δισ. ευρώ για το τρέχον έτος, η χώρα καταλαμβάνει την τρίτη θέση στην Ευρωζώνη ως προς το ποσοστό του ΑΕΠ που διατίθεται για έκτακτες επιδοτήσεις, ενώ παράλληλα προωθούνται μόνιμες παροχές 2,5 δισ. ευρώ που θα ενισχύσουν το εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποτρέψει το ενδεχόμενο κοινωνικής αναταραχής, διαμηνύοντας πως δεν θα επιτρέψει την επιστροφή σε περιόδους αστάθειας. Παράλληλα, σχεδιάζεται ένα νέο πλέγμα μέτρων για τη χειμερινή περίοδο, ανεξάρτητα από τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων.
Οι διεκδικήσεις στο ευρωπαϊκό επίπεδο
Η Αθήνα επιδιώκει ευελιξία για στοχευμένες και προσωρινές δαπάνες, διατηρώντας απαρέγκλιτα τους στόχους για τα πλεονάσματα. Παρά την έγκριση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, η χώρα ζητά τη δυνατότητα χρήσης μέρους των πόρων για επιδοτήσεις από το 2026, λόγω της εξάντλησης των περιθωρίων που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Τα κρίσιμα ορόσημα περιλαμβάνουν:
- Το Eurogroup στις 9 Νοεμβρίου.
- Την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις 26-27 Νοεμβρίου, με επίκεντρο το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Η ελληνική πλευρά στοχεύει σε ουσιαστική πρόοδο ενόψει της τακτικής συνόδου του Δεκεμβρίου, αν και αναγνωρίζει ότι οι οριστικές αποφάσεις ενδέχεται να καθυστερήσουν.
Το δημοσιονομικό περιθώριο του 2026
Ένα επιπλέον «εφεδρικό χαρτί» για την κυβέρνηση αποτελεί η εκτίμηση ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 θα υπερβεί τον στόχο του 3,6% του ΑΕΠ, προσεγγίζοντας το 4%. Αν και οι κανόνες δεν επιτρέπουν την άμεση δαπάνη αυτών των κεφαλαίων, η επικύρωση των στοιχείων από τη Eurostat τον Μάρτιο θα επιτρέψει τη δημιουργία πρόσθετου χώρου για στοχευμένες ενισχύσεις. Για τον σκοπό αυτό, η κυβέρνηση διατηρεί εφεδρείες 200 + 200 εκατ. ευρώ για το διάστημα από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, επιτρέποντας ευελιξία στην επιδότηση καυσίμων ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης.
Στρατηγική και μέτρα στήριξης
Ο πρωθυπουργός τόνισε από το Λαύριο ότι «η χώρα μας έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να μπορεί να στηρίζει τα ελληνικά νοικοκυριά», αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Το τρέχον πλάνο περιλαμβάνει:
- Επιδότηση 20 λεπτών στο πετρέλαιο θέρμανσης, 15 λεπτών στο diesel κίνησης και 10 λεπτών στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, με συνολική μείωση έως 40 λεπτά μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων.
- Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 30%.
- Ενίσχυση 400 ευρώ σε 2,2 εκατομμύρια συνταξιούχους και δικαιούχους ΟΠΕΚΑ για τα τέλη του 2026.
- Στήριξη της ακτοπλοΐας για την αποφυγή μετακύλισης του κόστους στα εισιτήρια των νησιών.
- Παρεμβάσεις για τη συγκράτηση τιμών σε σούπερ μάρκετ και την ενίσχυση κλάδων όπως οι αρτοποιοί και οι παραγωγοί ΑΠΕ.
Η κυβέρνηση προετοιμάζει επίσης ένα εορταστικό πακέτο με εκπτώσεις έως 25% και εντατικοποίηση των ελέγχων για την αποφυγή αδικαιολόγητων ανατιμήσεων στην αγορά τροφίμων έως το τέλος του 2026.
