Η Ελλάδα φαίνεται να χάνει σταθερά έδαφος στη μάχη της πρόσβασης των ασθενών στις νέες θεραπείες. Τα στοιχεία των δύο νέων μελετών που παρουσίασαν ο ΣΦΕΕ και η IQVIA δεν αποτυπώνουν απλώς μια υγειονομική υστέρηση· περιγράφουν μια βαθύτερη οικονομική και κοινωνική δυσλειτουργία: μια αγορά που γίνεται ολοένα λιγότερο ελκυστική για την είσοδο καινοτόμων φαρμάκων και ένα σύστημα που αδυνατεί να εγγυηθεί ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις εξελίξεις της ιατρικής.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους ασθενείς με σοβαρές ή σπάνιες παθήσεις. Αφορά την ίδια τη δυνατότητα της χώρας να παρακολουθήσει την ευρωπαϊκή πρόοδο στην υγεία, την παραγωγικότητα της οικονομίας, τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και τελικά την κοινωνική συνοχή.
Η μεγάλη εικόνα: Η Ελλάδα πίσω από την Ευρώπη
Η μελέτη EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025, που θεωρείται το βασικό ευρωπαϊκό εργαλείο αποτύπωσης πρόσβασης στα καινοτόμα φάρμακα, δείχνει ότι η Ελλάδα όχι μόνο παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά παρουσιάζει και επιδείνωση.
Τα βασικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:
- Στην ΕΕ, το μέσο ποσοστό διαθεσιμότητας νέων φαρμάκων φθάνει το 45%.
- Στην Ελλάδα υποχωρεί στο 41%, από 43% πέρυσι.
- Η πλήρης πρόσβαση των ασθενών στην Ελλάδα περιορίζεται μόλις στο 21%.
- Ο χρόνος αναμονής μέχρι τη διαθεσιμότητα φθάνει τις 641 ημέρες — σχεδόν 21 μήνες.
Η ουσία πίσω από τους αριθμούς είναι πιο σκληρή: ένας Έλληνας ασθενής μπορεί να περιμένει σχεδόν δύο χρόνια για θεραπεία που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ήδη διαθέσιμη.
Από τα 214 νέα φάρμακα, διαθέσιμα μόνο τα 42
Το δεύτερο σκέλος της έρευνας της IQVIA αποτυπώνει ίσως ακόμη πιο ωμά την πραγματικότητα της ελληνικής αγοράς.
Από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον EMA την περίοδο 2022-2025:
- μόλις 42 αποζημιώνονται σήμερα στην Ελλάδα,
- 172 δεν αποζημιώνονται,
- ενώ 131 δεν έχουν καν τιμολογηθεί στη χώρα.
Με απλά λόγια, τέσσερα στα πέντε νέα φάρμακα δεν είναι ουσιαστικά διαθέσιμα στον Έλληνα ασθενή.
Η εικόνα αυτή δεν συνιστά απλώς «καθυστέρηση». Συνιστά διαρθρωτική αποεπένδυση της καινοτομίας στην ελληνική αγορά.
Οι εταιρείες αποχωρούν σιωπηλά από την ελληνική αγορά
Το πιο ανησυχητικό εύρημα των μελετών ίσως δεν είναι η καθυστέρηση, αλλά η πρόθεση μη κυκλοφορίας νέων θεραπειών στην Ελλάδα.
Η πιθανότητα ένα νέο φάρμακο να μην κυκλοφορήσει ποτέ στην Ελλάδα αυξάνεται δραματικά:
- την περίοδο 2020-2023 το 51% των φαρμάκων εκτιμάτο ότι δεν θα διατεθεί,
- στην περίοδο 2022-2025 το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 62%.
Παράλληλα, η πιθανότητα διάθεσης νέων φαρμάκων μειώνεται κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι ίδιες οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις αποδίδουν την εξέλιξη:
- στις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές (clawback),
- στην αβεβαιότητα του πλαισίου αποζημίωσης,
- στις χρονοβόρες διαδικασίες αξιολόγησης,
- και στις αποφάσεις των κεντρικών διοικήσεων να μην επενδύουν πλέον στην ελληνική αγορά.
Το κοινωνικό αποτύπωμα της καθυστέρησης
Η συζήτηση όμως δεν είναι μόνο οικονομική ή επιχειρηματική.
Για έναν ασθενή με καρκίνο, σπάνια νόσο ή σοβαρή νευρολογική πάθηση, οι 641 ημέρες καθυστέρησης δεν είναι «διοικητικός χρόνος». Είναι χαμένος θεραπευτικός χρόνος.
Η ανισότητα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν:
- όσοι έχουν οικονομική δυνατότητα αναζητούν θεραπεία στο εξωτερικό ή ιδιωτικά,
- ενώ οι υπόλοιποι εξαρτώνται αποκλειστικά από τις αργές δημόσιες διαδικασίες.
Έτσι δημιουργείται ένα σύστημα δύο ταχυτήτων:
- οι οικονομικά ισχυρότεροι αποκτούν πρόσβαση στην καινοτομία,
- οι πιο ευάλωτοι μένουν πίσω.
Το πρόβλημα επομένως μετατρέπεται από φαρμακευτικό σε βαθιά κοινωνικό και δημοκρατικό.
Η νέα αλλαγή που μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση
Η έρευνα καταγράφει και έναν επιπλέον κίνδυνο: την αλλαγή στο «καλάθι» των χωρών αναφοράς για την τιμολόγηση.
Σύμφωνα με τη μελέτη:
- η αντικατάσταση χωρών όπως η Γερμανία και η Αυστρία από αγορές χαμηλότερων τιμών αναμένεται να προσθέσει άλλες 79 ημέρες καθυστέρησης,
- οδηγώντας τη συνολική αναμονή πάνω από τις 730 ημέρες — δηλαδή πάνω από δύο χρόνια.
Ογκολογικά, ορφανά και συνδυαστικές θεραπείες: οι μεγαλύτερες πιέσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα επιμέρους στοιχεία ανά κατηγορία θεραπείας.
Η έρευνα δείχνει:
- επιδείνωση στις συνδυαστικές θεραπείες,
- υψηλή περιορισμένη διαθεσιμότητα στα ογκολογικά φάρμακα,
- και χρόνους πρόσβασης που φθάνουν ακόμη και τις 693 ημέρες στα μη ογκολογικά ορφανά φάρμακα.
Αυτό σημαίνει ότι οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις εντοπίζονται ακριβώς εκεί όπου η καινοτομία είναι πιο κρίσιμη για την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Το τελικό συμπέρασμα: Η Ελλάδα κινδυνεύει να γίνει «λευκή ζώνη» φαρμακευτικής καινοτομίας
Τα συμπεράσματα της έρευνας είναι σαφή:
- λιγότερα καινοτόμα φάρμακα έρχονται στην αγορά,
- έρχονται αργότερα,
- και ολοένα περισσότερα δεν έρχονται ποτέ.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν το σύστημα υγείας μπορεί να χρηματοδοτήσει την καινοτομία. Είναι αν η χώρα μπορεί να αντέξει το κόστος της απουσίας της.
Διότι όταν η πρόσβαση στη θεραπεία καθυστερεί:
- αυξάνονται οι νοσηλείες,
- επιβαρύνεται η παραγωγικότητα,
- διευρύνονται οι κοινωνικές ανισότητες,
- και τελικά το κόστος μεταφέρεται στην οικονομία και στην κοινωνία.
Η πρόσβαση στην καινοτομία δεν είναι μόνο δείκτης υγείας. Είναι δείκτης αναπτυξιακής και κοινωνικής ωριμότητας μιας χώρας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ: 20260525-EFPIA-Patient-W.A.I.T.-Indicator-Press-Conference
