Το AI μπήκε στο χειρουργείο. Η πρώτη εγχείρηση παγκοσμίως με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης σε πραγματικό χρόνο είναι γεγονός. Αφαιρέθηκε όγκος από το κεφάλι ασθενή που έχανε την όρασή του στο Λονδίνο.
Ο 48χρονος Ρις Χίμπερτ έγινε ο πρώτος ασθενής που υποβλήθηκε σε επέμβαση εγκεφάλου με τη βοήθεια συστήματος τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούσε live, μέσα στο χειρουργείο, στο Λονδίνο.
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο University College London Hospital και ολοκληρώθηκε με επιτυχία, με τους γιατρούς να αφαιρούν τον όγκο που απειλούσε σταδιακά την όρασή του. Οκτώ εβδομάδες αργότερα, ο ίδιος λέει: «Μου έδωσε πίσω τη ζωή μου».
Η διάγνωση και το χειρουργείο
Μέχρι πριν από περίπου 18 μήνες, ο Χίμπερτ, πατέρας δύο παιδιών, ήταν υγιής και συνήθιζε να περπατά περίπου τρία χιλιόμετρα κάθε μεσημέρι. Σε μία από αυτές τις βόλτες έχασε ξαφνικά τις αισθήσεις του και έπαθε σπασμούς στη μέση του δρόμου.
Οι εξετάσεις που ακολούθησαν αποκάλυψαν έναν καλοήθη όγκο 11 χιλιοστών στην υπόφυση, έναν μικρό αλλά εξαιρετικά σημαντικό αδένα στη βάση του κρανίου, ο οποίος ρυθμίζει μέσω των ορμονών λειτουργίες όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός, η αρτηριακή πίεση και η θερμοκρασία του σώματος.
Η υπόφυση βρίσκεται πολύ κοντά στις καρωτίδες, που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα, αλλά και στα οπτικά νεύρα. Καθώς ο όγκος μεγάλωνε και πίεζε τα τελευταία, η περιφερειακή όραση του Χίμπερτ άρχισε να περιορίζεται.
Σταδιακά άρχισε να σκοντάφτει, να υποφέρει από έντονη κόπωση και ζαλάδες.
Όταν οι γιατροί τού πρότειναν να γίνει ο πρώτος ασθενής στον οποίο θα χρησιμοποιούσαν το νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ο Χίμπερτ δέχθηκε.
Η επέμβαση έγινε ενδοσκοπικά, μέσω της μύτης, ώστε οι χειρουργοί να φτάσουν στη βάση του κρανίου. Εκεί όμως ήταν το δυσκολότερο κομμάτι: ο όγκος βρισκόταν πίσω από οστά και σκληρές μεμβράνες, ενώ η ακριβής ανατομία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Οι γιατροί έπρεπε να αφαιρέσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του όγκου, χωρίς να τραυματίσουν κρίσιμα αγγεία ή νεύρα. Και εκεί ανέλαβε ρόλο η τεχνητή νοημοσύνη.
Σε μια δεύτερη οθόνη, το σύστημα ανέλυε σε πραγματικό χρόνο τη ζωντανή εικόνα από την κάμερα του ενδοσκοπίου, παρακολουθούσε τα χειρουργικά εργαλεία και επισήμαινε τις περιοχές όπου ήταν πιθανότερο να βρίσκονται αγγεία και νεύρα, υποδεικνύοντας παράλληλα ασφαλέστερες ζώνες για την αφαίρεση του όγκου.
Η λογική θυμίζει την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου ενός smartphone. Μόνο που αντί για μάτια, μύτη και στόμα, το σύστημα έχει μάθει να «αναγνωρίζει» ανατομικές δομές, ακόμη και όταν αυτές δεν είναι άμεσα ορατές.
Για να δημιουργήσουν το σύστημα, οι ερευνητές το εκπαίδευσαν και το αξιολόγησαν χρησιμοποιώντας εκατοντάδες βίντεο επεμβάσεων αφαίρεσης όγκων της υπόφυσης. Ένας χειρουργός στη Βρετανία πραγματοποιεί κατά μέσο όρο μόλις 10 έως 20 τέτοιες επεμβάσεις τον χρόνο.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το AI δεν χειρουργεί και δεν λαμβάνει τις αποφάσεις. Ο έλεγχος παραμένει εξ ολοκλήρου στους γιατρούς, οι οποίοι μπορούν να ακολουθήσουν ή να αγνοήσουν τις επισημάνσεις του συστήματος.
«Ξαφνικά έβλεπα ξανά»
Για τον Ρις Χίμπερτ, πάντως, η σημασία της τεχνολογικής πρωτιάς μετριέται σε κάτι πολύ πιο καθημερινό.
Όταν άνοιξε τα μάτια του μετά την επέμβαση, όπως περιγράφει στο BBC, ένιωσε ότι είχε ξανά «όραση 360 μοιρών». Ήταν η πρώτη φορά εδώ και περίπου έναν χρόνο που έβλεπε τόσο καθαρά.
Οκτώ εβδομάδες μετά το χειρουργείο, λέει ότι η όρασή του εξακολουθεί να βελτιώνεται, η ενέργειά του έχει επιστρέψει και τα συμπτώματα που τον ταλαιπωρούσαν έχουν εξαφανιστεί.
