Η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί νέες προκλήσεις αλλά και σημαντικές ευκαιρίες για τα ελληνικά πανεπιστήμια. Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών δεν περιορίζεται πλέον στην ενσωμάτωσή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και την έρευνα, αλλά επεκτείνεται στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διακινείται και αξιοποιείται η γνώση.
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστος Μπούρας, επισημαίνει ότι η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αυτοματοποίηση. Όπως υπογραμμίζει, η πραγματική δυναμική της ΤΝ βρίσκεται και στην ικανότητά της να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επιστημονική έρευνα και να επιταχύνει τη διαδικασία της ανακάλυψης.
«Είναι λάθος να θεωρούμε ότι η μεγάλη δυνατότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι μόνο η αυτοματοποίηση. Η ΤΝ μπορεί, μέσα από τους μηχανισμούς της, να επιταχύνει την επιστημονική ανακάλυψη. Ο άνθρωπος, όμως, θα παραμένει πάντα στο επίκεντρο, με όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν δημιουργικό», σημειώνει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα εποχή επιβάλλει μια διαφορετική προσέγγιση στη γνώση, μέσα από την επανασύνδεση της επιστήμης με τη δημιουργικότητα. Τα όρια ανάμεσα στις θετικές επιστήμες, την τέχνη και τις ανθρωπιστικές σπουδές δεν μπορούν να θεωρούνται πλέον αυστηρά και αμετακίνητα.
«Δεν υπάρχουν τείχη ανάμεσα στην τέχνη, τη δημιουργία και τις θετικές επιστήμες», αναφέρει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι μεγάλες ανακαλύψεις δεν θα προκύψουν απλώς από τη συσσώρευση περισσότερων δεδομένων ή την αύξηση της υπολογιστικής ισχύος. Απαιτούνται άνθρωποι που μπορούν να συνδυάζουν διαφορετικά πεδία γνώσης, να αξιοποιούν τη φαντασία και τη διαίσθηση και να επιχειρούν να δουν πέρα από τα υφιστάμενα όρια.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει, παράλληλα, στον ρόλο των ανθρωπιστικών επιστημών. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσδιορίσει τι είναι τεχνικά εφικτό, δεν μπορεί όμως να αποφασίσει ποιο είναι το επιθυμητό για την κοινωνία και τον άνθρωπο.
«Η τεχνολογία, και στην περίπτωσή μας η ΤΝ, μπορεί να μας δείξει τι μπορούμε να κάνουμε. Δεν μπορεί, όμως, να αποφασίσει τι είναι επιθυμητό για τους ανθρώπους. Η ΤΝ δεν θα αποφασίσει ποια προβλήματα θα επιλέξουμε να λύσουμε, ποιοι θα ωφεληθούν από αυτήν και ποιες αξίες πρέπει να προστατεύσουμε. Αυτές είναι κοινωνικές και πολιτικές επιλογές», επισημαίνει.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών θεωρεί αναγκαία την επανασύνδεση των θετικών επιστημών με τη φιλοσοφία, τις τέχνες και τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα πρέπει να κατευθύνονται σε τομείς με άμεση κοινωνική σημασία, όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η υγεία και η εκπαίδευση.
Οι πρωτοβουλίες του Πανεπιστημίου Πατρών
Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει ήδη προχωρήσει σε σειρά δράσεων για την αξιοποίηση και την κατανόηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση, την έρευνα και τη διοίκηση.
Μεταξύ άλλων:
-
Έχει συσταθεί ειδική επιτροπή για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία έχει καταρτίσει οδικό χάρτη για την αξιοποίησή της στην εκπαίδευση, την έρευνα και τη διοίκηση του Ιδρύματος.
-
Υλοποιείται επιμόρφωση των νεοδιορισθέντων καθηγητών σε ζητήματα που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις εφαρμογές της.
-
Μέσω του ΚΕΔΙΒΙΜ προσφέρεται σειρά σεμιναρίων σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
-
Σχεδιάζονται δύο οριζόντια μαθήματα για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Πανεπιστημίου: το πρώτο με έμφαση στις τεχνολογικές διαστάσεις της ΤΝ και το δεύτερο στις φιλοσοφικές και ανθρωπιστικές προεκτάσεις της.
-
Ολοκληρώνεται πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, με αντικείμενο την Τεχνητή Νοημοσύνη.
-
Λειτουργεί επώνυμη έδρα Τεχνητής Νοημοσύνης, με τη χορηγία του κ. Θ. Στεφανόπουλου.
-
Εξετάζεται η δημιουργία ξενόγλωσσου προπτυχιακού μαθήματος με αντικείμενο τη μηχανική της Τεχνητής Νοημοσύνης.
-
Το Πανεπιστήμιο διαθέτει ήδη σημαντική ερευνητική δραστηριότητα στον χώρο της ΤΝ, με δημοσιεύσεις, ενώ παράλληλα προσελκύει ερευνητικά έργα και χρηματοδοτήσεις στον συγκεκριμένο τομέα.
Η πρόκληση, επομένως, δεν αφορά μόνο την τεχνολογική προσαρμογή των πανεπιστημίων. Αφορά κυρίως τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου γνώσης, στο οποίο η τεχνολογική πρόοδος θα συνδυάζεται με την ανθρώπινη δημιουργικότητα, την επιστημονική σκέψη, τη φιλοσοφία και τις αξίες της κοινωνίας.
