Σε τροχιά διαρκούς ανόδου βρίσκονται τα ασφάλιστρα των ιδιωτικών προγραμμάτων υγείας στην Ελλάδα, προκαλώντας έντονο πονοκέφαλο σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά που αναζητούν διέξοδο στις παροχές υγειονομικής περίθαλψης. Η πρόσφατη δήλωση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ήρθε να επιβεβαιώσει με τον πιο επίσημο τρόπο το θεσμικό αδιέξοδο: Η κεντρική τράπεζα, ως εποπτική αρχή, παρακολουθεί μεν την αγορά και τη φερεγγυότητα των εταιρειών, αλλά δεν έχει το νομικό δικαίωμα να επέμβει στον καθορισμό των τιμών και στις αυξήσεις των τιμολογίων.
Αυτή η παραδοχή αφήνει τους καταναλωτές έκθετους σε ένα μπαράζ ανατιμήσεων, το οποίο τροφοδοτείται από τον λεγόμενο «ιατρικό πληθωρισμό» και τη διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, ως απόρροια των δομικών προβλημάτων του δημόσιου συστήματος υγείας.
Το «ράλι» των αριθμών στην εγχώρια αγορά
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), ο κλάδος των ασφαλίσεων υγείας καταγράφει εντυπωσιακή άνοδο στην παραγωγή ασφαλίστρων, η οποία σε ετήσια βάση αγγίζει ή και ξεπερνά το 12% με 14%. Η συνολική παραγωγή στον κλάδο υγείας και ατυχημάτων έχει σπάσει το φράγμα των 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτυπώνοντας τη στροφή των Ελλήνων προς την ιδιωτική κάλυψη.
Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή δεν προέρχεται μόνο από τη μαζική είσοδο νέων ασφαλισμένων, αλλά σε μεγάλο βαθμό αντανακλά τις διαδοχικές αυξήσεις στα υφιστάμενα συμβόλαια. Οι μέσες ετήσιες αυξήσεις στα νοσοκομειακά προγράμματα κυμαίνονται σταθερά μεταξύ 8% και 15%, ανάλογα με την ηλικία του ασφαλισμένου και τον τύπο του συμβολαίου (ισόβιο ή ετήσια ανανεούμενο). Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις ηλικιωμένων ασφαλισμένων με παλαιά, ισόβια συμβόλαια, οι αναπροσαρμογές έχουν αγγίξει ακόμα και το 20%, οδηγώντας πολλούς από αυτούς σε αναγκαστική ακύρωση της ασφάλισής τους μετά από δεκαετίες πληρωμών.
Ο «ιατρικός πληθωρισμός» και το κόστος των νοσηλειών
Οι ασφαλιστικές εταιρείες αποδίδουν αυτές τις εκρηκτικές αυξήσεις στον «ιατρικό πληθωρισμό», ο οποίος στην Ελλάδα τρέχει με ρυθμό σχεδόν τριπλάσιο από τον επίσημο γενικό πληθωρισμό, αγγίζοντας το 9% με 10% ετησίως.
Οι βασικοί παράγοντες που διογκώνουν το κόστος είναι:
Η αύξηση του κόστους νοσηλείας: Τα ιδιωτικά θεραπευτήρια έχουν προχωρήσει σε σημαντικές ανατιμήσεις στα νοσήλια, στις ιατρικές αμοιβές και στα αναλώσιμα υλικά.
Η γήρανση του πληθυσμού: Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αυξάνει τη συχνότητα χρήσης των ασφαλιστικών προγραμμάτων (συχνότητα απαιτήσεων), γεγονός που επιβαρύνει το δείκτη ζημιών των εταιρειών.
Η εισαγωγή νέων τεχνολογιών: Οι σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές μέθοδοι είναι ακριβότερες, αυξάνοντας το μέσο κόστος ανά αποζημίωση.
Σύμφωνα με οικονομικές αναλύσεις του κλάδου, για κάθε 100 ευρώ που εισπράττουν οι ασφαλιστικές εταιρείες στον κλάδο υγείας, τα 75 με 80 ευρώ επιστρέφουν στην αγορά υπό τη μορφή αποζημιώσεων προς τα ιδιωτικά νοσοκομεία και τους γιατρούς, αφήνοντας στενά περιθώρια κέρδους και πιέζοντας για νέες αυξήσεις.
Το θεσμικό κενό και η προστασία του καταναλωτή
Η τοποθέτηση του Γιάννη Στουρνάρα ξεκαθάρισε το τοπίο όσον αφορά τις αρμοδιότητες. Η Τράπεζα της Ελλάδος ελέγχει αποκλειστικά τη φερεγγυότητα (Solvency II), δηλαδή το αν οι εταιρείες έχουν αρκετά αποθέματα για να πληρώσουν αποζημιώσεις, και όχι την τιμολογιακή τους πολιτική, καθώς σε ένα καθεστώς ελεύθερης αγοράς ο κρατικός παρεμβατισμός στις τιμές απαγορεύεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Το βάρος της προστασίας των καταναλωτών μετατοπίζεται πλέον στο Υπουργείο Ανάπτυξης και στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου. Αν και έχει θεσπιστεί ένας συγκεκριμένος μαθηματικός τύπος (δείκτης) για τον έλεγχο των αυξήσεων στα παλαιά ισόβια συμβόλαια, στα σύγχρονα ετήσια ανανεούμενα προγράμματα οι εταιρείες έχουν την ελευθερία να επανατιμολογούν το προϊόν κάθε χρόνο, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια άμυνας στους ασφαλισμένους.
Και κάπως έτσι η ιδιωτική ασφάλιση υγείας τείνει να μετατραπεί από κοινωνική ανάγκη σε προϊόν για λίγους. Με την Τράπεζα της Ελλάδος να δηλώνει αναρμόδια για το ύψος των τιμών και τα ιδιωτικά νοσοκομεία να αυξάνουν τα κόστη τους, το μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση είναι η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών της αγοράς. Αν δεν μπει φρένο στο «ράλι» των ανατιμήσεων, χιλιάδες πολίτες κινδυνεύουν να βρεθούν ανασφάλιστοι σε μια ηλικία που θα έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη για ιατρική περίθαλψη.
