Ένας νέος φορολογικός συντελεστής 10% επί του κέρδους αναμένεται να επιβληθεί στα κρυπτονομίσματα, ενεργοποιούμενος ακόμη και σε περιπτώσεις όπου τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται απευθείας για την απόκτηση προϊόντων ή υπηρεσιών, χωρίς να έχει προηγηθεί μετατροπή τους σε ευρώ. Το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή, καθορίζει δύο βασικούς άξονες φορολόγησης: την πώληση κρυπτονομισμάτων έναντι συμβατικού χρήματος και την άμεση διάθεσή τους για αγορές. Σε κάθε περίπτωση, ο υπολογισμός της φορολογητέας βάσης θα βασίζεται στη διαφορά μεταξύ του κόστους κτήσης και της αξίας κατά τη στιγμή της μεταβίβασης, με τους κανόνες να τίθενται σε εφαρμογή από το φορολογικό έτος 2027.
Μηχανισμοί φορολόγησης και συναλλακτικές διαδρομές
Η πρώτη περίπτωση αφορά τη ρευστοποίηση. Αν, για παράδειγμα, κάποιος διαθέσει κρυπτονομίσματα που αγοράστηκαν με 5.000 ευρώ έναντι 8.000 ευρώ για να αποκτήσει ένα μεταχειρισμένο όχημα, προκύπτει υπεραξία 3.000 ευρώ. Ελλείψει άλλων εξόδων ή συμψηφισμών, ο φόρος ορίζεται στα 300 ευρώ. Ο κάτοχος οφείλει να καλύψει τη φορολογική επιβάρυνση όταν αυτή καταστεί απαιτητή, ενώ η ίδια η αγορά του αυτοκινήτου δεν επιφέρει δεύτερο φόρο υπεραξίας. Η φορολογική υποχρέωση παραμένει ανεξάρτητα από το αν τα κεφάλαια χρησιμοποιηθούν για αγορές ή παραμείνουν σε ψηφιακό λογαριασμό.
Η δεύτερη διαδρομή αφορά τη χρήση κρυπτονομισμάτων σε επιχειρήσεις και διαδικτυακές πλατφόρμες. Για παράδειγμα, η υπηρεσία Alternative Airlines επιτρέπει την εξόφληση εισιτηρίων μέσω συνεργαζόμενων παρόχων. Κατά την ολοκλήρωση της κράτησης, ο χρήστης καλείται να στείλει το ποσό από το ψηφιακό του πορτοφόλι, ενώ ο έμπορος συχνά εισπράττει το αντίτιμο σε συμβατικό νόμισμα μέσω παρόχων όπως η BitPay B.V., η οποία αναλαμβάνει τη μετατροπή. Εάν ένας χρήστης αξιοποιήσει για μια κράτηση 800 ευρώ κρυπτονομίσματα που του κόστισαν 200 ευρώ, θα κληθεί να καταβάλει φόρο 60 ευρώ επί της υπεραξίας των 600 ευρώ, παρόλο που δεν εισέπραξε ποτέ ευρώ σε τραπεζικό λογαριασμό.
Σχετικά με τις κάρτες που συνδέονται με υπηρεσίες crypto, όπως η προπληρωμένη κάρτα της Crypto.com, ο φορολογικός χειρισμός εξαρτάται από τον μηχανισμό λειτουργίας τους. Εάν τα κρυπτονομίσματα μετατραπούν σε ευρώ για τη φόρτιση της κάρτας, η μετέπειτα αγορά με το υπόλοιπο ευρώ δεν λογίζεται ως νέα μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων.
Νομικό πλαίσιο και ειδικές προβλέψεις
Το άρθρο 48 του πολυνομοσχεδίου καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πράξεων, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής, της διάθεσης για αγαθά/υπηρεσίες και της εισφοράς σε εταιρικό κεφάλαιο. Σημαντικά σημεία του πλαισίου περιλαμβάνουν:
- Ως τιμή μεταβίβασης ορίζεται η αξία των κρυπτονομισμάτων σε ευρώ κατά τον χρόνο της συναλλαγής.
- Ο φόρος δεν αφορά την απλή κατοχή ούτε την ανατίμηση όσο τα νομίσματα παραμένουν στο πορτοφόλι.
- Προβλέπεται απαλλαγή όταν το συνολικό καθαρό ετήσιο κέρδος δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ.
- Αν το καθαρό ετήσιο κέρδος ξεπεράσει τα 500 ευρώ, ο φόρος υπολογίζεται επί του συνόλου του ποσού.
Η τεκμηρίωση του κόστους κτήσης είναι καθοριστική. Αν αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί μέσω δικαιολογητικών ή δεδομένων από το κατανεμημένο καθολικό, θεωρείται μηδενικό, γεγονός που αυξάνει αναλογικά τη φορολογική επιβάρυνση. Οι λεπτομέρειες για τη διαφύλαξη των στοιχείων θα καθοριστούν με απόφαση της ΑΑΔΕ. Επιπλέον, οι ζημιές άνω των 500 ευρώ μπορούν να συμψηφίζονται με μελλοντικά κέρδη από κρυπτονομίσματα για μια πενταετία, χωρίς δυνατότητα συμψηφισμού με εισοδήματα από μισθούς ή συντάξεις.
Επιπρόσθετοι κανόνες και οικειοθελής δήλωση
Οι αγορές κρυπτονομισμάτων θα συνυπολογίζονται πλέον στα τεκμήρια διαβίωσης. Παράλληλα, αποδόσεις από δανεισμό, παροχή ρευστότητας και διαδικασίες staking θα φορολογούνται ως τόκοι με συντελεστή 15%. Για παλαιότερες υπεραξίες, θεσπίζεται διαδικασία οικειοθελούς δήλωσης εντός 12 μηνών, η οποία απαλλάσσει από πρόστιμα και τόκους εφόσον ο φόρος καταβληθεί εντός 60 ημερών. Ωστόσο, η ρύθμιση αυτή δεν νομιμοποιεί την προέλευση του αρχικού κεφαλαίου ούτε εμποδίζει μελλοντικό φορολογικό έλεγχο.
Στις περιπτώσεις κληρονομιών και δωρεών, τα κρυπτονομίσματα αντιμετωπίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία εξωτερικού, με την αποτίμηση να βασίζεται σε αναγνωρισμένες πλατφόρμες. Τέλος, το θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει αυστηρά εποπτικά μέτρα για την καταπολέμηση της παράνομης δραστηριότητας, ενώ οι πωλήσεις κρυπτοστοιχείων εξαιρούνται από το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής από την 1η Δεκεμβρίου 2024.
