Η εγχώρια και η ευρωπαϊκή αγορά μελιού βρίσκεται σε κρίση εδώ και αρκετά χρόνια, με τους μελισσοκόμους να προειδοποιούν ότι η μελισσοκομία δεν θα επιβιώσει από τον αθέμιτο ανταγωνισμό που προκαλούν το νοθευμένο μέλι και οι μαζικές εισαγωγές.
Η Ευρώπη κινδυνεύει τώρα ακόμη και να χάσει το ρόλο της ως σημαντική χώρα παραγωγής μελιού, με τους επαγγελματίες μελισσοκόμους να προειδοποιούν ότι η ΕΕ θα γίνει κόμβος επεξεργασίας μόνο εισαγόμενου μελιού.
Την ίδια στιγμή, οι μελισσοκόμοι στην Ευρώπη και την Ελλάδα αντιμετωπίζουν την εισροή φθηνών εισαγωγών, τις αγορές που κατακλύζονται από νοθευμένο μέλι και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που απειλούν τα προς το ζην, καθώς ο τομέας της μελισσοκομίας παραπαίει.
Σύμφωνα με στοιχεία των ευρωπαϊκών μελισσοκομικών συλλόγων, το ποσοστό νοθείας φτάνει το 80%.
Πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας στοιχεία σχετικά με το μέγεθος της απάτης, τα οποία είναι πραγματικά σοκαριστικά. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχεδόν το 50% του μελιού που κυκλοφορεί στην αγορά νοθεύεται με φτηνό κινεζικό ή ουκρανικό μέλι αμφιβόλου ποιότητας. Ομοίως, σύμφωνα με στοιχεία από ευρωπαϊκές μελισσοκομικές ενώσεις, το ποσοστό αυτό της νοθείας ανέρχεται στο 80%.
Στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση Μελισσοκόμων (EPBA) διεξήγαγε μια μελέτη στη Γερμανία και τα αποτελέσματα ήταν πολύ σαφή: περίπου το 80% του μελιού που πωλείται στα σούπερ μάρκετ βρέθηκε να είναι νοθευμένο, όπως ακριβώς και στην περίπτωση της Σερβίας.
Μέλι
Στην πραγματικότητα, στη Σερβία, το ίδιο ίσχυε για όλο το μέλι που παράγεται στα σούπερ μάρκετ.
Ο αθέμιτος ανταγωνισμός από εισαγόμενα «σιρόπια» και γλυκαντικά που πωλούνται ως μέλι οδήγησε τους Έλληνες και Ευρωπαίους μελισσοκόμους σε οικονομικό αδιέξοδο και εγκατάλειψη. Και αυτό γιατί, τα τελευταία χρόνια, δυσκολεύονται να πουλήσουν το μέλι τους χονδρικώς, καθώς η τιμή του είναι σημαντικά υψηλότερη από το εισαγόμενο μέλι. Μάλιστα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των ευρωπαϊκών μελισσοκομικών συλλόγων, τα ποσοστά εγκατάλειψης φτάνουν το 75% σε ορισμένες χώρες, με αποτέλεσμα ολόκληρη η ΕΕ να βρίσκεται στα πρόθυρα έλλειψης επικονιαστών.
Περίπου το 80% του μελιού στα γερμανικά σούπερ μάρκετ βρέθηκε νοθευμένο, όπως συμβαίνει και στη Σερβία.
‘Η νοθεία αυτή τη στιγμή είναι ένα ευρωπαϊκό φαινόμενο που πλήττει όχι μόνο την πρωτογενή βιομηχανία αλλά και τον καταναλωτή’, λέει ο Κώστας Λεονταράκης, πρόεδρος της Ελληνικής Μελισσοκομικής Ομοσπονδίας Ελλάδος, τονίζοντας ότι ο κύριος κίνδυνος παραμένει η καταστροφή της πρωτογενούς βιομηχανίας, η οποία είναι απρόσβλητη από τέτοια φαινόμενα και πρακτικές.
Υπάρχουν εύλογα ερωτήματα για το πώς μπορεί το μέλι να πωλείται φθηνά και ταυτόχρονα να παραμένει κερδοφόρο.
Σε ποιες τιμές εισάγεται το μέλι;
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την τιμή του μελιού στην αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία της ευρωπαϊκής συνεταιριστικής οργάνωσης Copa-Cogeca, το πρώτο εξάμηνο του 2024, η μέση τιμή του μελιού που εισήχθη στην ΕΕ ήταν μόλις 2,17 ευρώ ανά κιλό, μια πτώση 14% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το κινεζικό και το ουκρανικό μέλι αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 70% των εισαγωγών, σε συγκλονιστικά χαμηλές τιμές 1,28 ευρώ και 1,75 ευρώ ανά κιλό αντίστοιχα.
Αντίστοιχα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποιήθηκε σε γερμανικά σούπερ μάρκετ, το μέλι πωλείται προς περίπου 1,93 ευρώ ανά μισό κιλό (3,86 ευρώ ανά κιλό). Πρέπει να έχει αγοραστεί από τον μελισσοκόμο για 83 λεπτά από έναν μόνο μεσάζοντα». «Είναι απολύτως αδύνατο να βρει κανείς μέλι που παράγεται με τόσο χαμηλό κόστος οπουδήποτε στον κόσμο», τονίζει η EPBA.
Από την άλλη πλευρά, το κόστος παραγωγής ενός κιλού μελιού κυμαίνεται μεταξύ 3 και 4 ευρώ. Με μια τόσο μεγάλη διαφορά τιμής, δεν είναι περίεργο που το μέλι συσσωρεύεται στις αποθήκες απούλητο. Ταυτόχρονα, τίθεται το εύλογο ερώτημα κατά πόσο το μέλι μπορεί να πωλείται τόσο φθηνά και να παραμένει κερδοφόρο. Μέλι.
Πώς το νοθευμένο μέλι περνάει τους κανονισμούς
«Η νοθεία ανθεί επειδή υπάρχουν αδίστακτοι έμποροι που διακινούν κινεζικό και ουκρανικό μέλι, το οποίο η Ευρώπη επιτρέπει να εισάγεται ατελώς. Αυτά τα μέλια είναι αφράτα και έχουν μηδενική θρεπτική αξία», δήλωσε στο ΟΤ ο Λέων Ταράκης, εξηγώντας ότι “αυτά τα μέλια είναι επικίνδυνα, επειδή φιλτράρονται έτσι ώστε να μπορούν εύκολα να περάσουν τους κανονισμούς ως γλυκαντικά”. Οι ουσίες αυτές αναμειγνύονται με μικρές ποσότητες μελιού και διατίθενται στην αγορά ως υποκατάστατο του αγνού ελληνικού μελιού.
Οι μελισσοκόμοι γίνονται «θύματα» όταν πωλούν σε χονδρέμπορους: «Όταν προσπαθούμε να πουλήσουμε το μέλι μας, υποτιμάται. Επομένως, το μέλι μας είτε μένει αχρησιμοποίητο είτε οι έμποροι το παίρνουν όποτε θέλουν και πληρώνουν όσο θέλουν».
Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, η παραγωγή μελιού φέτος ήταν χαμηλή ή δεν παρήχθη καθόλου.
Οι Έλληνες μελισσοκόμοι σε δύσκολη κατάσταση
Η φετινή παραγωγή ήταν αδύναμη ή μηδενική στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, με τους μελισσοκόμους να αγωνίζονται να διατηρήσουν βιώσιμες τις μελισσοκομικές τους μονάδες λόγω της έλλειψης ανθοφορίας και παραγωγής μελιού, με αποτέλεσμα το υψηλό κόστος και τα οικονομικά αδιέξοδα.
Οι ασθένειες και τα κρούσματα μελισσοφαγίας αποτέλεσαν επίσης αποτρεπτικό παράγοντα για τη μελισσοκομία, καθώς αποδεκάτισαν τις αποικίες και προκάλεσαν τεράστιες απώλειες τόσο σε εισόδημα όσο και σε ζωικό κεφάλαιο.
Ο Λέων Ταράκης τόνισε στο ΟΤ ότι «οι μελισσοκόμοι έχουν φτάσει στα όριά τους και δεν υπάρχει χρόνος για περαιτέρω καθυστερήσεις».
Μέλι.
‘Είμαστε ακόμη πολύ μακριά από τον στόχο μας για 0% νοθεία μέχρι το 2030’, αναφέρει ο ευρωπαϊκός οργανισμός.
Διαχείριση αντί για επίλυση του προβλήματος
‘Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη στο σύνολό της απλώς διαχειρίζεται την κατάσταση. Στη χώρα μας, η μελισσοκομία βρίσκεται σε αδιέξοδο εξαιτίας της έλλειψης προσοχής στον κλάδο της μελισσοκομίας από τα αρμόδια υπουργεία και τις εθνικές κυβερνήσεις. Συνεχίζουμε να φωνάζουμε και να ουρλιάζουμε γι’ αυτό: αναλάβετε δράση». Κι όμως, μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί κανένα μέτρο», τόνισε ο Λέων Ταράκης, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα είναι μια από τις κορυφαίες μελισσοκομικές χώρες στην Ευρώπη, με τεράστιο αριθμό ειδικών και μελισσών και, αν η φύση και οι καιρικές συνθήκες το επιτρέψουν, πολύ καλή παραγωγή.
Τόσο η δική μας ΟΜΣΕ όσο και οι ευρωπαϊκές μελισσοκομικές οργανώσεις είναι θορυβημένες και ζητούν να αλλάξει η κατάσταση με την κατάλληλη νομοθεσία, τον αυστηρό έλεγχο του νοθευμένου μελιού και τη λήψη μέτρων. Ταυτόχρονα, ζητούν επίσης την επείγουσα εισαγωγή εναρμονισμένων μεθόδων για τον εντοπισμό της νοθείας, σε συνδυασμό με ένα ισχυρό σύστημα ιχνηλασιμότητας για την καλύτερη παρακολούθηση της αλυσίδας εφοδιασμού μελιού και τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης.
Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζει η Copa-Cogeca, «απέχουμε ακόμη πολύ από την επίτευξη του προτεινόμενου στόχου για 0% νοθεία έως το 2030.
