Δώδεκα χρόνια ζωής συμπληρώνει ο ΕΝΦΙΑ, ένας φόρος που γεννήθηκε μέσα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και παρουσιάστηκε ως αναγκαία λύση για την κάλυψη των δημοσιονομικών αναγκών του κράτους. Το 2014 ήρθε για πρώτη φορά ο λογαριασμός του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων και έκτοτε επέστρεφε κάθε χρόνο, παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες για μειώσεις, αλλαγές ή ακόμη και αντικατάστασή του.
Ο ΕΝΦΙΑ θεσπίστηκε με τον νόμο 4223/2013 και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2014. (Εθνική Νομοθεσία) Από τότε μέχρι σήμερα έχει μετατραπεί σε έναν από τους βασικούς και σταθερούς φόρους της φορολογίας εισοδήματος και περιουσίας, ενώ η ίδια η ΑΑΔΕ διατηρεί πλέον ξεχωριστά στατιστικά στοιχεία για τον ΕΝΦΙΑ από το 2014 και μετά. (ΑΑΔΕ)
Ο ΕΝΦΙΑ (Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων) ψηφίστηκε στα τέλη του 2013 και τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2014.
Αντικατέστησε τον προηγούμενο Έκτακτο Ειδικό Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Επιφανειών (ΕΕΦΗΕ — το γνωστό «χαράτσι» που εισπραττόταν μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ) και τον ΦΑΠ (Φόρο Ακίνητης Περιουσίας).
ΕΝΦΙΑ: Από «έκτακτο» σε μόνιμο μέτρο
Η ιστορία του ΕΝΦΙΑ είναι χαρακτηριστική της ελληνικής φορολογικής πραγματικότητας των τελευταίων ετών. Η ανάγκη για σταθερά δημόσια έσοδα που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο των μνημονίων οδήγησε στη θέσπιση φόρων και τελών πάνω στην ακίνητη περιουσία.
Ο ΕΝΦΙΑ ήρθε να αντικαταστήσει το προηγούμενο καθεστώς φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και να επιβληθεί σε ευρύτερη βάση. Το βασικό του χαρακτηριστικό ήταν ότι δεν αφορούσε μόνο την κατοικία, αλλά συνολικά την ακίνητη περιουσία φυσικών και νομικών προσώπων.
Το αποτέλεσμα ήταν ένας φόρος που από χρόνο σε χρόνο απέκτησε μόνιμο χαρακτήρα. Σήμερα, η ηλεκτρονική υπηρεσία της ΑΑΔΕ επιτρέπει την έκδοση πράξεων διοικητικού προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ για όλα τα έτη από το 2014 και μετά. (ΑΑΔΕ)
Οι αλλαγές δεν τον κατάργησαν
Στα δώδεκα χρόνια που μεσολάβησαν, ο ΕΝΦΙΑ άλλαξε αρκετές φορές. Άλλαξαν οι αντικειμενικές αξίες, οι συντελεστές, οι εκπτώσεις και οι προϋποθέσεις απαλλαγών, ενώ σε διαφορετικές περιόδους εφαρμόστηκαν μειώσεις της επιβάρυνσης.
Παράλληλα, δημιουργήθηκαν ειδικές ρυθμίσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες ιδιοκτητών. Τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα, προβλέπονται μειώσεις για ασφαλισμένες κατοικίες έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας. (ΑΑΔΕ)
Ο πυρήνας όμως παρέμεινε ίδιος: η κατοχή ακίνητης περιουσίας εξακολουθεί να δημιουργεί ετήσια φορολογική υποχρέωση.
Ο φόρος που έγινε συνήθεια
Το παράδοξο με τον ΕΝΦΙΑ είναι ότι ένας φόρος που εμφανίστηκε σε μια εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία εξελίχθηκε σε σταθερό στοιχείο του κρατικού προϋπολογισμού.
Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, ο ΕΝΦΙΑ έχει πλέον γίνει ένας ακόμη ετήσιος λογαριασμός. Κάθε άνοιξη ή καλοκαίρι αναζητούν το εκκαθαριστικό τους στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, υπολογίζουν τις δόσεις και εντάσσουν την πληρωμή του στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Και κάπως έτσι, ο «προσωρινός» φόρος συμπλήρωσε 12 χρόνια παρουσίας.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο ΕΝΦΙΑ θα παραμείνει. Αυτό, μετά από περισσότερο από μία δεκαετία εφαρμογής, θεωρείται δεδομένο. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια μορφή θα έχει τα επόμενα χρόνια και αν οι αλλαγές στη φορολογία της ακίνητης περιουσίας θα οδηγήσουν σε ουσιαστική ελάφρυνση για τους ιδιοκτήτες.
Γιατί στην Ελλάδα, όπως έχει αποδειχθεί πολλές φορές, οι φόροι που θεσπίζονται ως «προσωρινοί» έχουν έναν τρόπο να γίνονται… μόνιμοι.
