Ινδονησία: Οι πυρκαγιές απειλούν τους ουρακοτάγκους – Αυξάνονται οι διασώσεις
Οι χειρότερες δασικές πυρκαγιές της τελευταίας δεκαετίας στην Ινδονησία καταστρέφουν τον φυσικό βιότοπο των ουρακοτάγκων και θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωσή τους. Στο Βόρνεο, κέντρο αποκατάστασης άγριων ζώων δέχεται ολοένα περισσότερα περιστατικά, καθώς τα ζώα εγκαταλείπουν τις καμένες εκτάσεις αναζητώντας τροφή και καταφύγιο. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, αν οι φωτιές συνεχιστούν, οι διαθέσιμοι πόροι για την περίθαλψή τους ενδέχεται να μην επαρκούν.
Οι πυρκαγιές πλήττουν κυρίως τα νησιά Βόρνεο και Σουμάτρα. Ξεκίνησαν τον Ιούλιο και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ινδονησιακής κυβέρνησης, μπορεί να συνεχιστούν μέχρι τον Νοέμβριο. Το φαινόμενο Ελ Νίνιο επιδεινώνει τις συνθήκες, ενισχύοντας την ανησυχία για την εξάπλωση της φωτιάς και την καταστροφή μεγαλύτερων δασικών εκτάσεων.
Τα τρία είδη ουρακοτάγκων που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο ζουν αποκλειστικά στο Βόρνεο και τη Σουμάτρα. Η απώλεια δασών περιορίζει τις περιοχές όπου μπορούν να βρουν τροφή, να μετακινηθούν και να προστατευτούν. Καθώς οι βιότοποι συρρικνώνονται, τα ζώα αναγκάζονται να πλησιάζουν φυτείες φοινικέλαιου και άλλες επικίνδυνες περιοχές, όπου εκτίθενται στις φλόγες και στον τοξικό καπνό.
Η Καρμέλε Γιάνο Σάντσες, συνιδρύτρια του κέντρου αποκατάστασης Yayasan Inisiasi Alam Rehabilitasi Indonesia (YIARI), εκτιμά ότι οι φετινές πυρκαγιές θυμίζουν εκείνες του 2015. Η ίδια εργάζεται στην Ινδονησία για περισσότερα από είκοσι χρόνια και προειδοποιεί ότι τους επόμενους μήνες οι ουρακοτάγκοι μπορεί να μην βρίσκουν αρκετή τροφή ή κατάλληλο χώρο για να επιβιώσουν. Σε αυτή την περίπτωση, αρκετά ζώα κινδυνεύουν να εξαντληθούν ή να λιμοκτονήσουν.
Το YIARI βρίσκεται στην περιοχή Κετάπανγκ, στην επαρχία του Δυτικού Καλιμαντάν, και φιλοξενεί σήμερα 90 ουρακοτάγκους. Από τον Αύγουστο έχει διασώσει 49 ζώα, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του, Χερίμπερτους Σουσιάντι. Η αύξηση είναι εντυπωσιακή, καθώς κατά την προηγούμενη τριετία το κέντρο διέσωζε μόλις τρεις έως πέντε ουρακοτάγκους κάθε χρόνο. Η νέα πίεση επιβαρύνει τις δυνατότητες περίθαλψης και απαιτεί συνεχή κινητοποίηση προσωπικού.
Οι ομάδες διάσωσης ανταποκρίνονται σε αναφορές πολιτών για ουρακοτάγκους που εντοπίζονται σε καμένες περιοχές. Χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να εντοπίσουν τα ζώα και στη συνέχεια διανύουν συχνά πολύωρες αποστάσεις μέχρι να φτάσουν στα σημεία όπου βρίσκονται. Με κατάλληλο εξοπλισμό και ηρεμιστικά, επιχειρούν να τα απομακρύνουν με ασφάλεια, χρησιμοποιώντας, όταν χρειάζεται, δίχτυα. Το ίδρυμα απασχολεί περισσότερους από 200 εργαζομένους, ανάμεσά τους πυροσβέστες και κτηνιάτρους.
Ο εθελοντής Ρέλι Σουσάντο αναφέρει ότι οι πυρκαγιές ξεσπούν σε πολλές περιοχές και αναγκάζουν τους ουρακοτάγκους να μετακινούνται προς τις φυτείες. Εκεί, όμως, δεν βρίσκουν απαραίτητα ασφαλές καταφύγιο, ενώ η ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει τους κινδύνους. Η καταστροφή των δασικών θυλάκων σημαίνει ότι οι πληθυσμοί χάνουν σταδιακά τον χώρο που χρειάζονται για να τραφούν και να επιβιώσουν.
Ιδιαίτερα τραγική είναι η περίπτωση της Σαμπούρνα, ενός ουρακοτάγκου που εντοπίστηκε τον Αύγουστο σε φυτεία φοινικέλαιου. Σύμφωνα με το Reuters, το ζώο δυσκολευόταν να αναπνεύσει και σπαρταρούσε στο έδαφος. Πέθανε στις 30 Αυγούστου, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Δασών. Η Σάντσες, η οποία πραγματοποίησε τη νεκροψία, δήλωσε ότι ο θάνατος επήλθε περίπου δώδεκα ώρες μετά τον εντοπισμό του. Οι πνεύμονές του ήταν μαύροι, εξαιτίας των σοβαρών αναπνευστικών προβλημάτων, και η κτηνίατρος τους παρομοίασε με εκείνους ενός καπνιστή.
Η καταστροφή δεν περιορίζεται στην άγρια ζωή. Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, οι πυρκαγιές έκαψαν περίπου 2,02 εκατομμύρια στρέμματα στην Ινδονησία. Για τους επόμενους μήνες δεν είχαν δημοσιοποιηθεί επίσημα στοιχεία, ωστόσο μη κυβερνητικές οργανώσεις εκτιμούσαν ότι είχαν καεί επιπλέον έξι εκατομμύρια στρέμματα. Το 2015, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Δασών, είχαν καταστραφεί σχεδόν 9,5 εκατομμύρια στρέμματα.
Ο καπνός και η αιθαλομίχλη έχουν καλύψει περιοχές του Βόρνεο, το οποίο περιλαμβάνει επίσης τα μαλαισιανά κρατίδια Σαράβακ και Σαμπάχ. Το νέφος έχει εξαπλωθεί στη Σιγκαπούρη και στη χερσόνησο της Μαλαισίας, προκαλώντας προβλήματα στην καθημερινότητα των κατοίκων. Ορισμένα σχολεία έκλεισαν, ενώ καταγράφηκε αύξηση αναπνευστικών ασθενειών. Η ίδια ατμοσφαιρική επιβάρυνση επηρεάζει και τα ζώα που προσπαθούν να επιβιώσουν μακριά από τις φλόγες.
Οι ουρακοτάγκοι που βρίσκονται στο YIARI προστατεύονται από την άμεση απειλή της φωτιάς, αλλά εξακολουθούν να εκτίθενται στον καπνό. Ορισμένα ζώα έχουν ήδη μεταφερθεί σε ασφαλέστερες περιοχές. Προς το παρόν, το κέντρο διαθέτει χώρους για να δεχθεί επιπλέον περιστατικά, όμως η συνέχιση των πυρκαγιών δημιουργεί αβεβαιότητα για το αν θα μπορέσει να φιλοξενήσει όλους τους ουρακοτάγκους που ενδέχεται να χρειαστούν βοήθεια.
Παράλληλα, οι διασώστες καλούνται να συνδυάσουν την άμεση φροντίδα με την παρακολούθηση της κατάστασης των ζώων μετά τη μεταφορά τους. Η ανάρρωση μπορεί να απαιτήσει χρόνο, ιδιαίτερα όταν έχουν εισπνεύσει καπνό ή έχουν μείνει για μεγάλο διάστημα χωρίς τροφή. Κάθε περιστατικό αυξάνει τις ανάγκες σε κτηνιατρική υποστήριξη, εξοπλισμό και διαθέσιμο χώρο.
Η Σάντσες επισημαίνει ότι οι δασικές εκτάσεις όπου επιβίωναν οι ουρακοτάγκοι γίνονται ολοένα μικρότερες. Χωρίς άμεση υποχώρηση των πυρκαγιών και προστασία των εναπομεινάντων δασών, οι διασώσεις θα παραμείνουν αναγκαίες, αλλά δεν μπορούν από μόνες τους να αντιμετωπίσουν την απώλεια του φυσικού περιβάλλοντος. Η επιβίωση του είδους εξαρτάται τελικά από τη διατήρηση του βιότοπού του και από το αν οι αρμόδιες αρχές και οι οργανώσεις θα καταφέρουν να περιορίσουν τις συνέπειες της καταστροφής.
