Το στοίχημα της εξωστρέφειας πρέπει να κερδηθεί
Η Δυτική Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια σπάνια συγκυρία: διαθέτει τα δομικά χαρακτηριστικά για να εξελιχθεί σε πρότυπο αγροτουριστικής καινοτομίας, αξιοποιώντας τη δυναμική του οινοτουρισμού, την παράδοση της αμπελουργίας και την εγγύτητα με ισχυρά ερευνητικά και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Αν και δεν έχει ακόμη κατακτήσει θέση πρωτοπορίας σε εθνικό επίπεδο, η περιοχή διαθέτει όλα τα εχέγγυα για να τη διεκδικήσει στο άμεσο μέλλον.
Στην Αχαΐα και γενικότερα στη Δυτική Ελλάδα λειτουργεί ένας σημαντικός αριθμός οινοποιείων – πάνω από 40 καταγεγραμμένα, αρκετά από τα οποία είναι επισκέψιμα και συμμετέχουν σε δράσεις όπως οι «Ανοιχτές Πόρτες» και η Παγκόσμια Ημέρα Οινοτουρισμού. Το ετήσιο φεστιβάλ «Οινοξένεια» στην Αιγιαλεία, που εξελίσσεται με επιτυχία αυτές τις ημέρες, αποτελεί ένα από τα λίγα συνεκτικά παραδείγματα προβολής του τοπικού προϊόντος σε σύνδεση με τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τον τουρισμό εμπειρίας. Ωστόσο, παρόμοιες δράσεις παραμένουν αποσπασματικές και περιορισμένες σε γεωγραφικό και χρονικό εύρος. Το στοίχημα είναι να αποκτήσουν συνέπεια, προβολή και περιφερειακή συνοχή, με τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου δικτύου «Δρόμων του Κρασιού Δυτικής Ελλάδας».
Το στοιχείο που διαφοροποιεί στρατηγικά τη Δυτική Ελλάδα από άλλες περιφέρειες είναι η ύπαρξη ισχυρών ακαδημαϊκών και ερευνητικών υποδομών. Το Πανεπιστήμιο Πατρών, σε συνεργασία με φορείς της αγοράς, έχει ήδη παρουσιάσει καινοτόμες εφαρμογές με σημαντικό διεθνές ενδιαφέρον. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της μη-θερμικής μεθόδου αφαίρεσης αλκοόλης από κρασί, που αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο και παρουσιάστηκε πρόσφατα σε ημερίδα στη Σαντορίνη. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την παραγωγή κρασιών χαμηλού ή μηδενικού αλκοόλ, χωρίς απώλεια αρωματικών και οργανοληπτικών χαρακτηριστικών – ένα προϊόν με ισχυρή δυναμική σε νέες αγορές, όπως η βιομηχανία ευεξίας ή οι καταναλωτές που αποφεύγουν το αλκοόλ για ιατρικούς ή θρησκευτικούς λόγους.
Η καινοτομία αυτή δεν είναι απλώς επιστημονικό πείραμα: ήδη εφαρμόζεται πιλοτικά σε συνεργασία με τη συνεταιριστική οινοποιία Santo Wines και υποστηρίζεται από την ΚΕΟΣΟΕ. Αναδεικνύει πώς μπορεί η έρευνα να συνδεθεί με την πραγματική οικονομία, δίνοντας στους παραγωγούς της περιφέρειας τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουν το προϊόν τους και να αποκτήσουν διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Η μεγάλη πρόκληση που καλείται τώρα να αντιμετωπίσει η Δυτική Ελλάδα είναι να δημιουργήσει τους θεσμούς και τις υποδομές που θα καταστήσουν αυτές τις δυνατότητες συστηματικές και διατηρήσιμες. Χρειάζεται ένα οργανωμένο cluster – μια συμμαχία ανάμεσα σε παραγωγούς, ερευνητικά κέντρα, τουριστικές επιχειρήσεις και περιφερειακές αρχές – που να στοχεύει στον σχεδιασμό, την προώθηση και τη συνεχή εξέλιξη ενός πλήρους οινοτουριστικού οικοσυστήματος.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων (LEADER, ΠΕΠ, Αναπτυξιακός Νόμος), στήριξη νέων επιχειρηματικών σχημάτων που θα συνδέσουν τη γαστρονομία, τον τουρισμό και το κρασί, καθώς και ενεργή εμπλοκή της πανεπιστημιακής κοινότητας μέσω μεταφοράς τεχνογνωσίας και εφαρμοσμένης έρευνας. Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει ήδη δημιουργήσει το γραφείο μεταφοράς τεχνολογίας και καινοτομίας – που μπορεί να λειτουργήσει ως σύνδεσμος με τους παραγωγούς και τις μικρές επιχειρήσεις του κλάδου.
