Ο ΟΟΣΑ προχωρά σε μια εκτενή αποτίμηση της κατάστασης των νέων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί κατά την τελευταία δεκαετία, μετά την περίοδο της παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης. Παρά την εντυπωσιακή κάμψη της ανεργίας και την ενίσχυση της απασχόλησης, η πορεία των νέων προς την επαγγελματική σταθερότητα και την οικονομική αυτονομία παραμένει πιο σύνθετη και επίπονη σε σύγκριση με τον μέσο όρο των κρατών-μελών του Οργανισμού. Η ελληνική οικονομία παρουσίασε ανάπτυξη 2,1% το 2025, ξεπερνώντας το 1,3% της Ευρωζώνης, ενώ το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών σημείωσε άνοδο από 26% το 2013 σε 36% το 2025. Παράλληλα, η ανεργία περιορίστηκε από το 48,7% στο 16,5%, με το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων να παρουσιάζει αισθητή υποχώρηση.
Προκλήσεις στις εργασιακές συνθήκες
Παρά την ανοδική πορεία των βασικών δεικτών, ο ΟΟΣΑ διακρίνει σοβαρά εμπόδια. Οι νέοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα συχνά καλούνται να διαχειριστούν χαμηλές αποδοχές και εργασιακή επισφάλεια, με τους μισθούς να υπολείπονται έναντι των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών του Οργανισμού. Ενώ η μερική απασχόληση αφορά μόλις το 12% των νέων, η Ελλάδα καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό «ακούσιας» μερικής απασχόλησης, καθώς σχεδόν ένας στους δύο εργαζόμενους με αυτό το καθεστώς θα προτιμούσε μια θέση πλήρους απασχόλησης. Επιπλέον, παρατηρείται μια μετατόπιση του εργατικού δυναμικού προς το εμπόριο, τις μεταφορές και τον τομέα της εστίασης και των καταλυμάτων, κλάδοι που το 2023 απορροφούσαν το 55% των νέων εργαζομένων, ενισχύοντας την εποχικότητα. Στον τομέα της επιχειρηματικότητας, το ποσοστό αυτοαπασχόλησης για τις ηλικίες 20-29 ετών ανήλθε στο 11% το 2025, αν και συχνά αποτελεί λύση ανάγκης λόγω έλλειψης άλλων διεξόδων.
Το χάσμα δεξιοτήτων και η αγορά εργασίας
Μια από τις κεντρικές διαπιστώσεις της έκθεσης αφορά την αναντιστοιχία μεταξύ των προσόντων των νέων και των απαιτήσεων των εργοδοτών, γεγονός που εμποδίζει τη μετάφραση της οικονομικής ανάπτυξης σε ποιοτικές επαγγελματικές προοπτικές. Συγκεκριμένα:
Το 24% των εργαζομένων θεωρείται υπερκαταρτισμένο, ενώ το 20% υποκαταρτισμένο.
Το 39% απασχολείται σε αντικείμενο διαφορετικό από το πεδίο των σπουδών του.
Το 80% των εργοδοτών αναφέρει δυσκολίες στην πλήρωση κενών θέσεων, κυρίως σε τομείς όπως η πληροφορική, η μηχανική και το μάρκετινγκ.
Αυτή η δυσαρμονία πλήττει τη συνολική παραγωγικότητα της χώρας. Παρά την αύξηση των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις ηλικίες 25-34 ετών από 25,5% το 2004 σε 44,5% το 2024, η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ΕΕΚ) αντιμετωπίζει ακόμα προκλήσεις, όπως η γραφειοκρατία και οι περιορισμένοι πόροι, που αποθαρρύνουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις από τη συμμετοχή σε προγράμματα μαθητείας.
Ελλείψεις στον προσανατολισμό και τη στέγαση
Ο επαγγελματικός προσανατολισμός παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, καθώς το 2022 λιγότεροι από τους μισούς 15χρονους είχαν πρόσβαση σε σχετικές σχολικές υπηρεσίες, έναντι 82% στον ΟΟΣΑ. Επιπλέον, η σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας παραμένει ασθενής, με μόνο το 4% των νέων να συνδυάζει εργασία και σπουδές. Πέρα από το εργασιακό, το στεγαστικό ζήτημα αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την καθυστερημένη οικονομική ανεξαρτησία των νέων, οι οποίοι αναγκάζονται να παραμένουν στο οικογενειακό περιβάλλον μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά και τα δημογραφικά δεδομένα.
Στρατηγικές προτάσεις του Οργανισμού
Ο ΟΟΣΑ προτείνει μια πιο συντονισμένη προσέγγιση που θα περιλαμβάνει την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, την ενίσχυση του επαγγελματικού προσανατολισμού και τη διευκόλυνση της σύνδεσης σπουδών και εργασίας. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη για αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των επιδοτούμενων προγραμμάτων εργασίας και τη στήριξη της βιώσιμης επιχειρηματικότητας. Στο πεδίο της κατοικίας, προκρίνεται η αύξηση της διαθεσιμότητας προσιτών και κοινωνικών κατοικιών, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών στην ιδιωτική μισθωτική αγορά. Η Ελλάδα καλείται να ξεπεράσει τα εναπομείναντα εμπόδια, ώστε η σταθερή απασχόληση και η αυτόνομη διαβίωση να καταστούν επιτεύξιμοι στόχοι για τη νέα γενιά.
