ΠΕΔΔΕ: «Όχι» σε κρατικό έλεγχο και εκλογικές ανατροπές

21

Σε ανοιχτή σύγκρουση με το Υπουργείο Εσωτερικών περνά η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Ελλάδος, η οποία εξαπολύει σφοδρή επίθεση στη β’ έκδοση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κάνοντας λόγο για σχέδιο που όχι μόνο δεν ενισχύει την Αυτοδιοίκηση, αλλά οδηγεί σε θεσμική οπισθοδρόμηση και ασφυκτικό κρατικό έλεγχο. Το ζήτημα απασχόλησε την ΠΕΔΔΕ στην τελευταία συνεδρίασή της  και το Fineview.gr εξασφάλισε το σχέδιο παρατηρήσεων της Ένωσης επί του νέου Κώδικα που θα βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τις 30 Ιουνίου.

Τι εισηγείται η κυβέρνηση

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών. Από τις προσεχείς εκλογές του 2028 οι ψηφοφόροι θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής και δεύτερου συνδυασμού. Σε κάθε ψηφοδέλτιο κάτω από το έμβλημα του συνδυασμού, το όνομα του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη και τα ονόματα των υποψηφίων δημοτικών/περιφερειακών συμβούλων, θα υπάρχει η ένδειξη «Εναλλακτική Ψήφος» και από κάτω τα ονόματα των υπόλοιπων συνδυασμών και σε παρένθεση το ονοματεπώνυμο του υποψήφιου δημάρχου/περιφερειάρχη.

*Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει το 50% + 1 ψήφο επί των έγκυρων ψήφων της πρώτης επιλογής, οι δύο πρώτοι σε ψήφους συνδυασμοί προκρίνονται στη δεύτερη φάση καταμέτρησης. Οι δεύτερες ψήφοι (δεύτερη επιλογή) των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που μένουν εκτός της δεύτερης φάσης προστίθενται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών. Επιτυχών συνδυασμός θα ανακηρύσσεται όποιος έχει συγκεντρώσει α) κατά την πρώτη φάση, το 50% + 1 ψήφο επί των εγκύρων της πρώτης επιλογής ή β) κατά τη δεύτερη φάση, τις περισσότερες ψήφους μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι δεύτερες ψήφοι των ψηφοδελτίων των συνδυασμών που αποκλείστηκαν από τη δεύτερη φάση.

*Δήμαρχος/περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του 42%.

*Αν κανένας συνδυασμός δεν υπερβεί αυτό το όριο τότε το αρμόδιο δικαστήριο προβαίνει στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης: στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι που τους αντιστοιχούν, από τα ψηφοδέλτια των λοιπών συνδυασμών, οι οποίοι δεν μετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης.

*Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός, που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.

*Η θητεία της κάθε δημοτικής/περιφερειακής αρχής είναι πενταετής και οι εκλογές θα διεξάγονται κάθε φορά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.

* Επιπλέον, εισάγεται η δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.

1. 1. Τα βασικά σημεία διαφωνίας της Π.Ε.Δ.Δ.Ε.

Κωδικοποιώντας το ογκοδέστατο σχέδιο παρατηρήσεων της ΠΕΔΔΕ, εκείνο που διαπιστώνει κανείς είναι ότι μεγάλο μέτωπο αποτελεί η εισαγωγή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας στις αυτοδιοικητικές εκλογές και όχι η γενικότερη φιλοσοφία.

Η Π.Ε.Δ.Δ.Ε δεν απορρίπτει την τεχνολογία, αλλά θεωρεί ότι το σχέδιο:

• δεν διασφαλίζει πλήρως τη μυστικότητα της ψήφου

• δεν εγγυάται καθολική και ισότιμη συμμετοχή

• μεταθέτει κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας σε υπουργικές αποφάσεις

• αφήνει ανοιχτά θέματα ελέγχου ακεραιότητας του συστήματος

Οι Δήμοι ζητούν είτε πλήρη θεσμική θωράκιση είτε απόσυρση των σχετικών διατάξεων.

1. 1. 2. • «Δήμαρχοι από την πρώτη Κυριακή»

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και η πρόβλεψη για εκλογή δημάρχου από την πρώτη Κυριακή με ποσοστό 42%+1, χωρίς δεύτερο γύρο.

Αυτοδιοικητικά στελέχη, στο σχέδιο παρατηρήσεων, μιλούν για «ριζική αλλοίωση της λαϊκής εντολής», εκφράζοντας φόβους ότι το νέο σύστημα μπορεί να δημιουργήσει δημάρχους χωρίς καθαρή κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία.

1. 1. 3. Ισχυρές αντιδράσεις προκαλεί και η πρόβλεψη:

• εκλογής δημάρχου από την πρώτη Κυριακή με 42%+1

• κατάργησης του παραδοσιακού δεύτερου γύρου

• εφαρμογής εναλλακτικής ψήφου

Η Π.Ε.Δ. Δ.Ε. θεωρεί ότι το νέο μοντέλο:

• αλλάζει ριζικά τον τρόπο δημοκρατικής νομιμοποίησης των αιρετών

• εγείρει ζητήματα ισότητας ψήφου

• δημιουργεί ασάφεια στη λαϊκή εντολή

• απαιτεί θεσμική και επιστημονική αξιολόγηση πριν εφαρμοστεί

Παράλληλα ζητείται ειδική μελέτη από τα αρμόδια ινστιτούτα της Αυτοδιοίκησης.

1. 1. 4. • «Καμία αρμοδιότητα χωρίς πόρους»

Η Π.Ε.Δ.Δ.Ε. διαφωνεί με τη μεταφορά νέων αρμοδιοτήτων χωρίς δεσμευτικό μηχανισμό χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με την Π.Ε.Δ.Δ.Ε:

• δεν υπάρχει αυτόματη κοστολόγηση νέων αρμοδιοτήτων

• δεν διασφαλίζεται επαρκές προσωπικό

• δεν προβλέπεται σταθερός μηχανισμός απόδοσης πόρων

• το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων αγνοείται

Έντονες αντιδράσεις προκαλεί και το «Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης», το οποίο χαρακτηρίζεται ως έμμεση μεταφορά φορολογικού βάρους στους πολίτες.

Η Αυτοδιοίκηση ζητά:

• επιστροφή παρακρατηθέντων ΚΑΠ

• υποχρεωτική κοστολόγηση κάθε αρμοδιότητας

• ρήτρα προσωπικού και χρηματοδότησης

1. 1. 5. • Υπερσυγκεντρωτική εποπτεία των ΟΤΑ

Κριτική επίσης ασκείται στο νέο μοντέλο εποπτείας, το οποίο χαρακτηρίζεται από πολλούς δημάρχους ως «ψηφιακός κηδεμόνας» της Αυτοδιοίκησης.

Το μεγαλύτερο σημείο σύγκρουσης αφορά τη διάταξη που προβλέπει ότι οι αποφάσεις των ΟΤΑ θα ισχύουν μόνο εφόσον λάβουν μοναδικό αριθμό από το πληροφοριακό σύστημα εποπτείας.

Η Π.Ε.Δ.Δ.Ε. υποστηρίζει ότι:

• επανέρχεται καθεστώς προληπτικού κρατικού ελέγχου

• περιορίζεται η αυτοτέλεια των Δήμων

• αυξάνεται υπέρμετρα η γραφειοκρατία

• δημιουργείται «διοικητικός φόβος» στους αιρετούς

• το μοντέλο είναι πιο συγκεντρωτικό ακόμη και από παλαιότερα συστήματα κρατικής εποπτείας

1. 2. Τα νέα σημεία που προκαλούν ανησυχία

Πέρα από τις βασικές ενστάσεις, η Π.Ε.Δ.Δ.Ε. εκφράζει προβληματισμό και για νέες ρυθμίσεις της β’ έκδοσης.

1. 1. 1. • Δείκτες αξιολόγησης

Η Ένωση θεωρεί ότι οι δείκτες:

• δεν λαμβάνουν υπόψη ορεινότητα και νησιωτικότητα

• αγνοούν τις διαφορές στελέχωσης μεταξύ Δήμων

• μπορεί να λειτουργήσουν τιμωρητικά

• δημιουργούν άδικες συγκρίσεις μεταξύ άνισων δήμων

1. 1. 2. • Σχέδια Δράσης και διοίκηση μέσω στόχων

Η Π.Ε.Δ. προειδοποιεί ότι:

• αυξάνεται το διοικητικό βάρος

• μικροί και ορεινοί δήμοι αδυνατούν να ανταποκριθούν

• απαιτείται τεχνική και οικονομική υποστήριξη

• υπάρχει κίνδυνος μετατροπής των νέων υποχρεώσεων σε απλή γραφειοκρατική διαδικασία

1. 1. 3. • Νομικά πρόσωπα ΟΤΑ

Αντιδράσεις υπάρχουν και για το νέο ενιαίο πλαίσιο που αφορά:

• ΔΕΥΑ

• ΦΟΔΣΑ

• Αναπτυξιακούς Οργανισμούς

• ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ

Η Π.Ε.Δ. θεωρεί προβληματικό τον περιορισμό δημιουργίας νέων ΝΠΔΔ, υποστηρίζοντας ότι πλήττεται η οργανωτική αυτονομία των Δήμων.

1. 1. 4. • Πολιτική προστασία χωρίς μέσα

Οι Δήμοι αποκτούν αυξημένο ρόλο σε:

• πυροπροστασία

• διαχείριση κρίσεων

• πολιτική προστασία

Ωστόσο η Π.Ε.Δ. επισημαίνει ότι:

• δεν προβλέπονται επαρκείς πόροι

• δεν εξασφαλίζεται μόνιμο προσωπικό

• μεταφέρονται ευθύνες χωρίς επιχειρησιακή στήριξη

• αυξάνεται ο κίνδυνος ποινικών ευθυνών για αιρετούς

1. 3. Τα μεγάλα κενά που εντοπίζει η Αυτοδιοίκηση

Η Π.Ε.Δ.Δ.Ε. υποστηρίζει ότι το σχέδιο παραμένει «σιωπηλό» σε κρίσιμα ζητήματα όπως:

• ειδικό καθεστώς για ορεινούς και νησιωτικούς δήμους

• στελέχωση υπηρεσιών

• λειτουργία ΥΔΟΜ

• συντήρηση δημοτικών υποδομών

• καθολικές δημόσιες υπηρεσίες στην ύπαιθρο

• δημογραφικό πρόβλημα

• περιφερειακή ανθεκτικότητα

• θεσμικός ρόλος ΚΕΔΕ και ΠΕΔ