Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί στη φαρμακοβιομηχανία ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται να εξασφαλιστεί η συνέχιση της φαρμακευτικής κάλυψης του προγράμματος αντιμετώπισης της παχυσαρκίας «Προλαμβάνω», μετά και την απόφαση των αρμόδιων φορέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην εντάξουν τη χρηματοδότησή του στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Με επιστολή προς τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) ζητά να μην επιβληθούν υποχρεωτικές επιστροφές (clawback) στα φάρμακα που διατέθηκαν μέσω του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», υποστηρίζοντας ότι το κράτος επιχειρεί να καλύψει το μέχρι σήμερα κόστος αλλά και τη συνέχιση του προγράμματος μεταφέροντας το βάρος στις φαρμακευτικές εταιρείες.
Η παρέμβαση έρχεται μετά και την πρόσφατη ψήφιση του άρθρου 102 νέου νόμου, με το οποίο προβλέπεται ότι οι δράσεις δημόσιας υγείας του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης», που μέχρι σήμερα χρηματοδοτούνταν από το Ταμείο Ανάκαμψης, συνεχίζονται και μετά τη λήξη των ευρωπαϊκών πόρων. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 οι σχετικές δαπάνες μεταφέρονται στον προϋπολογισμό του ΕΟΠΥΥ, ο οποίος αναλαμβάνει πλέον ως φορέας υλοποίησης των δράσεων.
Να σημειωθεί δε, ότι το προλαμβάνω κατά της παχυσαρκίας εντάσσονταν στο πρόγραμμα για τα καρδιαγγειακά. Όμως οι ευρωπαϊκοί φορείς δεν αποδέχτηκαν αυτή τη διάσταση του προγράμματος και άρα και τη χρηματοδότηση της δωρεάν διάθεσης φαρμάκων, με αποτέλεσμα το κόστος αυτό να πρέπει να καλυφθεί από τον προϋπολογισμό του υπουργείου υγείας.
Σύμφωνα δε με τον ΣΦΕΕ, το Υπουργείο Υγείας προχώρησε σε έναν παράλογο αιφνιδιασμό αφού επιδιώκει μέρος αυτής της δαπάνης να καλυφθεί μέσω του μηχανισμού των υποχρεωτικών επιστροφών από τις φαρμακευτικές εταιρείες, κάτι που δεν είχε συζητηθεί ποτέ.
Με βάση την παραπάνω εξέλιξη, και με δεδομένη την πρόθεση του υπουργείου να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση της τιμής αποζημίωσης των σκευασμάτων για την παχυσαρκία, αμφισβητείται και το αν θα είναι δυνατή η επανέναρξη του προλαμβάνω κατά της παχυσαρκίας κατά την 1η Σεπτέμβρη. Ενώ δεν υπάρχει και καμία μέριμνα για το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου όπου πολλοί δικαιούχοι λήψης δωρεάν σκευασμάτων, πλήρωσαν από την τσέπη τους τα φάρμακα αυτά.
«Δε ζητήσαμε ποτέ αποζημίωση» για το Προλαμβάνω
Στην επιστολή του ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι πρόκειται για φάρμακα τα οποία «ουδέποτε αιτήθηκαν την ένταξή τους στην αποζημίωση», καθώς η διάθεσή τους έγινε αποκλειστικά στο πλαίσιο ειδικού κρατικού προγράμματος πρόληψης. Υποστηρίζει ακόμη ότι το Υπουργείο αποφάσισε μονομερώς να καλύψει τη συγκεκριμένη θεραπεία, χωρίς προηγούμενη διαπραγμάτευση με τους Κατόχους Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ), χωρίς αξιολόγηση αποζημίωσης και χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί οι αναγκαίοι πόροι.
Ιδιαίτερη αιχμή αποτελεί η αναδρομική εφαρμογή της επιβάρυνσης. Ο ΣΦΕΕ χαρακτηρίζει «απολύτως αδικαιολόγητη και μη αποδεκτή» οποιαδήποτε διεκδίκηση clawback για φάρμακα που έχουν ήδη χορηγηθεί μέσω του προγράμματος, ζητώντας να αποκλειστεί ρητά μια τέτοια δυνατότητα.
Ο φόβος για «επικίνδυνο προηγούμενο» για το πρόγραμμα Προλαμβάνω
Η φαρμακοβιομηχανία ξεκαθαρίζει ότι δεν αμφισβητεί την αξία των δράσεων πρόληψης ούτε τα οφέλη από την αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας για τη δημόσια υγεία. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν τη νοσηρότητα και τις μελλοντικές δαπάνες του συστήματος υγείας.
Υποστηρίζει όμως ότι η υλοποίηση ενός προγράμματος χωρίς διασφαλισμένη χρηματοδότηση και με μεταγενέστερη μεταφορά του κόστους στις εταιρείες δημιουργεί ένα «εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο». Όπως σημειώνει, υπονομεύεται η προβλεψιμότητα του συστήματος αποζημίωσης και η εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων προς τις θεσμικές διαδικασίες.
Τι ζητά ο ΣΦΕΕ
Ο Σύνδεσμος καλεί την κυβέρνηση:
να αναγνωρίσει ότι δεν μπορεί να επιβάλλεται clawback σε φάρμακα που δεν έχουν ποτέ αιτηθεί αποζημίωση,
να μην προχωρήσει σε αναδρομικές υποχρεωτικές επιστροφές για τα φάρμακα του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»,
να σχεδιάσει τη συνέχιση του προγράμματος με επαρκή δημόσια χρηματοδότηση, διαφάνεια και προβλεψιμότητα.
Η παρέμβαση του ΣΦΕΕ ανοίγει πλέον μια νέα αντιπαράθεση γύρω από το μέλλον του προγράμματος για την παχυσαρκία, αλλά και γενικότερα για τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτηθούν οι δράσεις πρόληψης μετά το τέλος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στην πράξη, το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι εάν η μετάβαση της χρηματοδότησης στον ΕΟΠΥΥ, όπως προβλέπει το άρθρο 102, θα συνοδευθεί από πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση ή αν μέρος της δαπάνης θα συνεχίσει να καλύπτεται από τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις μέσω του ήδη ιδιαίτερα επιβαρυντικού μηχανισμού του clawback.
