Στην τελική ευθεία περνά ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τη δημιουργία του νέου Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, καθώς το σχετικό προσχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μέσα στην επόμενη εβδομάδα.
Η ακριβής ημερομηνία αναμένεται να καθοριστεί έως την Παρασκευή, ενώ ο κυβερνητικός στόχος είναι ο νέος φορέας να έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία από το 2027.
Η πρωτοβουλία επιχειρεί να καλύψει ένα διαχρονικό κενό: την απουσία ενιαίου κέντρου σχεδιασμού για την ανώτατη εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία. Σήμερα, ερευνητικά κέντρα, χρηματοδοτικά εργαλεία και αρμοδιότητες κατανέμονται σε διαφορετικά υπουργεία, γεγονός που προκαλεί επικαλύψεις, καθυστερήσεις και δυσκολίες στον συντονισμό.
Το νέο σχήμα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, θα στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: τη Γενική Γραμματεία Ανώτατης Εκπαίδευσης, τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας, έναν Εθνικό Οργανισμό Έρευνας και τον Ελληνικό Οργανισμό Καινοτομίας Α.Ε.
Ο Εθνικός Οργανισμός Έρευνας αναμένεται να αναλάβει τη διαχείριση του ερευνητικού προϋπολογισμού, την προκήρυξη χρηματοδοτικών δράσεων και τη συγκέντρωση πόρων που σήμερα είναι κατανεμημένοι σε διαφορετικούς φορείς. Στόχος είναι να δημιουργηθεί πιο σταθερό, διαφανές και προβλέψιμο πλαίσιο χρηματοδότησης για τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και τους επιστήμονες.
Ο Ελληνικός Οργανισμός Καινοτομίας Α.Ε., με τη συμμετοχή του νέου υπουργείου και του Υπερταμείου, προορίζεται να λειτουργήσει ως ο μηχανισμός που θα συνδέει πιο άμεσα την παραγόμενη γνώση με την οικονομία, την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις. Το ζητούμενο είναι περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα να μετατρέπονται σε προϊόντα, υπηρεσίες, νέες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Η δυσκολότερη πλευρά του εγχειρήματος αφορά τη μεταφορά αρμοδιοτήτων, φορέων και χρηματοδοτήσεων από τα σημερινά υπουργεία στη νέα δομή. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να προκαλέσει εσωτερικές αντιστάσεις, καθώς δεν πρόκειται απλώς για οργανωτική αναδιάταξη, αλλά και για ανακατανομή σημαντικών πόρων και πεδίων εποπτείας.
Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση των διαδικασιών διαδραμάτισε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Σπύρος Αρταβάνης-Τσάκωνας, ο οποίος συντόνισε το έργο της Επιτροπής. Τον συνολικό κυβερνητικό συντονισμό έχει αναλάβει ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος.
Στην Επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι της πανεπιστημιακής και ερευνητικής κοινότητας, της δημόσιας διοίκησης και της επιχειρηματικότητας. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο Γιώργος Νούνεσης, ο Περικλής Μήτκας, ο Αχιλλέας Γραβάνης, η Χριστίνα Κουλούρη, ο Ανδρέας Μπουντουβής, η Βασιλική Γεωργιάδου, ο Παναγιώτης Καραμπίνης, καθώς και κυβερνητικά στελέχη και γενικοί γραμματείςΤο πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι η δημιουργία ενός ακόμη υπουργείου. Είναι η διαμόρφωση μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής, με σταθερή χρηματοδότηση, αξιοκρατική αξιολόγηση, λιγότερη γραφειοκρατία και σαφείς προτεραιότητες.
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό δυναμικό και σημαντική ερευνητική παραγωγή, αλλά εξακολουθεί να δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτή τη γνώση σε επενδύσεις, καινοτόμα προϊόντα και ισχυρότερη παραγωγική βάση. Η νέα δομή θα κριθεί, επομένως, από το κατά πόσο θα αλλάξει αυτή την εικόνα στην πράξη.
