Βραζιλία, Σερβία, Ισραήλ και ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις έως τις 3 Νοεμβρίου
Μια ιδιαίτερα σημαντική εκλογική περίοδος ξεκινά την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, με τέσσερις αναμετρήσεις σε Βραζιλία, Σερβία, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες μέσα σε διάστημα δέκα ημερών. Τα αποτελέσματα ενδέχεται να επηρεάσουν όχι μόνο την εσωτερική πολιτική των χωρών, αλλά και τις διεθνείς ισορροπίες.
Κοινό χαρακτηριστικό των εκλογών είναι η έντονη πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τη λειτουργία των θεσμών, τη συγκέντρωση εξουσίας και τον ρόλο της αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα με τις αξιολογήσεις του σουηδικού ινστιτούτου V-Dem, οι δημοκρατικές ελευθερίες παγκοσμίως έχουν περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με τον μέσο πολίτη να απολαμβάνει σήμερα επίπεδα ελευθεριών αντίστοιχα με εκείνα του 1978.
Οι τέσσερις εκλογικές διαδικασίες πραγματοποιούνται σε διαφορετικές πολιτικές συνθήκες, ωστόσο παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά ως προς τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοκρατικοί θεσμοί.
Βραζιλία: Ο Λούλα απέναντι στον Φλάβιο Μπολσονάρου
Στη Βραζιλία, οι πολίτες προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, με αντιπάλους τον νυν πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον Φλάβιο Μπολσονάρου.
Ο γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου επιδιώκει να συνεχίσει την πολιτική πορεία του πατέρα του, ο οποίος έχει καταδικαστεί σε κάθειρξη 27 ετών για την εμπλοκή του σε απόπειρα πραξικοπήματος.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει ανακοινώσει ότι, εφόσον εκλεγεί, θα επιδιώξει αλλαγές στο Σύνταγμα και θα απονείμει χάρη στον πατέρα του.
Στις προεκλογικές του δεσμεύσεις περιλαμβάνονται επίσης αυστηρότερα μέτρα για την εγκληματικότητα και περιορισμός περιβαλλοντικών ρυθμίσεων.
Η τελευταία πρόταση αποκτά ιδιαίτερη διεθνή σημασία λόγω του Αμαζονίου, καθώς οι αποφάσεις της Βραζιλίας για την προστασία του επηρεάζουν τις παγκόσμιες προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Σερβία: Το φοιτητικό κίνημα απέναντι στον Βούτσιτς
Την ίδια ημέρα διεξάγονται εκλογές και στη Σερβία, όπου ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς αντιμετωπίζει μια διαφορετική πολιτική πρόκληση.
Ένα εκτεταμένο φοιτητικό κίνημα, το οποίο αναπτύχθηκε μετά την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ και τον θάνατο 16 ανθρώπων, συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία με ψηφοδέλτιο ακαδημαϊκών και τεχνοκρατών.
Το κίνημα έχει αναδείξει ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και λειτουργίας των κρατικών θεσμών.
Η κυβέρνηση Βούτσιτς έχει δεχθεί επικρίσεις για την επιρροή της στα μέσα ενημέρωσης και τη σχέση ανάμεσα στον κρατικό μηχανισμό και το κυβερνών κόμμα.
Η εκλογική αναμέτρηση διεξάγεται σε κλίμα έντονης πόλωσης, με ανησυχίες για πιθανές αντιδράσεις και κινητοποιήσεις σε περίπτωση αμφισβητούμενου αποτελέσματος.
Την Τρίτη 27 Οκτωβρίου ακολουθούν οι κοινοβουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να διεκδικεί την παραμονή του στην εξουσία.
Απέναντί του βρίσκεται το αντιπολιτευτικό μπλοκ με επικεφαλής τον πρώην αρχηγό του γενικού επιτελείου Γκάντι Άιζενκοτ.
Η εκλογική διαδικασία πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Νετανιάχου αντιμετωπίζει έντονη κριτική για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, τη διαχείριση του πολέμου στη Γάζα και την πολιτική της απέναντι στους Παλαιστινίους.
Σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού εκκρεμεί ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ενώ στο εσωτερικό της χώρας συνεχίζεται η δίκη του για υποθέσεις διαφθοράς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η στάση των αραβικών κομμάτων, τα οποία εκπροσωπούν τους Παλαιστινίους πολίτες του Ισραήλ.
Η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς και τις πιθανές συνεργασίες μετά τις εκλογές.
ΗΠΑ: Οι ενδιάμεσες εκλογές και ο έλεγχος του Κογκρέσου
Ο κύκλος των τεσσάρων εκλογικών αναμετρήσεων ολοκληρώνεται στις 3 Νοεμβρίου με τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι θα καθορίσουν τη νέα σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και μέρος της Γερουσίας, σε μια διαδικασία με άμεσες συνέπειες για την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.
Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τη δυνατότητα της κυβέρνησης να προωθεί τη νομοθετική της ατζέντα, αλλά και την ισχύ των μηχανισμών κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Σε περίπτωση αλλαγής των πλειοψηφιών, το Κογκρέσο θα μπορούσε να ενισχύσει τις έρευνες και την εποπτεία της εκτελεστικής εξουσίας.
Ωστόσο, οι δυνατότητες παρέμβασης θα εξαρτηθούν από τη σύνθεση των δύο σωμάτων, τις απαιτούμενες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες και τις συνταγματικές αρμοδιότητες του προέδρου.
Οι διεθνείς διασυνδέσεις των τεσσάρων αναμετρήσεων
Πέρα από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις ανάμεσα στις κυβερνήσεις και τις πολιτικές δυνάμεις των τεσσάρων χωρών.
Το κίνημα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει πολιτική στήριξη στον Νετανιάχου, στον Βούτσιτς και στον Μπολσονάρου.
Παράλληλα, η Σερβία και το Ισραήλ έχουν αναπτύξει συνεργασία στον αμυντικό τομέα, ενώ η Βραζιλία υπό μια ενδεχόμενη προεδρία Μπολσονάρου θα μπορούσε να ακολουθήσει διαφορετικές κατευθύνσεις στην εξωτερική και περιβαλλοντική πολιτική.
Οι εκλογές αυτές δεν συνδέονται θεσμικά μεταξύ τους, όμως οι αποφάσεις που θα ακολουθήσουν ενδέχεται να επηρεάσουν τις διπλωματικές σχέσεις, τις οικονομικές συνεργασίες και τις διεθνείς πολιτικές συμμαχίες.
Το διάστημα έως τις 3 Νοεμβρίου αναμένεται συνεπώς με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι πολίτες τεσσάρων χωρών καλούνται να αποφασίσουν για την πολιτική τους εκπροσώπηση, με αποτελέσματα που ενδέχεται να έχουν ευρύτερο διεθνή αντίκτυπο.
