Ένα σημαντικό κεφάλαιο στην ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Πάτρας γράφτηκε στο Α΄ Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών, το οποίο από το 2025 αποτελεί μέλος της Ένωσης Σημαντικών Κοιμητηρίων της Ευρώπης (ASCE) και συμμετέχει στην Πολιτιστική Διαδρομή των Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων.
Η ένταξη αυτή αναδεικνύει την ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία του κοιμητηρίου και παράλληλα ενισχύει τη διεθνή προβολή της Πάτρας, καθώς το Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο εντάσσεται πλέον σε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο χώρων μνήμης, ιστορίας και πολιτισμού.
Η επίσημη παρουσίαση της ένταξης πραγματοποιήθηκε χθες, Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου, σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Πατρέων στον χώρο του Κοιμητηρίου, παρουσία εκπροσώπων φορέων της πόλης, μελών της Δημοτικής Αρχής, δημοτικών συμβούλων και πολιτών.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έγιναν τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πινακίδας για την ένταξη του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου στην Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων της Ευρώπης, ενώ παράλληλα παρουσιάστηκε το γλυπτό «Στον τόπο της καρδιάς μου», το οποίο φιλοτέχνησε και δώρισε στον Δήμο Πατρέων η γλύπτρια Αιμιλία – Γιούλα Γιαννοπούλου.
Την Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων Ευρώπης εκπροσώπησαν η δικηγόρος Ράνια Ντάλλη και η Valeri Madoka Maito, εκπρόσωπος της Γερμανίας στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης.
Η εκδήλωση πλαισιώθηκε μουσικά από αντιπροσωπευτικό σχήμα της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων «Θανάσης Τσιπινάκης» του Δήμου Πατρέων, υπό τη διεύθυνση της Βάγιας Ζεπάτου.
Η ένταξη αυτή αναδεικνύει την ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία του κοιμητηρίου
Πελετίδης: «Το Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών δεν είναι ένα κεφάλαιο νεκρό»
Στον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος Πατρέων Κώστας Πελετίδης χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ένταξη του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου στο ευρωπαϊκό δίκτυο, ενώ αναφέρθηκε και στη συμβολική σημασία του γλυπτού της Αιμιλίας – Γιούλας Γιαννοπούλου.
«Είναι χαρά μας που βρισκόμαστε όλοι εδώ και γι’ αυτό που γίνεται σήμερα», ανέφερε, ευχαριστώντας την Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων Ευρώπης και τους εκπροσώπους της, αλλά και τη γλύπτρια για τη δωρεά της.
Ο Δήμαρχος στάθηκε ιδιαίτερα στη συμβολική σύνδεση της καρδιάς με την ανθρώπινη ψυχή, σημειώνοντας ότι «ο συνδυασμός της ψυχής με την καρδιά είναι κάτι το οποίο μας δίνει δύναμη για να προχωρούμε».
Αναφερόμενος στην ένταξη του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου στην Ένωση και στην Πολιτιστική Διαδρομή, ο κ. Πελετίδης υπογράμμισε ότι δεν πρόκειται για μια τυπική διαδικασία, αλλά για ένα γεγονός με ιδιαίτερη σημασία.
«Το Κοιμητήριο δεν είναι ένα κεφάλαιο νεκρό, είναι ζωντανό και αποτυπώνει την ιστορία της πόλης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η ένταξη δημιουργεί δυνατότητες για την περαιτέρω ανάδειξη της ιστορικής διαδρομής της περιοχής, από τους Μυκηναϊκούς τάφους μέχρι τη σύγχρονη Πάτρα.
«Θα ξεκινήσουμε από τους Μυκηναϊκούς τάφους που είναι δίπλα μας και, αν πάρουμε όλη αυτή τη διαδρομή, θα δούμε την ιστορία μας να αποτυπώνεται από τη Βούντενη, 1.000 χρόνια πριν, φθάνοντας στο σήμερα», ανέφερε.
Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών: Η διαδρομή προς την ένταξη του
Στη διαδικασία που οδήγησε στην ένταξη του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου Πατρών στην Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων Ευρώπης και στην Πολιτιστική Διαδρομή των Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων αναφέρθηκε η Αντιδήμαρχος Δημοτικών Ενοτήτων Μεσσάτιδας, Παραλίας, Βραχνεΐκων, Ρίου και Κοιμητηρίων – Αποτέφρωσης Αναστασία Τογιοπούλου.
Όπως ανέφερε, το Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο έγινε μέλος της Ένωσης τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά την υποβολή σχετικής αίτησης, η οποία είχε εγκριθεί με ομόφωνες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.
Συγκεκριμένα, με τις αποφάσεις 206/16-7-2025 και 238/4-8-2025 εγκρίθηκε η υποβολή της αίτησης, μετά από εισήγηση του τότε αντιδημάρχου Μιχάλη Αναστασίου.
Η πρόταση της Πάτρας παρουσιάστηκε διά ζώσης στη Γενική Συνέλευση της Ένωσης Σημαντικών Κοιμητηρίων Ευρώπης, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Δρέσδη τον Σεπτέμβριο του 2025, και έγινε αποδεκτή.
Τον περασμένο Ιούνιο, στη Γενική Συνέλευση της Ένωσης στο Τορίνο, τον Δήμο Πατρέων εκπροσώπησε ο Δήμαρχος Κώστας Πελετίδης, επιβεβαιώνοντας, όπως σημείωσε η κ. Τογιοπούλου, τη βούληση της Δημοτικής Αρχής να αναδειχθεί το Α΄ Κοιμητήριο σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως σημαντικός χώρος της ιστορίας και του πολιτισμού της Πάτρας.
Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών : Από το 1880 μέχρι σήμερα
Το Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο Πατρών αποτελεί έναν από τους ιστορικούς χώρους της πόλης. Άρχισε να λειτουργεί τον Αύγουστο του 1880, σε έκταση περίπου 43 στρεμμάτων, η οποία είχε αποκτηθεί από μέλη επιτροπής που είχε συσταθεί για την εξεύρεση χώρου για τη δημιουργία νεκροταφείου.
Η κυριότητα της έκτασης πέρασε στον Δήμο Πατρέων το 1881.
Σήμερα, μετά τις αγορές και απαλλοτριώσεις που ακολούθησαν, το Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο εκτείνεται σε περίπου 80 στρέμματα και περιλαμβάνει περίπου 5.000 τάφους, εξακολουθώντας να εξυπηρετεί τις ανάγκες ταφής της πόλης.
Η ένταξή του στην ευρωπαϊκή πολιτιστική διαδρομή δημιουργεί, παράλληλα, νέες δυνατότητες για την ανάδειξη των ταφικών μνημείων, πολλά από τα οποία αποτελούν σημαντικά δείγματα τέχνης του 19ου και του πρώτου μισού του 20ού αιώνα.
Οι παρεμβάσεις και η ανάγκη για προσωπικό για το Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών
Η κ. Τογιοπούλου αναφέρθηκε και στις παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία δεκαετία για την αναβάθμιση του Κοιμητηρίου.
Μεταξύ άλλων, πραγματοποιήθηκε ανακατασκευή και διαμόρφωση κτιρίου για τη χρήση του ως οστεοφυλακίου, κατασκευάστηκαν αποδυτήρια εργατών, επαναλειτούργησαν οι ψυκτικοί θάλαμοι, συντηρήθηκε ο Ιερός Ναός των Αγγέλων και κατασκευάστηκαν οστεοθυρίδες.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη έργο κατασκευής μάντρας αντιστήριξης και περιτοίχισης των ορίων του Κοιμητηρίου.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε η Αντιδήμαρχος, πέρα από τα έργα απαιτείται και επαρκές μόνιμο προσωπικό. Σήμερα στο Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο υπηρετούν ένας μόνιμος ταφέας και τρεις μόνιμοι διοικητικοί υπάλληλοι, ενώ ανάλογα με τις ανάγκες και τα διαθέσιμα προγράμματα απασχολούνται και εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
«Τα κοιμητήρια είναι σιωπηλές πολιτείες που έχουν τις δικές τους ανάγκες. Και ο τρόπος με τον οποίο αποδίδεται σεβασμός στους νεκρούς αποτελεί δείκτη πολιτισμού της κάθε κοινωνίας», ανέφερε η κ. Τογιοπούλου, ευχαριστώντας τους εργαζόμενους του Κοιμητηρίου για την προσφορά τους.
Το γλυπτό «Στον τόπο της καρδιάς μου» στο Δημοτικό Νεκροταφείο Πατρών
Ξεχωριστή θέση στην εκδήλωση είχε το γλυπτό της Αιμιλίας – Γιούλας Γιαννοπούλου, το οποίο πλέον βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Α΄ Δημοτικού Κοιμητηρίου.
Η γλύπτρια υπέβαλε στις 28 Ιανουαρίου 2026 πρόταση δωρεάς του έργου προς τον Δήμο Πατρέων, με σκοπό την τοποθέτησή του στο Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο, ως συμβολή στην αισθητική αναβάθμιση του χώρου μετά και την ένταξή του στην Πολιτιστική Διαδρομή των Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων και στην Ένωση Σημαντικών Κοιμητηρίων Ευρώπης.
Η δωρεά και η τοποθέτηση του έργου εγκρίθηκαν με την υπ’ αριθμ. 112/26-3-2026 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Το έργο είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο Μάνης και έχει ύψος 0,65 μ., πλάτος 0,45 μ. και μήκος 1,14 μ. Απεικονίζει μια ανατομικά ορθή καρδιά, η οποία αναδύεται σαν ακροκέραμο μέσα από έναν ακανόνιστο όγκο μαρμάρου.
Η Αιμιλία – Γιούλα Γιαννοπούλου, με καταγωγή από την Πάτρα, είναι αυτοδίδακτη εικαστικός και γλύπτρια και απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Έκανε την πρώτη καλλιτεχνική της εμφάνιση το 2013 στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» και έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ έργα της από μάρμαρο έχουν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους και ιδρύματα.
Τα αποκαλυπτήρια του έργου πραγματοποίησαν η γλύπτρια και ο Δήμαρχος Πατρέων Κώστας Πελετίδης.
Το γλυπτό «Στον τόπο της καρδιάς μου» αποκτά έτσι έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: τοποθετημένο σε έναν χώρο μνήμης, λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τη σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους που έφυγαν και σε εκείνους που εξακολουθούν να τους κρατούν ζωντανούς στη μνήμη και στην καρδιά τους.
Με την ένταξη στην ευρωπαϊκή πολιτιστική διαδρομή, το Α΄ Δημοτικό Κοιμητήριο καλείται πλέον να λειτουργήσει όχι μόνο ως χώρος ταφής και μνήμης, αλλά και ως ένας ανοιχτός χώρος ιστορικής γνώσης και πολιτισμού, αναδεικνύοντας μέσα από τα μνημεία και τις ιστορίες του ένα σημαντικό κομμάτι της διαδρομής της Πάτρας στον χρόνο.
