Παρά το γεγονός ότι οι ελληνικές εξαγωγές σημείωσαν εντυπωσιακή επίδοση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τα 27,6 δισ. ευρώ και καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας, το ελληνικό ελαιόλαδο αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων (ΠΣΕ), το προϊόν δεν εμφάνισε απώλεια σε όγκους ή μερίδια αγοράς στο εξωτερικό. Η μείωση στην αξία των εξαγωγών, η οποία υποχώρησε από τα 559 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025 στα 456 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2026, αποδίδεται αποκλειστικά στην κάμψη των τιμών, φαινόμενο που οδήγησε και στην πτώση κατά 21,6% των εξαγωγών του προϊόντος τον Ιούνιο.
Με βάση τα δεδομένα της αγοράς, η τιμή παραγωγού για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο κινείται πλέον μεταξύ 3,30 και 4,10 ευρώ ανά κιλό. Συγκριτικά, οι αναφορές του Διεθνούς Ελαιοκομικού Συμβουλίου (IOC) έδειχναν για το διάστημα Ιανουαρίου-Απριλίου τιμές της τάξης των 4,30 έως 4,40 ευρώ. Στις αρχές του περσινού εξαμήνου, οι τιμές παραγωγού κυμαίνονταν μεταξύ 4,5 και 5 ευρώ ανά κιλό, για να ολοκληρωθεί η περίοδος με μια υποχώρηση στα επίπεδα των 3,5 έως 4 ευρώ.
Η δυναμική στις ΗΠΑ και οι στρατηγικές προκλήσεις
Τα πρόσφατα στοιχεία του ΠΣΕ επιβεβαιώνουν τη συνεχή ενίσχυση των ελληνικών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τις εξαγωγές να παρουσιάζουν αύξηση 15,6%, φτάνοντας τα 1.340,1 εκατ. ευρώ. Ο Πρόεδρος του ΠΣΕ, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, υπογραμμίζει πως τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν την αναγνωρισιμότητα του ελληνικού προϊόντος στην πιο απαιτητική αγορά παγκοσμίως. Ωστόσο, η ταυτόχρονη εκτίναξη των εισαγωγών από τις ΗΠΑ κατά 56,5%, στα 1.925,0 εκατ. ευρώ, διεύρυνε το διμερές έλλειμμα από τα 71,2 εκατ. ευρώ στα 585,0 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον κ. Καλαμπόκη, μπροστά στην αβεβαιότητα της αμερικανικής δασμολογικής πολιτικής, η οποία ενδέχεται να περιορίσει τα περιθώρια των εξαγωγέων, επιβάλλεται ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός:
Στοχευμένη προβολή του ελληνικού brand σε πολιτείες με υψηλή καταναλωτική δύναμη.
Αξιοποίηση των δικτύων της ελληνικής διασποράς.
Επιτάχυνση των διαδικασιών πιστοποίησης (FDA, ιχνηλασιμότητα, private label).
Συστηματική παρουσία σε κλάδους με αποδεδειγμένο πλεονέκτημα, όπως τα τρόφιμα, τα ποτά, το ελαιόλαδο, τα δομικά υλικά, τα φάρμακα, το αλουμίνιο, οι επιτραπέζιες ελιές και τα γαλακτοκομικά.
Ανταγωνισμός και δασμολογικό περιβάλλον
Σύμφωνα με τα στατιστικά του Διεθνούς Ελαιοκομικού Συμβουλίου (IOC) για την περίοδο 2024/2025, η Ελλάδα κατέλαβε την 5η θέση στους εξαγωγείς ελαιολάδου προς τις ΗΠΑ με 13.591 τόνους και μερίδιο 3%. Την ίδια στιγμή, η Ισπανία, η Ιταλία, η Τυνησία και η Τουρκία κατείχαν μερίδια 33%, 31%, 17% και 6% αντίστοιχα. Η Ελλάδα, έχοντας σημειώσει σταθερά ανοδική πορεία από το 2010, εξάγει πλέον κατά μέσο όρο 12.356 τόνους ετησίως στις ΗΠΑ.
Μια νέα ευκαιρία αναδύεται από το δασμολογικό καθεστώς, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση υπάγεται σε δασμό 10%, ενώ χώρες όπως η Τουρκία αντιμετωπίζουν δασμό 12,5%. Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ τον Φεβρουάριο του 2026, που έκρινε παράνομους τους παλαιότερους δασμούς βάσει του IEEPA, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε νέο καθεστώς δασμών από 10% έως 12,5% σύμφωνα με το Άρθρο 301 του Trade Act του 1974. Αν και η Τουρκία εξήγαγε 23.166 τόνους την περίοδο 2025/2026 έναντι 13.591 τόνων της Ελλάδας, η διατήρηση των δασμών στα τρέχοντα επίπεδα δίνει στη χώρα μας περιθώριο βελτίωσης.
Παράλληλα, η Τυνησία παραμένει σε πλεονεκτική θέση, καθώς οι εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ –που ανήλθαν σε 75.122 τόνους την προηγούμενη σεζόν– δεν επηρεάζονται από τα νέα μέτρα. Επιπλέον, σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν, το τυνησιακό ελαιόλαδο ενισχύει τη θέση του και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλύπτοντας το κενό που δημιουργείται από τη μειωμένη παραγωγή της Ισπανίας.
