Εκατοντάδες πολίτες στην Αχαΐα, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία χάνουν τις οικονομίες τους μέσα σε λίγα λεπτά, έπειτα από ψεύτικα SMS και τηλεφωνήματα. Οι αρχές εκτιμούν ότι πλήττονται 450 έως 500 λογαριασμοί κάθε μήνα, ενώ η ντροπή κρατά πολλά θύματα μακριά από την Αστυνομία και τα οργανωμένα κυκλώματα συνεχίζουν ανενόχλητα.
Ο ήχος μιας ειδοποίησης στο κινητό, μέσα σε μια συνηθισμένη μέρα, δεν προμηνύει συνήθως καταστροφή. Για εκατοντάδες πολίτες στην Αχαΐα, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία στάθηκε η αρχή ενός εφιάλτη. Μέσα σε λίγα λεπτά εξανεμίστηκαν οι οικονομίες μιας ζωής, τα χρήματα για τις σπουδές των παιδιών ή το κεφάλαιο κίνησης μιας μικρής οικογενειακής επιχείρησης.
Η εκτίμηση για 450 έως 500 λογαριασμούς που πλήττονται κάθε μήνα στηρίζεται στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος και στην αναλογική τους αναγωγή στη Δυτική Ελλάδα. Οι διωκτικές αρχές επισημαίνουν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι διπλάσιος από τις καταγγελίες, επειδή τουλάχιστον το 50% των θυμάτων δεν καταγγέλλει ποτέ το συμβάν. Άλλοι ντρέπονται και άλλοι θεωρούν ότι το ποσό ήταν μικρό.
Οι δράστες δεν κρατούν όπλα και δεν παραβιάζουν κλειδαριές. Δρουν πίσω από οθόνες υπολογιστών και κινητών και εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη, την άγνοια ή τον αιφνιδιασμό των θυμάτων. Η δικογραφία με τους 85 κατηγορούμενους για κυκλώματα ηλεκτρονικής απάτης εκατομμυρίων, που απασχόλησε πρόσφατα τα Δικαστήρια της Πάτρας, δείχνει ότι η Δυτική Ελλάδα βρίσκεται στο στόχαστρο οργανωμένων δικτύων.
ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΣΕ ΣΤΙΓΜΗ ΑΔΥΝΑΜΙΑΣ
Η διαδρομή προς την οικονομική καταστροφή είναι συχνά απλή. Ένα SMS φαίνεται να στέλνεται από την τράπεζα του θύματος και ενημερώνει ότι η κάρτα απενεργοποιήθηκε λόγω ύποπτης δραστηριότητας. Ο παραλήπτης πατά τον σύνδεσμο και βρίσκεται σε ένα περιβάλλον πανομοιότυπο με το e-banking της τράπεζάς του. Πληκτρολογεί τους κωδικούς πρόσβασης και η παγίδα κλείνει.
Σε άλλες περιπτώσεις η επίθεση γίνεται μέσω τηλεφώνου. Ο δράστης συστήνεται ως υπάλληλος του ΔΕΔΔΗΕ, της εφορίας ή ως λογιστής και μιλά για μια επιστροφή χρημάτων ή ένα επίδομα που εκκρεμεί. Ζητά τον κωδικό που μόλις ήρθε με SMS. Ο πολίτης διαβάζει τον κωδικό μίας χρήσης (OTP) και μέσα σε δευτερόλεπτα ο λογαριασμός του αδειάζει.
Πίσω από τα στατιστικά κρύβονται αληθινές ιστορίες. Ο κ. Δημήτρης, συνταξιούχος από την Πάτρα, θυμάται το μήνυμα που έλαβε. «Έλαβα ένα μήνυμα ότι εκκρεμούσε μια παράδοση δέματος στα ΕΛΤΑ και έπρεπε να πληρώσω 1,50 ευρώ για τα έξοδα επαναποστολής», αναφέρει. Λίγα λεπτά μετά ήρθαν ειδοποιήσεις για αναλήψεις 500 και 1.000 ευρώ. «Μου άφησαν 12 ευρώ στον λογαριασμό», λέει.
Ο κ. Νίκος, επαγγελματίας εστίασης στην Αμαλιάδα, είχε βάλει αγγελία για την πώληση ενός επαγγελματικού ψυγείου. Ένας υποτιθέμενος αγοραστής του έστειλε στο Viber πλαστό αποδεικτικό κατάθεσης και του ζήτησε να πατήσει έναν σύνδεσμο για να επιβεβαιώσει την είσπραξη. «Αντί για κατάθεση, έδωσα πρόσβαση στο σύστημα e-banking», εξηγεί. Ο επαγγελματικός του λογαριασμός μηδενίστηκε και δεν είχε πώς να πληρώσει τους προμηθευτές του.
Η κ. Μαρία, μητέρα δύο παιδιών από το Αγρίνιο, δέχθηκε κλήση από κάποιον που συστήθηκε ως συνεργάτης του λογιστή τους και γνώριζε προσωπικά τους δεδομένα. Της είπε ότι δικαιούνται επιστροφή χρημάτων από το κοινωνικό τιμολόγιο ρεύματος και την καθοδηγούσε βήμα-βήμα. Χάθηκε το ποσό που μάζευαν για τις σπουδές της κόρης τους. «Το συναίσθημα της παραβίασης είναι χειρότερο κι από την απώλεια των χρημάτων», δηλώνει.
ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΝ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΑ
Οι έρευνες των διευθύνσεων ασφαλείας αποκαλύπτουν έναν σύνθετο μηχανισμό. Τα χρήματα δεν μεταφέρονται απευθείας στους εγκεφάλους των κυκλωμάτων. Διοχετεύονται ακαριαία σε δεκάδες λογαριασμούς που ανήκουν στα λεγόμενα «μουλάρια» (money mules). Πρόκειται για άτομα που παραχωρούν τον λογαριασμό τους έναντι μικρής αμοιβής ή στρατολογούνται μέσω αγγελιών για δήθεν θέσεις εξ αποστάσεως εργασίας. Από εκεί τα ποσά μετατρέπονται σε κρυπτονομίσματα ή διασπείρονται σε λογαριασμούς του εξωτερικού, και η ανάκτησή τους γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Το κοινωνικό στίγμα ενισχύει το πρόβλημα. Πολλά θύματα νιώθουν ντροπή και αυτομομφή. Επιλέγουν να μην καταγγείλουν το συμβάν ή να το κρύψουν και από την οικογένειά τους. «Ντρέπομαι που τους έδωσα τους κωδικούς μου. Νιώθω ανόητος, νιώθω ότι φταίω εγώ», εξομολογείται συνταξιούχος από τον Πύργο. Η σιωπή αυτή λειτουργεί ως άλλοθι για τους δράστες, που συνεχίζουν ανενόχλητοι και αναζητούν το επόμενο θύμα.
Οι αρχές ασφαλείας απευθύνουν διαρκείς εκκλήσεις στους πολίτες, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο. Η προστασία των περιουσιών και της αξιοπρέπειας απαιτεί εγρήγορση, ενημέρωση και κατάργηση του αισθήματος ντροπής. Το έγκλημα άλλαξε μορφή και η απάντηση οφείλει να είναι η γνώση και η συλλογική αλληλεγγύη.
