Σε διάστημα μόλις ενάμιση μήνα από την εισαγωγή της νέας πρόβλεψης στις 21 Σεπτεμβρίου, συνολικά 675 δανειολήπτες με υψηλές οφειλές αξιοποίησαν τη δυνατότητα που παρέχει πλέον ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών. Η εν λόγω μεταρρύθμιση διαφοροποιείται από την προηγούμενη πρακτική, επιτρέποντας για πρώτη φορά στους πολίτες να εξασφαλίσουν τη διατήρηση της πρώτης κατοικίας τους, υπό τον όρο ότι θα συναινέσουν στην εκποίηση δευτερευόντων περιουσιακών στοιχείων.
Αυτοματοποιημένος διαχωρισμός περιουσιακών στοιχείων
Μέχρι πρότινος, ο αλγόριθμος που χρησιμοποιούσε ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξέταζε το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη ως ενιαία μονάδα. Σε περιπτώσεις δανειοληπτών με χαμηλά εισοδήματα και μη εξυπηρετούμενα δάνεια, η κατοχή επιπλέον ακινήτων, όπως ένα παλιό εξοχικό ή ένα κληρονομικό αγροτεμάχιο, οδηγούσε σε υπολογισμό δόσεων βάσει της συνολικής περιουσιακής αξίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το «κούρεμα» της οφειλής να είναι περιορισμένο και οι μηνιαίες δόσεις δυσανάλογα υψηλές, καθιστώντας τις ρυθμίσεις μη βιώσιμες και οδηγώντας συχνά σε απόρριψη ή κατάρρευση της συμφωνίας. Με το νέο πλαίσιο, κατά την υποβολή της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, προσφέρεται ειδική επιλογή προστασίας της κύριας κατοικίας. Εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει τη συγκεκριμένη ρύθμιση, το σύστημα πραγματοποιεί αυτόματα τον διαχωρισμό της περιουσίας του σε δύο κατηγορίες:
- Στην κύρια κατοικία, η οποία τίθεται σε καθεστώς απόλυτης προστασίας από αναγκαστική εκτέλεση.
- Στα υπόλοιπα ακίνητα, όπως αποθήκες, οικόπεδα, αγροτεμάχια ή εξοχικές κατοικίες, τα οποία τίθενται σε διαδικασία εκούσιας διάθεσης προς όφελος των πιστωτών.
Αναπροσαρμογή δόσεων και διαγραφών
Η αποσύνδεση των ακινήτων επιφέρει μεταβολές στον τρόπο υπολογισμού της αποπληρωμής, καθώς το ύψος της δόσης καθορίζεται πλέον αποκλειστικά από την εμπορική αξία του σπιτιού διαμονής και το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού. Η εξαίρεση της αξίας των λοιπών περιουσιακών στοιχείων από τον υπολογισμό της ικανότητας αποπληρωμής επιτρέπει στις τράπεζες και τους servicers να προτείνουν πιο ευνοϊκούς όρους, που περιλαμβάνουν:
- Σημαντικά μειωμένη μηνιαία δόση, ευθυγραμμισμένη με τις πραγματικές οικονομικές αντοχές του νοικοκυριού.
- Μεγαλύτερο ποσοστό διαγραφής του χρέους, ειδικά όταν το συνολικό ύψος της οφειλής υπερβαίνει την αξία της κύριας κατοικίας.
- Δυνατότητα επέκτασης του χρόνου αποπληρωμής έως και τις 420 δόσεις (διάρκεια 35 ετών) για χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς.
Ηλεκτρονική εκποίηση και όροι προστασίας
Η εξασφάλιση της κατοικίας προϋποθέτει τη δέσμευση του οφειλέτη για την εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, γεγονός που συνεισφέρει στη μείωση του χρέους. Με την αποδοχή της ρύθμισης, ο δανειολήπτης συναινεί σε όρο εκούσιας ρευστοποίησης, με τη διαδικασία πώλησης να διεξάγεται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών (e-auction). Τα έσοδα από αυτές τις πωλήσεις χρησιμοποιούνται για την άμεση απόσβεση μέρους του χρέους. Ωστόσο, η προστασία της κύριας κατοικίας τελεί υπό την «διαλυτική αίρεση» της συνέπειας στις πληρωμές. Εάν ο οφειλέτης παύσει να καταβάλλει τη συμφωνημένη δόση, η προστασία αίρεται και οι πιστωτές ανακτούν το δικαίωμα αναγκαστικής εκτέλεσης και επί της κύριας κατοικίας.
Σύγκριση με το καθεστώς πτώχευσης
Το κύριο κίνητρο για τους 675 δανειολήπτες είναι η δυνατότητα αποφυγής της πτώχευσης, επιτρέποντάς τους να διατηρήσουν την ιδιοκτησία του σπιτιού τους χωρίς τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της πτωχευτικής διαδικασίας. Στην περίπτωση της πτώχευσης, ο οφειλέτης χάνει το σύνολο της περιουσίας του, αν και πλέον το χρέος διαγράφεται μετά από δέσμευση εισοδημάτων διάρκειας 1-3 ετών. Ενώ υπάρχει η δυνατότητα ένταξης στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης για ευάλωτους, ο πολίτης μετατρέπεται σε ενοικιαστή για 12 έτη, με δικαίωμα επαναγοράς. Αντίθετα, μέσω του αναβαθμισμένου εξωδικαστικού μηχανισμού, ο δανειολήπτης αποκομίζει συγκεκριμένα οφέλη:
- Διατηρεί την κυριότητα και την πλήρη χρήση της κατοικίας του σε βάθος χρόνου.
- Αποφεύγει τη δικαστική κήρυξη πτώχευσης και τις συνακόλουθες επιπτώσεις στην επαγγελματική του δραστηριότητα.
- Διατηρεί τον έλεγχο των εισοδημάτων του χωρίς την παρέμβαση συνδίκου πτώχευσης, καταβάλλοντας αποκλειστικά τη δόση που έχει συμφωνηθεί.
