Μεγάλες αλλαγές στις αγορές τροφίμων καταγράφει έρευνα του ΙΕΛΚΑ για την περίοδο 2008-2025
Σημαντικές αλλαγές στις διατροφικές και καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων καταγράφει νέα ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).
Η έρευνα, η οποία βασίζεται σε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, εξετάζει την περίοδο 2008-2025 και δείχνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά αγοράζουν μικρότερες ποσότητες από ορισμένα παραδοσιακά τρόφιμα, όπως το μοσχαρίσιο κρέας, το ψωμί και το ελαιόλαδο.
Αντίθετα, μεγαλύτερη θέση στο καλάθι τους καταλαμβάνουν τα πουλερικά, τα αυγά, το γιαούρτι και τα έτοιμα γεύματα.
Μειώθηκαν κατά 29,2% οι αγορές μοσχαρίσιου κρέατος
Μία από τις μεγαλύτερες μεταβολές εντοπίζεται στο βοδινό κρέας.
Η μέση ετήσια ποσότητα που αγοράζεται ανά άτομο περιορίστηκε από 17,36 κιλά το 2008 σε 12,29 κιλά το 2025, καταγράφοντας μείωση 29,2%.
Πτωτικά κινήθηκαν και οι αγορές χοιρινού κρέατος, κατά 5,7%, ενώ οι ποσότητες πρόβειου κρέατος μειώθηκαν κατά 18,9%.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η υποχώρηση στα αλλαντικά, που έφτασε το 35,4%.
Στον αντίποδα, οι αγορές πουλερικών αυξήθηκαν κατά 31,9%, από 12,79 σε 16,87 κιλά ανά άτομο ετησίως.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη μετατόπιση των αγορών από ορισμένες κατηγορίες κρέατος προς το κοτόπουλο και άλλα πουλερικά.
Το ελαιόλαδο χάνει έδαφος
Αισθητή είναι η μείωση και στο ελαιόλαδο, ένα από τα βασικά προϊόντα της ελληνικής διατροφής.
Το 2008 η μέση ετήσια αγοραζόμενη ποσότητα ανερχόταν σε 13,72 λίτρα ανά άτομο. Το 2025 είχε υποχωρήσει στα 8,94 λίτρα, σημειώνοντας πτώση 34,8%.
Σε σύγκριση με το 2015, όταν οι αγορές έφταναν τα 14,95 λίτρα, η μείωση αγγίζει το 40,2%.
Η μεταβολή συνδέεται με τις αλλαγές στις τιμές και στις καταναλωτικές συνήθειες, χωρίς ωστόσο να μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε έναν παράγοντα.
Λιγότερο ψωμί, περισσότερα δημητριακά και ζυμαρικά
Αλλαγές καταγράφονται και στα προϊόντα αρτοποιίας.
Οι αγορές ψωμιού και συναφών ειδών μειώθηκαν κατά 12,3% από το 2008 έως το 2025, με τη μέση ετήσια ποσότητα να υποχωρεί από 51,33 σε 45 κιλά ανά άτομο.
Την ίδια περίοδο, οι αγορές ζυμαρικών αυξήθηκαν κατά 10,3%, ενώ τα δημητριακά κατέγραψαν άνοδο 32,3%.
Η εικόνα δείχνει ότι τα νοικοκυριά δεν περιορίζουν ομοιόμορφα όλες τις κατηγορίες τροφίμων, αλλά διαφοροποιούν τις επιλογές τους.
Αυγά και γιαούρτι κερδίζουν θέση στο καλάθι
Ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση σημειώθηκε στις αγορές αυγών.
Από περίπου 58 τεμάχια ανά άτομο το 2008, οι ετήσιες αγορές έφτασαν τα 97 το 2025, παρουσιάζοντας άνοδο 66,6%.
Αυξημένες κατά 31% ήταν και οι ποσότητες γιαουρτιού, από 7,33 σε 9,60 κιλά.
Αντίθετα, οι αγορές πλήρους φρέσκου γάλακτος μειώθηκαν κατά 42,5%, ενώ εκείνες του γάλακτος χαμηλών λιπαρών αυξήθηκαν κατά 38%.
Πτώση 23,6% καταγράφεται και στις ποσότητες τυριού που αγοράζουν τα νοικοκυριά.
Μεγάλη άνοδος στα έτοιμα γεύματα
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές αφορά τα έτοιμα γεύματα.
Η μέση ετήσια αγοραζόμενη ποσότητα αυξήθηκε από μόλις 0,24 κιλά ανά άτομο το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025.
Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταβολή, που αποτυπώνει τη μεγαλύτερη παρουσία των έτοιμων λύσεων διατροφής στις καθημερινές αγορές.
Παράλληλα, οι αγορές ζάχαρης έχουν μειωθεί κατά 53,5% από το 2008, ενώ αυξάνονται οι ποσότητες μελιού και μαρμελάδων κατά 68,9%, σοκολάτας κατά 9,3% και παγωτών κατά 20,2%.
Τι συμβαίνει με φρούτα, λαχανικά και όσπρια
Στα φρούτα καταγράφεται μείωση των αγοραζόμενων ποσοτήτων κατά 8,9%, ενώ στα λαχανικά η εικόνα παραμένει σχεδόν αμετάβλητη, με μικρή αύξηση 1%.
Αντίθετα, οι αγορές οσπρίων είναι αυξημένες κατά 23,5% σε σχέση με το 2008 και των ξηρών καρπών κατά 11%.
Σημαντική μείωση, της τάξης του 24,2%, καταγράφεται στις πατάτες.
Σχεδόν 26 δισ. ευρώ τον χρόνο για είδη παντοπωλείου
Παρά τις μεταβολές στις ποσότητες, οι δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.
Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η συνολική ετήσια δαπάνη εκτιμάται σε 25,7 δισ. ευρώ.
Από αυτά, περίπου 18,1 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε τρόφιμα, 1 δισ. ευρώ σε μη αλκοολούχα ποτά και 1,6 δισ. ευρώ σε αλκοολούχα ποτά.
Η μέση ετήσια δαπάνη για είδη παντοπωλείου διαμορφώθηκε το 2025 στα 2.433 ευρώ ανά άτομο, αυξημένη κατά 3,9% σε σχέση με το 2024.
Συνολικά, η διατροφή εξακολουθεί να απορροφά περίπου το ένα πέμπτο των δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών.
Τι δείχνουν οι αλλαγές στις αγορές τροφίμων
Η έρευνα αποτυπώνει μια σημαντική αναδιάρθρωση του ελληνικού διατροφικού καλαθιού μέσα σε 17 χρόνια.
Οι αλλαγές επηρεάζονται από τις τιμές, τις οικονομικές συνθήκες και τις νέες καταναλωτικές συνήθειες, χωρίς να υπάρχει ένας αποκλειστικός λόγος που να εξηγεί όλες τις μεταβολές.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αφορούν τις ποσότητες τροφίμων που αγοράζουν τα νοικοκυριά και όχι απαραίτητα εκείνες που καταναλώνουν πραγματικά οι πολίτες.
Δεν περιλαμβάνουν με τον ίδιο τρόπο τη διατροφή εκτός σπιτιού ή τη σπατάλη τροφίμων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το καλάθι του ελληνικού νοικοκυριού έχει αλλάξει αισθητά: λιγότερα παραδοσιακά προϊόντα σε ορισμένες κατηγορίες, περισσότερα πουλερικά και αυγά, αλλά και σημαντικά μεγαλύτερη παρουσία έτοιμων γευμάτων.
