Αγώνας δρόμου για φοιτητική στέγη. Γονείς με τις αγγελίες ακινήτων στα χέρια ή συνοδευόμενοι από μεσίτες «οργώνουν» τις τελευταίες ημέρες τους δρόμους της Πάτρας αναζητώντας το κατάλληλο σπίτι για τα παιδιά τους, που από τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσουν τη φοιτητική τους ζωή.
Παρά τις υψηλές θερμοκρασίες, η πρώτη τους προτεραιότητα είναι να εξασφαλίσουν στέγη για το νέο μέλος της οικογένειας που αποκτά πλέον την ιδιότητα του φοιτητή.
Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Η εικόνα αυτή επαναλαμβάνεται σε πολλές γειτονιές της πόλης μετά την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Η αναζήτηση επικεντρώνεται κυρίως σε διαμερίσματα στο κέντρο της Πάτρας, ώστε οι φοιτητές να έχουν εύκολη πρόσβαση στις αστικές συγκοινωνίες, την αγορά και τους χώρους εστίασης. Όσοι στρέφονται σε πιο απομακρυσμένες περιοχές θέτουν ως βασική προϋπόθεση την καλή σύνδεση με την Πανεπιστημιούπολη του Ρίου μέσω λεωφορείων ή του Προαστιακού.
Ωστόσο, τρία χρόνια μετά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για μέτρα που θα ενίσχυαν την προσφορά κατοικιών και θα συνέβαλλαν στην αποκλιμάκωση των ενοικίων, η πραγματικότητα στην αγορά παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη. Οι τιμές εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, ενώ τα νέα ακίνητα που έχουν προστεθεί στο διαθέσιμο απόθεμα δεν επαρκούν για να καλύψουν τη μεγάλη ζήτηση που δημιουργείται κάθε χρόνο με την έλευση των πρωτοετών φοιτητών.
Παρά το περιορισμένο απόθεμα κατοικιών, η κινητικότητα στην αγορά είναι ιδιαίτερα έντονη. Τα τηλέφωνα στα μεσιτικά γραφεία χτυπούν ασταμάτητα, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου ένα διαμέρισμα συγκεντρώνει το ενδιαφέρον πολλών υποψήφιων ενοικιαστών μέσα σε λίγες μόνο ώρες από την ανάρτηση της αγγελίας. Οι άνθρωποι της κτηματαγοράς εκτιμούν ότι οι επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα είναι καθοριστικές, καθώς στο διάστημα αυτό αναμένεται να ολοκληρωθεί ο μεγαλύτερος όγκος των μισθώσεων φοιτητικών κατοικιών.
Aπό 300 έως και 550 ευρώ για μια γκαρσονιέρα
Οι τιμές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με την περιοχή, την παλαιότητα του ακινήτου, την ενεργειακή του απόδοση και το αν είναι ανακαινισμένο ή πλήρως επιπλωμένο.
Ειδικότερα, οι παλαιότερες γκαρσονιέρες μπορούν ακόμη να βρεθούν από 300 έως 380 ευρώ τον μήνα, αν και οι διαθέσιμες επιλογές είναι περιορισμένες. Για ένα ανακαινισμένο διαμέρισμα κοντά στο Πανεπιστήμιο ή στο κέντρο της πόλης, οι ζητούμενες τιμές κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 400 και 500 ευρώ, ενώ οι νεότερες ή πλήρως επιπλωμένες κατοικίες σε προνομιακές περιοχές φτάνουν ακόμη και τα 550 ευρώ ή και περισσότερο.
Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι απαιτήσεις για όσους αναζητούν δυάρια, είτε για συγκατοίκηση είτε για περισσότερους χώρους. Σε πολλές περιπτώσεις τα ενοίκια ξεπερνούν πλέον τα 600 ευρώ, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για σύγχρονες κατασκευές ή ακίνητα που βρίσκονται κοντά σε στάσεις του Προαστιακού Σιδηροδρόμου και σε βασικούς οδικούς άξονες.
Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη ζήτηση
Ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι περιοχές του κέντρου, της Αγίας Σοφίας, των Ψηλών Αλωνίων, της Τριών Ναυάρχων και της Αγυιάς, καθώς και συνοικίες που εξυπηρετούνται εύκολα από τον Προαστιακό ή τη δημόσια συγκοινωνία προς την Πανεπιστημιούπολη στο Ρίο.
Τα τελευταία χρόνια αρκετοί φοιτητές επιλέγουν και περιοχές λίγο πιο απομακρυσμένες από το κέντρο, αναζητώντας χαμηλότερα ενοίκια, με βασική προϋπόθεση την καλή συγκοινωνιακή σύνδεση. Η επιλογή αυτή επιτρέπει σε αρκετές οικογένειες να περιορίσουν το κόστος στέγασης, ακόμη κι αν συνεπάγεται μεγαλύτερο χρόνο μετακίνησης προς τις σχολές.
Πέρα από το ύψος του ενοικίου, σημαντική επιβάρυνση αποτελούν και τα πάγια έξοδα ενός φοιτητικού νοικοκυριού. Ρεύμα, νερό, κοινόχρηστα, σύνδεση στο διαδίκτυο, αλλά και οι καθημερινές ανάγκες διατροφής και μετακίνησης ανεβάζουν σημαντικά το συνολικό κόστος διαβίωσης. Έτσι, για πολλές οικογένειες η μηνιαία δαπάνη για ένα παιδί που σπουδάζει στην Πάτρα μπορεί να ξεπεράσει τα 700 ή ακόμη και τα 800 ευρώ.
Οι άνθρωποι της αγοράς συμβουλεύουν τους επιτυχόντες και τους γονείς τους να κινηθούν άμεσα, καθώς τα ποιοτικά και οικονομικά ακίνητα απορροφώνται πολύ γρήγορα. Παράλληλα, συνιστούν να γίνεται προσεκτικός έλεγχος της κατάστασης του ακινήτου, της ενεργειακής του κλάσης, των κοινόχρηστων και των πρόσθετων επιβαρύνσεων πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου.
Τι δηλώνει η ΠΟΜΙΔΑ
Η εικόνα που μεταφέρουν οι άνθρωποι της αγοράς ακινήτων είναι ότι η πίεση στις τιμές όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει, αλλά παραμένει ιδιαίτερα έντονη, καθώς η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά.
«Τα ενοίκια βρίσκονται παντού στο ταβάνι. Τα καλά σπίτια σε λογικές τιμές είναι πλέον ελάχιστα και εξαφανίζονται μέσα σε λίγες ώρες», επισημαίνει στο Fineview.gr το μέλος του Δ.Σ. της ΠΟΜΙΔΑ, Μάνος Κρανίδης. Όπως αναφέρει, ολοένα και περισσότεροι φοιτητές επιλέγουν τη λύση της συγκατοίκησης προκειμένου να περιορίσουν το οικονομικό βάρος της στέγασης.
«Η συγκατοίκηση αποτελεί πλέον μονόδρομο για αρκετούς νέους. Είναι ο μόνος τρόπος να μοιραστούν το ενοίκιο και τα υπόλοιπα έξοδα διαβίωσης», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι δεν υπήρξε ποτέ ουσιαστική εξισορρόπηση ανάμεσα στη ζήτηση και στο διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, με αποτέλεσμα η αγορά να παραμένει ασφυκτική για όσους αναζητούν φοιτητική στέγη.
«Τα μέτρα που είχαν προαναγγελθεί δεν βοήθησαν. Υπάρχουν ακίνητα του Δημοσίου που παραμένουν αναξιοποίητα, την ώρα που χιλιάδες νέοι αναζητούν ένα σπίτι για να μπορέσουν να σπουδάσουν. Δεν βλέπουμε καμία αποκλιμάκωση των τιμών. Αντίθετα, οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται και έχουν φτάσει σε επίπεδα που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα», τονίζει.
Όπως εξηγεί, ακόμη και για ένα απλό δυάρι οι ζητούμενες τιμές κυμαίνονται πλέον από 550 έως και 600 ευρώ, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό. «Παλαιότερα αυτά τα ποσά θα προκαλούσαν έκπληξη. Σήμερα θεωρούνται σχεδόν φυσιολογικά για την αγορά. Γι’ αυτό και η συγκατοίκηση αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική λύση για πολλούς φοιτητές», προσθέτει.
Το οικονομικό βάρος, ωστόσο, δεν σταματά στο ενοίκιο. Σύμφωνα με τον κ. Κρανίδη, για έναν φοιτητή που σπουδάζει μακριά από τον τόπο κατοικίας του, το συνολικό μηνιαίο κόστος –ενοίκιο, λογαριασμοί, διατροφή, μετακινήσεις και λοιπά έξοδα– μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 1.200 με 1.500 ευρώ. «Πρόκειται για ένα δυσβάσταχτο ποσό για πολλά νοικοκυριά, με αποτέλεσμα αρκετοί γονείς να αναγκάζονται να αναζητήσουν δεύτερη εργασία ή πρόσθετο εισόδημα για να μπορέσουν να στηρίξουν τις σπουδές των παιδιών τους», επισημαίνει.
Ο ίδιος ασκεί κριτική στην κυβερνητική πολιτική για το στεγαστικό, υποστηρίζοντας ότι οι παρεμβάσεις δεν αντιμετωπίζουν το βασικό πρόβλημα της έλλειψης διαθέσιμων κατοικιών.
«Η κυβέρνηση κάνει πολλά, αλλά όχι αυτό που πραγματικά χρειάζεται η αγορά. Το Δημόσιο διαθέτει περίπου 200.000 ακίνητα, η Εκκλησία άλλα 50.000, ενώ υπάρχουν εκατομμύρια κενές κατοικίες σε όλη τη χώρα. Χωρίς ουσιαστικά κίνητρα για να μπουν αυτά τα ακίνητα στην αγορά, δεν μπορεί να αυξηθεί η προσφορά και να εξισορροπηθεί η ζήτηση. Όσο αυτό δεν συμβαίνει, οι τιμές θα παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα», καταλήγει.
Οι εκτιμήσεις των μεσιτών για τη φετινή χρονιά και τη φοιτητική στέγη
Ανάλογη εικόνα μεταφέρει και ο κτηματομεσίτης Κώστας Στρατής, ο οποίος μιλώντας στο Fineview.gr επισημαίνει ότι η αγορά κινείται στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, χωρίς καμία ουσιαστική αποκλιμάκωση των ενοικίων.
«Η εικόνα είναι ίδια με την περσινή χρονιά. Δεν έχουμε δει καμία μείωση στις τιμές, οι οποίες διαμορφώνονται ανάλογα με την περιοχή και την κατάσταση του ακινήτου», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα δυάρι μπορεί να ενοικιαστεί από 400 ευρώ για ένα παλαιότερο ακίνητο και να φτάσει ακόμη και τα 700 ευρώ, όταν πρόκειται για νεόδμητο ή πλήρως επιπλωμένο διαμέρισμα. Αντίστοιχα, μια γκαρσονιέρα στο κέντρο της Πάτρας ξεκινά από περίπου 320 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως και τα 500 ευρώ.
Ερωτηθείς αν υπάρχουν περιοχές στις οποίες παρατηρείται αποκλιμάκωση των τιμών, ο κ. Στρατής εξηγεί ότι τα ενοίκια μειώνονται όσο κανείς απομακρύνεται από το κέντρο της πόλης.
«Οι πιο περιζήτητες περιοχές παραμένουν το κέντρο, η Αγία Σοφία, η περιοχή της Πυροσβεστικής και τα Ψηλά Αλώνια. Εκεί η ζήτηση είναι πολύ μεγάλη και αυτό διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα», σημειώνει.
Όπως αναφέρει, η πλειονότητα των οικογενειών επιλέγει να εξασφαλίσει από τώρα κατοικία, ώστε να μην κινδυνεύσει να μείνει χωρίς επιλογές τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, υπάρχουν και αρκετοί που καθυστερούν την αναζήτηση είτε επειδή δεν διαθέτουν άμεσα τα απαιτούμενα χρήματα είτε επειδή αναζητούν οικονομικότερες λύσεις σε συνοικίες εκτός κέντρου.
«Πολλοί δεν θέλουν να πληρώσουν ενοίκιο και εγγύηση από τον Αύγουστο, όταν το σπίτι θα παραμείνει άδειο για έναν μήνα. Είναι ένα σημαντικό οικονομικό βάρος. Γι’ αυτό αρκετοί αναζητούν αρχικά ένα επιπλωμένο διαμέρισμα, με τη σκέψη ότι αν βρουν κάτι καλύτερο ή οικονομικότερο μετά την έναρξη της ακαδημαϊκής χρονιάς, θα μετακομίσουν. Είναι μια πρακτική που, δυστυχώς, συνεχίζει να εφαρμόζεται, παρά το γεγονός ότι έχουν υπογραφεί μισθωτήρια συμβόλαια», τονίζει.
Ο κ. Στρατής εκτιμά ακόμη ότι τα προγράμματα επιδότησης ανακαινίσεων δεν κατάφεραν να αυξήσουν ουσιαστικά το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα.
«Δεν δημιουργήθηκαν περισσότερα διαθέσιμα ακίνητα στην αγορά. Αντίθετα, πολλοί ιδιοκτήτες που προχώρησαν σε ανακαίνιση επιδιώκουν να αποσβέσουν το κόστος της επένδυσης όσο το δυνατόν γρηγορότερα και αυτό αντικατοπτρίζεται στις ζητούμενες τιμές των ενοικίων», εξηγεί.
Αναφερόμενος στα κριτήρια επιλογής των φοιτητών, σημειώνει ότι η καθημερινή λειτουργικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο.
«Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για περιοχές που προσφέρουν εύκολη πρόσβαση στην αγορά, στη διασκέδαση και στις συγκοινωνίες. Οι περισσότεροι φοιτητές θέλουν να μπορούν να μετακινούνται με τα πόδια, χωρίς να χρειάζονται καθημερινά αυτοκίνητο ή λεωφορείο. Αυτό είναι πλέον ένα από τα βασικότερα κριτήρια επιλογής κατοικίας», αναφέρει.
Στον αντίποδα, περιοχές όπως τα Ζαρουχλέικα και η οδός Ελευθερίου Βενιζέλου εξακολουθούν να προσφέρουν πιο οικονομικές επιλογές, καθώς η ζήτησή τους παραμένει αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με το κέντρο και τις πιο δημοφιλείς φοιτητικές συνοικίες.
Η έλλειψη προσφοράς κρατά στα ύψη τα ενοίκια
Παρά τις ανακαινίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη και τα νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, η εικόνα στην αγορά της φοιτητικής στέγης στην Πάτρα παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Η περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων διαμερισμάτων εξακολουθεί να διατηρεί τα ενοίκια σε υψηλά επίπεδα, δημιουργώντας σημαντικές δυσκολίες για χιλιάδες οικογένειες που αναζητούν κατοικία ενόψει της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς.
Όπως επισημαίνει στο Fineview.gr ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Αχαΐας, Άρης Γκατζόγιας, υπάρχει μεν ένα τμήμα του παλαιού κτηριακού αποθέματος που αναβαθμίζεται, ωστόσο η παρέμβαση αυτή δεν αρκεί για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
«Υπάρχει κάποιο κτηριακό απόθεμα που αναβαθμίζεται και ανακαινίζεται, αλλά δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της φοιτητικής στέγασης. Βρίσκονται σε εξέλιξη ορισμένα projects μετατροπής παλαιών ακινήτων σε φοιτητικές εστίες, ενώ μέσω των προγραμμάτων “Εξοικονομώ” και “Ανακαινίζω” πραγματοποιούνται αρκετές παρεμβάσεις. Εκτιμούμε ότι η εικόνα θα βελτιωθεί, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι θα λυθεί το πρόβλημα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα παραμένει η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, γεγονός που διατηρεί τις τιμές σε επίπεδα δυσανάλογα με την ποιότητα πολλών κατοικιών.
«Τα ενοίκια εξακολουθούν να είναι υψηλά και σε πολλές περιπτώσεις δεν ανταποκρίνονται στην κατάσταση ή την ηλικία των διαμερισμάτων. Αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών», τονίζει.
Όπως εξηγεί, τα περισσότερα ακίνητα που διατίθενται προς ενοικίαση είναι παλαιά. Όσα έχουν ανακαινιστεί προσφέρονται σε σημαντικά υψηλότερες τιμές, προκειμένου οι ιδιοκτήτες να αποσβέσουν το κόστος των εργασιών. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αρκετά μη ανακαινισμένα διαμερίσματα, τα οποία, παρά τη χαμηλή ποιότητά τους, εξακολουθούν να διατίθενται με υψηλά μισθώματα, καθώς απαιτούν πρόσθετες παρεμβάσεις που ο ενοικιαστής δεν μπορεί να αναλάβει.
«Το βασικό ζήτημα είναι ότι δεν υπάρχει η απαιτούμενη προσφορά για να καλύψει τη σημερινή ζήτηση. Αν σε αυτό προστεθούν και τα διαμερίσματα που έχουν περάσει στη βραχυχρόνια μίσθωση μέσω Airbnb, τότε η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη», σημειώνει.
Αναφερόμενος στον περιορισμένο αριθμό ολοκληρωμένων ανακαινίσεων, ο πρόεδρος των Πολιτικών Μηχανικών Αχαΐας εκτιμά ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο στον τρόπο χρηματοδότησης των σχετικών προγραμμάτων, αλλά κυρίως στους αργούς ρυθμούς υλοποίησής τους.
«Υπήρξε σημαντική καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των προγραμμάτων. Επιπλέον, αρκετές δράσεις είχαν ως στόχο αποκλειστικά την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και όχι τις ολοκληρωμένες ανακαινίσεις που απαιτούνται για να καταστούν άμεσα λειτουργικές και ελκυστικές προς μίσθωση. Το πρόγραμμα “Ανακαινίζω” κινείται με καλύτερους ρυθμούς απορρόφησης και εκτιμούμε ότι σταδιακά θα αυξηθεί ο αριθμός των ανακαινισμένων κατοικιών που θα διατεθούν στην αγορά. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αναμένεται να ανατρέψει άμεσα την εικόνα, καθώς η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει σημαντικά την προσφορά», καταλήγει.
