Από τις προσφυγικές γειτονιές της Νίκαιας μέχρι τις αρχαίες αναφορές του Ομήρου, το σουβλάκι υπήρξε πάντα ο «βασιλιάς» του ελληνικού δρόμου. Σήμερα όμως, το πιο λαϊκό μας έδεσμα μοιάζει να χάνει τον χαρακτήρα του ως η πιο προσιτή λύση φαγητού, καθώς η τιμή του έχει πάρει την ανηφόρα, προκαλώντας πονοκέφαλο τόσο στους καταναλωτές όσο και στους επαγγελματίες.
Η νέα πραγματικότητα στο πιάτο μας
Ανεξάρτητα από το αν το λέτε «τυλιχτό» στην Αθήνα ή «σάντουιτς» στη Θεσσαλονίκη, η πραγματικότητα είναι μία: η τιμή του έχει εκτοξευθεί. Εκεί που πριν από μερικά χρόνια δύο ευρώ ήταν αρκετά, σήμερα ο μέσος όρος αγγίζει τα τέσσερα ευρώ, ενώ σε περιοχές όπως η Γλυφάδα ή ο Πειραιάς, το «πεντάευρο» τείνει να γίνει ο κανόνας. Στην Κρήτη μάλιστα, οι τιμές έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη, αγγίζοντας ακόμα και τα 6,5 ευρώ.
Η ρίζα του κακού εντοπίζεται στο 2022 και την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Έκτοτε, η αγορά ακολουθεί το ρητό «ό,τι ανεβαίνει δεν κατεβαίνει». Με τις τιμές στο χοιρινό, τα πουλερικά και τα λαχανικά να καταγράφουν συνεχείς αυξήσεις (από 2% έως και πάνω από 7% μέσα σε έναν χρόνο), οι ψητοπώλες βρίσκονται σε αδιέξοδο. Όπως προειδοποιούν οι εκπρόσωποι του κλάδου, μετά το Πάσχα αναμένονται νέες ανατιμήσεις στην ενέργεια και τις πρώτες ύλες, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την απορρόφηση του κόστους.
Αντοχές και ανταγωνισμός
Μπορεί το σουβλάκι να παραμένει φθηνότερο από ένα burger –που πλέον θεωρείται σχεδόν εστιατορικό είδος με τιμές έως 10 ευρώ– όμως η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων εξαντλείται. Το κλίμα αβεβαιότητας και η γενικότερη ακρίβεια έχουν οδηγήσει σε κάμψη της κατανάλωσης, με τους επαγγελματίες να φοβούνται ότι αν η κατάσταση συνεχιστεί, πολλοί δεν θα καταφέρουν να κρατήσουν τα καταστήματά τους ανοιχτά τον επόμενο χειμώνα.
Μια ιστορία που αντέχει στον χρόνο
Παρά την οικονομική πίεση, το σουβλάκι κουβαλά μια κληρονομιά χιλιάδων ετών.
-
Στην Αρχαιότητα, ονομαζόταν «οβελίσκος» και το απολάμβαναν με τον ίδιο περίπου τρόπο που τρώμε σήμερα το καλαμάκι.
-
Στη νεότερη ιστορία, όλα ξεκίνησαν το 1924 στη Νίκαια, όταν ο Μικρασιάτης Ισαάκ Μερακλίδης άνοιξε το ιστορικό «Αιγυπτιακόν», συστήνοντας στους Έλληνες το κεμπάπ.
-
Αργότερα, τη δεκαετία του ’60, το Μοναστηράκι έγινε το επίκεντρο της γεύσης, ενώ η καθιέρωση του χοιρινού κρέατος στον γύρο επιβλήθηκε ουσιαστικά με νόμο κατά την περίοδο της Χούντας.
Μπορεί σήμερα οι διατροφικές συνήθειες να αλλάζουν και το avocado toast να κερδίζει έδαφος, όμως το σουβλάκι παραμένει συνυφασμένο με τις πιο αυθεντικές μας στιγμές: το ξενύχτι, τη συναυλία, τη γρήγορη στάση σε μια καντίνα. Το ερώτημα είναι αν αυτό το «τίμιο» φαγητό θα καταφέρει να παραμείνει η καθημερινή συνήθεια όλων μας ή αν θα μετατραπεί σε μια ακριβή ανάμνηση.
