Με 25 εκατομμύρια ευρώ φαίνεται πως είχε καταφέρει η εταιρεία Pizza Fan να ζημιώσει το ελληνικό δημόσιο, σε μία υπόθεση που φέρνει στο προσκήνιο τους τρόπους που βρίσκουν όσοι θέλουν να αποκρύψουν τζίρο και καταφέρνουν να διακινούν μεγάλα ποσά κάτω από το τραπέζι και να ξεγελούν τους μηχανισμούς της ΑΑΔΕ.
Η μεγάλη φοροδιαφυγή της Pizza Fan φαίνεται να γινόταν με τη χρήση παράνομου λογισμικού για την αλλοίωση των στοιχείων των συναλλαγών. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιευτεί, το λογισμικό φέρεται να επέτρεπε την έκδοση αποδείξεων στις οποίες οι παραγγελίες εμφανίζονταν ως «κέρασμα», όταν οι πελάτες πλήρωναν με μετρητά. Έτσι, ενώ η επιχείρηση εισέπραττε κανονικά το αντίτιμο, η συναλλαγή φαινόταν ως δωρεάν προσφορά, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνεται ο αντίστοιχος τζίρος με τον πραγματικό τρόπο.
Τρεις είναι οι βασικές μέθοδοι για την απόκρυψη πωλήσεων και τη δήλωση χαμηλότερων εσόδων, που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις που βρίσκονται στο στόχαστρο των ελεγκτικών αρχών. Από τις αποδείξεις που μοιάζουν νόμιμες αλλά δεν προέρχονται από εγκεκριμένους φορολογικούς μηχανισμούς, έως τις ύποπτες ακυρώσεις συναλλαγών και τα παράνομα λογισμικά που παρεμβαίνουν στα δεδομένα των πωλήσεων, οι πρακτικές φοροδιαφυγής αποκτούν ολοένα και πιο σύνθετες ψηφιακές διαστάσεις. Η Pizza Fan φαίνεται να είχε επιλέξει την τρίτη μέθοδο.
Τα τρία κόλπα για την απόκρυψη του πραγματικού τζίρου
«Μαϊμού» ταμειακές και αποδείξεις που δεν είναι νόμιμες
Η πρώτη μέθοδος βασίζεται στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών και ειδικού λογισμικού για την παραγωγή και εκτύπωση παραστατικών που μοιάζουν με κανονικές αποδείξεις, χωρίς να έχουν εκδοθεί από εγκεκριμένο φορολογικό μηχανισμό.
Ο καταναλωτής λαμβάνει ένα χαρτί που φαίνεται νόμιμο, χωρίς να γνωρίζει απαραίτητα ότι δεν αποτελεί έγκυρο φορολογικό στοιχείο. Ωστόσο, η συναλλαγή δεν καταγράφεται με τον προβλεπόμενο τρόπο στα φορολογικά αρχεία της επιχείρησης, με αποτέλεσμα τα αντίστοιχα έσοδα να μπορούν να μείνουν εκτός φορολογικής δήλωσης.
Με αυτόν τον τρόπο, το Δημόσιο στερείται έσοδα από τον φόρο εισοδήματος και τον ΦΠΑ, ενώ ο πελάτης θεωρεί ότι έχει λάβει κανονική απόδειξη.
Ακυρώσεις και εκπτώσεις που κρύβουν πωλήσεις
Η δεύτερη πρακτική αφορά την καταχρηστική αξιοποίηση νόμιμων φορολογικών μηχανισμών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μια επιχείρηση μπορεί να εκδίδει δελτία παραγγελίας χωρίς να ακολουθεί απόδειξη αντίστοιχης αξίας ή να εμφανίζει μαζικές ακυρώσεις συναλλαγών και εκπτώσεις που δεν δικαιολογούνται από την πραγματική εμπορική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι περιπτώσεις στις οποίες καταγράφεται μεγάλος αριθμός ακυρωτικών παραστατικών στο τέλος της ημέρας ή ασυνήθιστα υψηλή αξία εκπτώσεων. Τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους φοροδιαφυγή, αποτελούν όμως ενδείξεις που μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω έλεγχο.
Οι ελεγκτές εξετάζουν τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών και αναλύουν τη συχνότητα, την αξία και τον χρόνο έκδοσης των παραστατικών, των ακυρώσεων και των εκπτώσεων. Μέσα από τις διασταυρώσεις μπορούν να εντοπιστούν αποκλίσεις και να διερευνηθεί αν μέρος των εσόδων δεν έχει δηλωθεί.
Παράνομα λογισμικά που «πειράζουν» τα στοιχεία των συναλλαγών
Η τρίτη μέθοδος είναι πιο σύνθετη, καθώς η απόδειξη μπορεί να εκδίδεται κανονικά, αλλά τα δεδομένα της συναλλαγής να αλλοιώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο.
Παράνομα λογισμικά μπορούν να παρεμβαίνουν στα δεδομένα των πωλήσεων, μεταβάλλοντας ποσότητες, αξίες ή άλλα στοιχεία των συναλλαγών, με στόχο να εμφανίζεται μικρότερος τζίρος από τον πραγματικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απόδειξη που παίρνει ο πελάτης δεν αποκαλύπτει απαραίτητα την έκταση της παρέμβασης.
Αυτό είναι και το στοιχείο που καθιστά τη συγκεκριμένη πρακτική ιδιαίτερα απαιτητική για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Για να διαπιστωθεί αν έχουν γίνει αλλοιώσεις, απαιτείται εξέταση των ψηφιακών αρχείων και των δεδομένων των φορολογικών μηχανισμών, ώστε να ανασυντεθεί η πραγματική εικόνα των πωλήσεων. Αυτή ήταν και η μέθοδος που φαίνεται να επέλεγε και η Pizza Fan.
Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία και διασταυρώσεις δεδομένων μέσω του myDATA, αναζητώντας αποκλίσεις που μπορεί να αποκαλύψουν αδήλωτα έσοδα. Παρά την υποχρεωτική διασύνδεση των φορολογικών μηχανισμών με τα συστήματα της Αρχής, οι πρακτικές απόκρυψης τζίρου εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ελέγχων.
Μέσω της εφαρμογής Appodixi, οι πολίτες μπορούν να σκανάρουν το QR code μιας απόδειξης και να ελέγχουν αν τα στοιχεία της έχουν διαβιβαστεί σωστά στην ΑΑΔΕ. Εάν διαπιστώσουν ότι η απόδειξη εμφανίζεται ως μη διαβιβασμένη ή με διαφορετικό ποσό, μπορούν να υποβάλουν καταγγελία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, οι καταγγελίες μέσω της εφαρμογής έχουν ξεπεράσει τις 225.000, εκ των οποίων περίπου 102.000 είναι επώνυμες και 123.000 ανώνυμες. Οι αναφορές αφορούν, μεταξύ άλλων, «πειραγμένους» φορολογικούς μηχανισμούς, πλαστές αποδείξεις και μη διαβίβαση στοιχείων στο myDATA, με την εστίαση και τα πρατήρια καυσίμων να συγκαταλέγονται στους κλάδους που συγκεντρώνουν καταγγελίες.
