Η διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει το σύμπαν και τη θέση του μέσα σε αυτό είναι το κοινό νήμα που ενώνει καλλιτέχνες, ποιητές, επιστήμονες και θεσμούς καταρχάς σε ένα χώρο όπως το αίθριο του 4ου ορόφου της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος με τη γυάλινη οροφή που επιτρέπει θέαση στον ουρανό. Εκεί ο αστρολογικός όρος «Συναστρία» δίνει τον τίτλο σε ένα πολυδιάστατο πολιτιστικό εγχείρημα.
Εκκίνηση από μια βόλτα στο Λόφο των Νυμφών
Όλα ξεκίνησαν από μια βόλτα του Λευτέρη Μωυσιάδη στον Λόφο των Νυμφών την περίοδο της πανδημίας. «Περπατώντας στον λόφο των Νυμφών, κάτω από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, παρατήρησα τα σύμβολα των αστερισμών χαραγμένα στον θόλο του. Εκεί γεννήθηκε η ιδέα να προσκαλέσω φίλους εικαστικούς να αποδώσουν τους αστερισμούς και τους πλανήτες μέσα από τη ζωγραφική και τη γλυπτική», λέει στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο οποίος είχε τη σύλληψη και την πρωτοβουλία της δράσης.
Στο πλαίσιό της, από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 4 Οκτωβρίου 2026, 20 εικαστικοί καλλιτέχνες που εμπνέονται από τους πλανήτες, τους αστερισμούς και τις κοσμικές αφηγήσεις παρουσιάζουν έργα που συνδέουν τη μυθολογία, την επιστημονική παρατήρηση και τη συλλογική μνήμη, 13 σύγχρονοι Έλληνες ποιητές και ποιήτριες συμμετέχουν με στίχους που λειτουργούν ως «αστερισμοί της γλώσσας», ενώ η εκθεσιακή διαδρομή πλαισιώνεται από σπάνια χειρόγραφα και βιβλία κοσμογραφίας, αστρονομίας και αστρολογίας από τις Ειδικές Συλλογές της Εθνικής Βιβλιοθήκης.
Μια πολυδιάστατη εμπειρία
«Η “Συναστρία” αναπτύχθηκε οργανικά, μέσα από συναντήσεις με ανθρώπους και θεσμούς που αναγνώρισαν στην ιδέα ένα κοινό πεδίο διαλόγου. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι υπήρξε αποδοχή της πρόσκλησής μου από τον Κώστα Πράπογλου να αναλάβει την επιμέλεια της έκθεσης», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Λευτέρης Μωυσιάδης.
«Η έκθεση λειτουργεί σε πολλαπλά επίπεδα. Από τη μία είναι οι ανθρώπινες σχέσεις και από την άλλη οι σχέσεις του ανθρώπου με το άγνωστο. Ουσιαστικά αυτή είναι η αφετηρία του εννοιολογικού άξονα της έκθεσης», επισημαίνει με τη σειρά του ο επιμελητής της, Κώστας Πράπογλου. «Ο επισκέπτης της θα έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στο χώρο, να βλέπει τα έργα τέχνης, να μπορεί να ανακαλύπτει την ποίηση, αλλά και να πέφτει το μάτι του στις προθήκες με τα βιβλία της Εθνικής Πινακοθήκης – μιας κιβωτού μνήμης και γνώσης – να έχει δηλαδή μια πολυδιάστατη εμπειρία».
Ισότιμη πρόσβαση
Η έκθεση με συνεργαζόμενους φορείς την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το Ίδρυμα Ευγενίδου Tsakalou P.R. Agency, σχεδιάστηκε με μέριμνα για την ισότιμη πρόσβαση των ατόμων με οπτική αναπηρία. «Έχει υπάρξει πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία τα άτομα με οπτική αναπηρία θα έχουν τη δυνατότητα να μπορούν να μαθαίνουν πληροφορίες για τα έργα και για τα κείμενα από ειδικές επιγραφές που θα υπάρχουν σε όλα τα σημεία της έκθεσης. Οπότε θα έχουν την δυνατότητα να “βλέπουν”, να αντιλαμβάνονται και να αισθάνονται όλα τα εκθέματα – είτε πρόκειται για έργα τέχνης, είτε για ποίηση, είτε για βιβλία», εξηγεί ο Κώστας Πράπογλου.
Μια δράση σε εμβληματικούς χώρους της Αθήνας
Η διοργάνωση που τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και του δήμου Καλλιθέας εκτείνεται σε εμβληματικούς πολιτιστικούς και επιστημονικούς χώρους της Αθήνας.
Πριν από την επίσημη έναρξη της έκθεσης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, που αποτελεί το πρώτο ερευνητικό κέντρο της Ελλάδος, θα φιλοξενήσει ειδική εκδήλωση στις κεντρικές εγκαταστάσεις του στον Λόφο των Νυμφών στο Θησείο, φέρνοντας τους ανθρώπους της τέχνης σε άμεση επαφή με την επιστημονική παρατήρηση του ουρανού. Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει και παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού, αναδεικνύοντας τη εμπειρία της επαφής με το σύμπαν μέσα από τα ιστορικά τηλεσκόπια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να συμμετάσχει σε «Ζωντανές Περιηγήσεις στο Διάστημα», σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν προσεχώς. Οι περιηγήσεις αξιοποιούν το προηγμένο σύστημα προσομοίωσης διαστημικής πτήσης του Πλανηταρίου, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την αίσθηση ενός πραγματικού ταξιδιού στο διάστημα και μεταφέροντας την κεντρική ιδέα της «Συναστρίας» στο ίδιο το Σύμπαν.
Το Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου, υπό το φως της πανσελήνου, η νέα Στοά Αρσακείου θα φιλοξενήσει μια ξεχωριστή ποιητική βραδιά, κατά την οποία οι ποιητές και ποιήτριες που συμμετέχουν στη «Συναστρία» θα αναγνώσουν, στο αίθριο της Στοάς, τα ποιήματα που έγραψαν ειδικά για το εγχείρημα. Η ποίηση θα συναντήσει τον νυχτερινό ουρανό, μεταφέροντας τη διαδρομή της έκθεσης στην καρδιά της Αθήνας και δίνοντας φωνή στους αστερισμούς της γλώσσας. Αμέσως μετά θα ακολουθήσει μουσική εκδήλωση αφιερωμένη στην Πανσέληνο.
«Το σύμπαν μας κάνει πιο ευαίσθητους, πιο ταπεινούς και, τελικά, περισσότερο ανθρώπινους»
«Η τεχνολογία μας δημιουργεί συχνά την ψευδαίσθηση ότι όλα μπορούν να μετρηθούν, να προβλεφθούν και να ελεγχθούν. Το σύμπαν αποκαθιστά το μέτρο», καταλήγει ο Λευτέρης Μωυσιάδης για την πρωτοβουλία στην οποία είναι χορηγός επικοινωνίας το ΑΠΕ ΜΠΕ. «Το να αισθανθούμε μικροί απέναντί του δεν είναι ταπείνωση, αλλά πράξη αυτογνωσίας. Μπορεί να προκαλεί δέος, ταυτόχρονα όμως μας απελευθερώνει από τη βεβαιότητα ότι βρισκόμαστε στο κέντρο των πάντων. Και αυτή η συνειδητοποίηση μας κάνει πιο ευαίσθητους, πιο ταπεινούς και, τελικά, περισσότερο ανθρώπινους».
Οι συμμετοχές
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες: Άννα Αμπαριώτου, Λυδία Ανδριώτη, Χρήστος Αντωναρόπουλος, Στάθης Βατανίδης, Κώστας Βαρώτσος, Ρόζα Ζεϊντάν, Αννίτα Καλημέρη, Σοφία Καλογεροπούλου, Βασίλης Καρακατσάνης, Micha Ca aui, Ιάσων Μέγκουλας (Cacao Rocks), Κωνσταντίνος Ξενάκης, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κυριακή Πατρωνάκη-Χαραλαμπίδου, Λία Πέτρου, Λίνα Πηγαδιώτη, Εύη Σαββαΐδη, Τόλης Τατόλας, Γιώργος Τζινούδης, Κώστας Τσόκλης.
Ποιητές και ποιήτριες: Άννα Γρίβα, Μυρσίνη Γκανά, Γιώργος Βέης, Χάρης Βλαβιανός, Νίκος Ερηνάκης, Γιάννης Ευσταθιάδης, Λένα Καλλέργη, Μαρία Κουλούρη, Δήμητρα Κωτούλα, Μαρία Πατακιά, Μαρία Τοπάλη, Θανάσης Χατζόπουλος, Δήμητρα Χριστοδούλου
Πληροφορίες Διοργάνωσης:
Χώρος: Αίθριο 4ου ορόφου ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ (Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα)
Διάρκεια: 16 Σεπτεμβρίου – 4 Οκτωβρίου 2026
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Κυριακή, 09:30 – 20:00
Είσοδος: Ελεύθερη
Ιστοσελίδα: www.synastry.pro
