Σοβαρές επιφυλάξεις για τις πραγματικές προθέσεις του Ιράν απέναντι σε μια ενδεχόμενη πυρηνική συμφωνία με τις ΗΠΑ εκφράζει η αμερικανική κοινότητα πληροφοριών, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των σχετικών συζητήσεων στον Λευκό Οίκο.
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ενημέρωσε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους ότι τα στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αμερικανικές υπηρεσίες δημιουργούν αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στις πυρηνικές παραχωρήσεις που απαιτούν οι ΗΠΑ.
Ο σκεπτικισμός αυτός δεν περιορίζεται μόνο στον επικεφαλής της CIA. Όπως αναφέρει το Axios, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν επίσης προβληματισμό κατά τις εσωτερικές διαβουλεύσεις για το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) που ανακοινώθηκε την Κυριακή. Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, εμφανίζονται να στηρίζουν τη συμφωνία.
Πριν από την ανακοίνωση του Μνημονίου, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές συσκέψεις υψηλού επιπέδου μεταξύ του Τραμπ και των στενών του συνεργατών. Στις συναντήσεις αυτές εξετάστηκαν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες οι συνομιλίες των Ιρανών αξιωματούχων μεταξύ τους παρουσίαζαν σημαντικές αποκλίσεις από όσα διαβεβαίωναν στους μεσολαβητές και στις ΗΠΑ.
Πηγές αναφέρουν ότι τόσο ο Ράτκλιφ όσο και ο Ρούμπιο εκτίμησαν πως, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν είναι βέβαιο ότι το Ιράν θα αποδεχθεί τους όρους που θέτει η αμερικανική πλευρά για το πυρηνικό του πρόγραμμα. “Οι πληροφορίες δείχνουν ότι οι ιρανικές προθέσεις δεν συμβαδίζουν με τις δεσμεύσεις που προβλέπει η συμφωνία”, ανέφερε χαρακτηριστικά μία από τις πηγές.
Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ λαμβάνει υπόψη όλες τις απόψεις, διατηρώντας όμως τον τελικό λόγο στις αποφάσεις. Κυβερνητικός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι το Μνημόνιο ανταποκρίνεται στις βασικές “κόκκινες γραμμές” της αμερικανικής πολιτικής, διασφαλίζοντας ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, δεν θα διατηρήσει αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και δεν θα μπορεί να χρησιμοποιεί τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό ως μοχλό πίεσης.
Οι πυρηνικές διατάξεις του Μνημονίου εξαρτώνται από την επίτευξη μιας πιο αναλυτικής συμφωνίας μέσα στις επόμενες 60 ημέρες. Στο διάστημα αυτό αναμένεται να πραγματοποιηθούν νέες διαπραγματεύσεις, με τη συμμετοχή Αμερικανών, Ιρανών και περιφερειακών μεσολαβητών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, το πλήρες κείμενο της αρχικής συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Ωστόσο, πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενό του υποστηρίζουν ότι το Ιράν ενδέχεται να αποκομίσει σημαντικά οφέλη, εκτός εάν τελικά αποδεχθεί μια πιο δεσμευτική πυρηνική συμφωνία που θα ανταποκρίνεται στους αμερικανικούς στόχους.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Το Μνημόνιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος όσο συνεχίζονται οι συνομιλίες, ενώ οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις και να μην αναπτύξουν πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Παράλληλα, το έγγραφο προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, με το Ιράν να εγγυάται την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων για διάστημα 60 ημερών, ενώ οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σταδιακά στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Ένα ακόμη αμφιλεγόμενο ζήτημα αφορά τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία. Αμερικανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για ένα μοντέλο “πληρωμής βάσει απόδοσης”, σύμφωνα με το οποίο η αποδέσμευση κεφαλαίων θα εξαρτηθεί από συγκεκριμένες κινήσεις και δεσμεύσεις της Τεχεράνης.
Το Μνημόνιο αναφέρεται επίσης στη δημιουργία ενός ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανασυγκρότηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί τελική συμφωνία και ότι η χώρα θα προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και σε διάλυση του πυρηνικού της προγράμματος.
Πάντως, οι επικριτές της συμφωνίας επιμένουν ότι η Τεχεράνη δύσκολα θα αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους και προειδοποιούν ότι μπορεί να επωφεληθεί από το προσωρινό πλαίσιο συνεργασίας χωρίς να προχωρήσει στις απαιτούμενες παραχωρήσεις. Από την άλλη πλευρά, ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα καταστεί σαφές αν το Ιράν είναι πράγματι διατεθειμένο να προχωρήσει σε ουσιαστικές δεσμεύσεις.
