Σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα κινείται το ενδιαφέρον των πολιτών για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων που ανήκουν στο Δημόσιο, με την καταληκτική ημερομηνία της 11ης Σεπτεμβρίου να πλησιάζει απειλητικά. Παρά τα ισχυρά κίνητρα, όπως οι μειώσεις τιμήματος που αγγίζουν το 80% και η διευκόλυνση αποπληρωμής σε έως 60 άτοκες δόσεις, η ψηφιακή πλατφόρμα έχει συγκεντρώσει μόλις 12.000 αιτήσεις για περίπου 90.000 ακίνητα. Το ποσοστό αυτό δεν ξεπερνά το 13%, ενώ είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ένα μεγάλο μέρος των υποβληθέντων αιτημάτων παραμένει σε εκκρεμότητα, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία οριστικοποίησής τους.
Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει φορείς να απευθύνουν εκκλήσεις προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ζητώντας παράταση της προθεσμίας και αναθεώρηση του ισχύοντος πλαισίου. Παρόλα αυτά, το ΥΠΕΘΟΟ έχει ορίσει την 11η Σεπτεμβρίου ως την τελική προθεσμία, χωρίς να υφίσταται πρόβλεψη για περαιτέρω χρονική επέκταση. Οι πολίτες φαίνεται να αποθαρρύνονται από τις αυστηρές απαιτήσεις, τον τεράστιο όγκο των απαραίτητων εγγράφων, αλλά και το οικονομικό κόστος, το οποίο παραμένει δυσβάσταχτο για πολλούς ενδιαφερόμενους ακόμα και μετά τις εκπτώσεις. Επιπλέον, αρκετοί ιδιώτες επιλέγουν τη δικαστική οδό, έχοντας ήδη δηλώσει τα ακίνητα στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, προτιμώντας να διεκδικήσουν την κυριότητα μέσω των δικαστηρίων αντί να τα αγοράσουν από το κράτος.
Προϋποθέσεις και διαδικασία εξαγοράς
Για να θεμελιώσει κάποιος το δικαίωμα εξαγοράς, οφείλει να αποδείξει συνεχή κατοχή του δημόσιου κτήματος για τουλάχιστον 30 έτη εφόσον διαθέτει τίτλο, ή για 40 έτη αν δεν υπάρχει τίτλος. Στη δεύτερη περίπτωση, το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, βοηθητικός χώρος ή για επαγγελματική δραστηριότητα, όπως τουριστική, βιοτεχνική, εμπορική ή αγροτική. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι επίσης η δήλωση του ακινήτου στο Ε9 για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών πριν από την αίτηση, αποδεικνύοντας ότι ο ενδιαφερόμενος το διαχειριζόταν ως δική του περιουσία. Σημειώνεται ότι δεν απαιτείται πλέον η ύπαρξη κτίσματος για την αίτηση, ωστόσο η εξαγορά ακινήτου που φέρει αυθαίρετο κτίσμα δεν επιτρέπεται.
Η υποβολή γίνεται ψηφιακά μέσω κωδικών Taxisnet, είτε από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο είτε από εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, με την καταβολή παραβόλου 300 ευρώ. Το ποσό αυτό είτε συμψηφίζεται με το τελικό τίμημα είτε επιστρέφεται σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος. Ο φάκελος πρέπει να περιλαμβάνει:
- Τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού.
- Φύλλο προσδιορισμού αντικειμενικής αξίας.
- Βεβαίωση όρων δόμησης.
- Οικοδομική άδεια, εφόσον υφίσταται.
- Τίτλους ιδιοκτησίας ή αποδεικτικά κατοχής.
- Υπεύθυνη δήλωση για την έκταση.
- Έγγραφα που πιστοποιούν τη χρήση του ακινήτου.
- Αντίγραφα εντύπων Ε1 και Ε9.
Κλίμακα μειώσεων και εξόφληση
Το τίμημα υπολογίζεται βάσει της αντικειμενικής αξίας, επί της οποίας εφαρμόζονται οι εξής μειώσεις:
- Έκπτωση 50%: Για όσους έχουν αναγνωριστεί ως κύριοι με πρωτόδικη απόφαση ή έχουν καταγραφεί ως ιδιοκτήτες στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές, εφόσον το Δημόσιο έχει ασκήσει αγωγή ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησής της.
- Έκπτωση 70%: Για όσους άσκησαν ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης σχετικά με την κυριότητα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.
- Έκπτωση 80%: Για ακίνητα που καλύπτουν στεγαστικές ανάγκες και συνδέονται με μαζική εγκατάσταση πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.
Επιπλέον, προβλέπονται ειδικές κοινωνικές μειώσεις για πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία. Μετά την έγκριση, εκδίδεται πιστοποιητικό με το τελικό τίμημα. Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ με πρόσθετη έκπτωση 10% ή σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 100 ευρώ.
Το ζήτημα των Δωδεκανήσων
Στο πλαίσιο των αντιδράσεων, η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητά επιτακτικά παράταση και τροποποίηση του πλαισίου. Υπογραμμίζουν ότι οι ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής καθιστούν τη διαδικασία δυσχερή, καθώς συχνά λείπουν στοιχεία όπως ο ΚΑΕΚ ή η αυτοτελής κτηματολογική μερίδα, κάνοντας αδύνατη την προηγούμενη δήλωση στο Ε9. Προτείνουν ειδική μεταβατική ρύθμιση που θα επιτρέπει την απόδειξη της κατοχής με κάθε πρόσφορο μέσο, απαλλάσσοντας τους ιδιοκτήτες από την υποχρέωση δήλωσης στο Ε9 όταν υφίσταται αντικειμενική αδυναμία. Προς το παρόν, η καταληκτική ημερομηνία παραμένει η 11η Σεπτεμβρίου 2026, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για την ολοκλήρωση των αιτήσεων.
