Περιβαλλοντική ενίσχυση για όσους καλλιεργούν αμπέλι και συγκεκριμένες δενδρώδεις καλλιέργειες – αλλά με πενταετή δέσμευση και πολλά -αν- στον δρόμο!
Όταν οι εντομολογικοί εχθροί χτυπούν στην καρδιά της παραγωγής
Στην πρώτη του οργανωμένη εφαρμογή στην Ελλάδα, το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ καλείται να προσφέρει πρακτικές λύσεις απέναντι στην πίεση των εντομολογικών εχθρών, με τη στήριξη της νέας ΚΑΠ 2023–2027. Καθώς οι δενδροκαλλιέργειες εισέρχονται στο στάδιο πλήρους άνθησης και πρώιμης καρπόδεσης, έντομα όπως ο ανθοτρήτης (Prays citri) στα εσπεριδοειδή, η καρπόκαψα (Cydia pomonella) στα μηλοειδή, η ευδεμίδα (Lobesia botrana) και ο ψευδόκοκκος (Planococcus citri) στο αμπέλι απειλούν σοβαρά την παραγωγή.
Οι ζημιές είναι συχνά ποιοτικές και ποσοτικές, με ιδιαίτερη ένταση σε περιοχές με ήπιο και υγρό κλίμα, όπως η Αιτωλοακαρνανία, η Άρτα, η Ηλεία και η Χίος. Παράλληλα, η μείωση των διαθέσιμων δραστικών ουσιών και οι απαιτήσεις της νέας ΚΑΠ για περιορισμό εισροών ωθούν τους παραγωγούς να αναζητήσουν νέες, πιο στοχευμένες στρατηγικές φυτοπροστασίας — με το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ να αναδεικνύεται ως μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εναλλακτικές.
Τι είναι η Δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ
Η Δράση 2 του Υπομέτρου Π3.70.1.3 της ΚΑΠ 2023–2027 αφορά την υποστήριξη παραγωγών που δεσμεύονται να εφαρμόσουν τη μέθοδο παρεμπόδισης σύζευξης εντόμων — ευρύτερα γνωστή ως ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ. Η τεχνική βασίζεται στη διάχυση φερομονών που μιμούνται τα φυσικά χημικά σήματα έλξης, αποπροσανατολίζοντας τα αρσενικά έντομα και μειώνοντας σημαντικά τη δυνατότητα αναπαραγωγής των επιβλαβών πληθυσμών, χωρίς τη χρήση χημικών εντομοκτόνων. Η δράση έχει ήδη εφαρμοστεί με επιτυχία σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία, αποτελώντας σημαντικό εργαλείο βιώσιμης φυτοπροστασίας.
Η μέθοδος εφαρμόζεται με την τοποθέτηση ειδικών σκευασμάτων (όπως διαχυτήρες ή καλύμματα δέντρων) σε ολόκληρη την έκταση του αγρού, δημιουργώντας μια «ομπρέλα» φερομονών. Δεν πρόκειται για συμπληρωματική τεχνική, αλλά για πλήρη μέθοδο φυτοπροστασίας που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να υποκαταστήσει εντελώς τις κλασικές χημικές επεμβάσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τέτοιου είδους εφαρμογές στο πλαίσιο της «Πράσινης Συμφωνίας» και της στρατηγικής «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο», στοχεύοντας στη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων κατά 50% έως το 2030. Σε αυτή τη λογική, η Ελλάδα εντάσσει για πρώτη φορά την ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ ως επιλέξιμη δράση ενίσχυσης στα οικολογικά σχήματα του Πυλώνα ΙΙ της νέας ΚΑΠ.
Η διαδικασία ένταξης στη δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ
Η συμμετοχή στη δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ αρχικά αφορούσε παραγωγούς που είχαν δηλώσει σχετική πρόθεση συμμετοχής μέσω της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΟΣΔΕ) 2024. Ωστόσο, λόγω της πιλοτικής φύσης της πρώτης χρονιάς εφαρμογής, δόθηκε η δυνατότητα υποβολής αίτησης και σε όσους δεν είχαν συμπεριλάβει τη δράση κατά τη συμπλήρωση της ΕΑΕ.
Η αίτηση εκδήλωσης ενδιαφέροντος υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής πλατφόρμας https://p2.dikaiomata.gr/M1018/#/login, με χρήση κωδικών TaxisNet. Η προθεσμία υποβολής λήγει στις 30 Απριλίου 2025.
Σημειώνεται ότι η υποβολή της αίτησης δεν συνεπάγεται αυτόματα και την έγκριση συμμετοχής. Το σύστημα δέχεται αιτήσεις ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι καλλιέργειες ή οι συνδυασμοί καλλιεργειών μπορεί να μην πληρούν τα κριτήρια της δράσης — όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με λεμονιές ή συγκαλλιέργειες διαφορετικών ειδών. Η τελική επιλογή των δικαιούχων θα προκύψει μετά από αναλυτικό έλεγχο πληρότητας και επιλεξιμότητας.
Για αυτόν τον λόγο, κρίνεται απαραίτητο οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί να συμβουλεύονται γεωτεχνικούς ή τα τοπικά ΚΥΔ, ώστε να διαμορφώσουν σωστά τους φακέλους συμμετοχής και να αυξήσουν τις πιθανότητες ένταξης.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Γιώργος, παραγωγός εσπεριδοειδών:
«Όταν άκουσα για το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ, είπα να το δοκιμάσω γιατί κάθε χρόνο με τον ανθοτρήτη δεν βγαίνει άκρη. Αλλά δεν είμαι σίγουρος τι θα γίνει μετά την αίτηση. Δεν ξέρουμε ποιοι θα μπουν, ούτε αν θα προλάβουμε να παραγγείλουμε τα σκευάσματα. Θέλουμε καθαρές απαντήσεις, όχι αβεβαιότητα».
Αξίζει να επισημανθεί ότι από το ΟΣΔΕ 2025 και εξής, η δήλωση συμμετοχής στη δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά κατά την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, χωρίς δυνατότητα εκ των υστέρων αιτήσεων.
Επιλέξιμες καλλιέργειες και κρίσιμοι περιορισμοί
Η δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ καλύπτει συγκεκριμένες καλλιέργειες που εμφανίζουν υψηλή επιβάρυνση από εντομολογικούς εχθρούς και ανταποκρίνονται στους στόχους μείωσης φυτοφαρμάκων. Το ετήσιο ύψος ενίσχυσης διαφέρει ανάλογα με την καλλιέργεια και ορίζεται ως εξής, σύμφωνα με την επίσημη Πρόσκληση (σελίδες 5–6):
Ροδάκινα, νεκταρίνια και βερίκοκα: 60,9 €/στρ. για τα δύο πρώτα έτη και 85,8 €/στρ. για τα επόμενα τρία.
Δαμάσκηνα: 56,1 €/στρ. για τα δύο πρώτα έτη και 73,9 €/στρ. για τα επόμενα τρία.
Εσπεριδοειδή (πορτοκαλιά, λεμονιά, μανταρινιά κ.ά.): 67,5 €/στρ. για τα δύο πρώτα έτη και 73,6 €/στρ. για τα επόμενα τρία.
Μηλοειδή και Καρυδιές: 99,3 €/στρ. για τα τρία πρώτα έτη και 111,7 €/στρ. για τα επόμενα δύο.
Οινοποιήσιμο αμπέλι (ευδεμίδα): 50,3 €/στρ. για τα τρία πρώτα έτη και 63,8 €/στρ. για τα επόμενα δύο.
Οινοποιήσιμο αμπέλι (ψευδόκοκκος): 41,7 €/στρ. για τα τρία πρώτα έτη και 49,6 €/στρ. για τα επόμενα δύο.
Επιτραπέζιο αμπέλι και σταφίδα (ευδεμίδα): 109,2 €/στρ. για τα τρία πρώτα έτη και 122,8 €/στρ. για τα επόμενα δύο.
Επιτραπέζιο αμπέλι και σταφίδα (ψευδόκοκκος): 103,4 €/στρ. για τα τρία πρώτα έτη και 120,1 €/στρ. για τα επόμενα δύο.
Η ελάχιστη απαιτούμενη επιφάνεια εφαρμογής είναι 10 συνεχόμενα στρέμματα για όλες τις καλλιέργειες, εκτός από τα εσπεριδοειδή, όπου αρκούν 5 στρέμματα.
Ωστόσο, οι επιλέξιμοι συνδυασμοί καλλιεργειών διαφέρουν ανά Περιφέρεια. Σύμφωνα με την Πρόσκληση, στην Ήπειρο γίνονται δεκτές μόνο μονοκαλλιέργειες ή συγκαλλιέργειες πορτοκαλιού και μανταρινιού. Η ανάμειξη με άλλα είδη, όπως λεμονιές ή αμπέλια, οδηγεί σε μη επιλεξιμότητα του αγροτεμαχίου.
Συνιστάται κάθε παραγωγός να απευθύνεται σε γεωτεχνικό ή τοπικό ΚΥΔ για εξατομικευμένη ενημέρωση σχετικά με τις προδιαγραφές της περιοχής του.
Η ανάγκη τεχνικής υποστήριξης και οι αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού
Η επιτυχία της δράσης ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ δεν εξαντλείται στην τοποθέτηση φερομονικών σκευασμάτων, αλλά απαιτεί συστηματική παρακολούθηση, γνώση του φαινολογικού κύκλου της καλλιέργειας και τεχνική ακρίβεια στις επεμβάσεις. Ο ρόλος των γεωτεχνικών και ιδιαίτερα των ιδιωτών γεωπόνων είναι καθοριστικός: όχι μόνο για την ενημέρωση και την προετοιμασία των φακέλων, αλλά και για τη συνεχή στήριξη των παραγωγών στο πεδίο. Χωρίς ουσιαστική τεχνική καθοδήγηση, η μέθοδος κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά, χάνοντας το πρακτικό της αποτύπωμα.
Την ίδια στιγμή, αν και το θεσμικό πλαίσιο της δράσης έχει αποτυπωθεί σε εγκυκλίους και επίσημες οδηγίες, η πραγματική επικοινωνία με τον παραγωγό εμφανίζει κενά. Πολλοί ενδιαφερόμενοι παραμένουν σε σύγχυση για τα παραστατικά που απαιτούνται, τις διαδικασίες τεκμηρίωσης ή ακόμη και για την πιθανότητα τελικής ένταξης. Η κρατική υποστήριξη, σε επίπεδο άμεσης τεχνικής βοήθειας και καθοδήγησης, κρίνεται ανεπαρκής, ενώ η ενημέρωση φτάνει καθυστερημένα ή μέσω τρίτων. Σε αυτή τη μεταβατική περίοδο, η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί όχι μόνο από τις αιτήσεις, αλλά και από το κατά πόσο το κράτος και οι εμπλεκόμενοι φορείς θα μπορέσουν να καλύψουν έγκαιρα το κενό πρακτικής υποστήριξης στον αγρό.
Αντίστοιχους προβληματισμούς εκφράζει και η Σοφία, αμπελουργός:
«Η ευδεμίδα κάθε χρόνο μας κοστίζει. Αν αυτή η μέθοδος μπορεί να βοηθήσει χωρίς να ψεκάζουμε συνέχεια, είναι θετικό. Αρκεί να εγκριθούμε και να έχουμε στήριξη, γιατί μόνοι μας δεν θα το καταφέρουμε».
Ένα στοίχημα για το μέλλον της γεωργίας
Η δράση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ, όσο τεχνική κι αν φαίνεται, δεν είναι απλώς ένα ακόμα μέτρο ενίσχυσης· είναι ένδειξη μιας αλλαγής νοοτροπίας, μιας μετατόπισης του αγροτικού τοπίου προς πιο βιώσιμες πρακτικές. Για πολλούς παραγωγούς, η μέθοδος παρεμπόδισης σύζευξης αποτελεί ίσως την πρώτη ουσιαστική επαφή με τη φιλοσοφία της ολοκληρωμένης και στοχευμένης φυτοπροστασίας, χωρίς τη χρήση εντομοκτόνων.
Όμως καμία μετάβαση δεν είναι εύκολη — και κανένα μέτρο δεν πετυχαίνει χωρίς εμπιστοσύνη. Αν η δράση πρόκειται να αποδώσει, απαιτείται κάτι περισσότερο από χρηματοδότηση: χρειάζεται τεχνική υποστήριξη στο χωράφι, έγκαιρη καθοδήγηση, απλοποίηση διαδικασιών και, πάνω απ’ όλα, αξιοπιστία εκ μέρους των θεσμών.
Το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ δεν είναι πανάκεια, αλλά μπορεί να γίνει αφετηρία. Όχι μόνο για την προστασία των καλλιεργειών, αλλά και για την οικοδόμηση μιας νέας σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στην πολιτεία και τον αγροτικό κόσμο.
Η ΚΑΠ υπόσχεται. Οι παραγωγοί περιμένουν.
Συχνές Ερωτήσεις
Αν έχω δηλώσει τις καλλιέργειές μου στο ΟΣΔΕ 2024, σημαίνει ότι μπήκα στη δράση;
Όχι. Η δήλωση του μέτρου ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ στο ΟΣΔΕ 2024 αποτέλεσε εκδήλωση ενδιαφέροντος και όχι πλήρη αίτηση. Σε επόμενο στάδιο, απαιτείται η υποβολή ειδικής αίτησης μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας (https://p2.dikaiomata.gr/M1018/), η οποία πραγματοποιείται αυτή την περίοδο. Επισημαίνεται ότι, ειδικά για το 2025, λόγω της πιλοτικής πρώτης χρονιάς εφαρμογής, δόθηκε κατ’ εξαίρεση η δυνατότητα υποβολής αίτησης και σε παραγωγούς που δεν είχαν αρχικά δηλώσει το μέτρο στην ΕΑΕ 2024.
Πότε και πώς θα μάθω αν εγκρίθηκα;
Οι εγκρίσεις αναμένονται εντός του 2025, μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ενημέρωση για την αποδοχή ή απόρριψη της αίτησης θα γίνει μέσω των φορέων υποστήριξης των δηλώσεων ή μέσω των προσωπικών λογαριασμών των παραγωγών στην πλατφόρμα του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Μπορώ να εφαρμόσω το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ μόνος μου, χωρίς γεωπόνο;
Η εφαρμογή της μεθόδου ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ απαιτεί ακρίβεια στον χρόνο τοποθέτησης των σκευασμάτων, καλή γνώση της βιολογίας των εντόμων-στόχων και πλήρη τεκμηρίωση κάθε έτος. Η καθοδήγηση από γεωπόνο ή γεωτεχνικό είναι ουσιαστική τόσο για την επιτυχία της εφαρμογής όσο και για τη διασφάλιση της επιλεξιμότητας της ενίσχυσης.
Αν εγκριθώ, πότε θα πληρωθώ και με ποιο ποσό;
Η ενίσχυση ποικίλλει ανάλογα με την καλλιέργεια και το χρονικό στάδιο της δέσμευσης, με τιμές που έχουν καθοριστεί επίσημα στην Πρόσκληση της δράσης (σελίδες 5-6).
Η πληρωμή γίνεται κάθε έτος, υπό την προϋπόθεση της τήρησης των δεσμεύσεων και της υποβολής των απαραίτητων παραστατικών (όπως Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και τιμολόγια αγοράς φερομονικών σκευασμάτων).
Δεν δήλωσα συμμετοχή στο ΟΣΔΕ 2024 για το ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ. Μπορώ να υποβάλω αίτηση τώρα;
Ναι, φέτος δόθηκε κατ’ εξαίρεση η δυνατότητα συμμετοχής και σε παραγωγούς που δεν είχαν προδηλώσει το μέτρο ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ κατά την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΟΣΔΕ) 2024. Αυτό ισχύει μόνο για το 2025, λόγω της πιλοτικής πρώτης χρονιάς εφαρμογής της δράσης. Για τα επόμενα έτη, η δήλωση συμμετοχής θα πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά κατά το στάδιο υποβολής της ΕΑΕ.
Για περισσότερες ειδήσεις, ακολουθήστε μας εδώ!
Για συνεχή ενημέρωση, πατήστε εδώ
